Sao Diêm Vương trong tiếng Anh là Pluto — danh từ riêng, luôn viết hoa và không dùng mạo từ (nói Pluto, không nói the Pluto). Phiên âm Anh-Anh /ˈpluː.təʊ/, Anh-Mỹ /ˈpluː.t̬oʊ/. Từ năm 2006, Pluto được xếp là dwarf planet (hành tinh lùn), không còn là hành tinh thứ chín.
Sao Diêm Vương tiếng Anh là Pluto: đáp án, phiên âm và ví dụ
Sao Diêm Vương trong tiếng Anh là Pluto, phiên âm Anh-Anh /ˈpluː.təʊ/ và Anh-Mỹ /ˈpluː.t̬oʊ/. Đây là danh từ riêng nên bạn viết hoa chữ P và không dùng mạo từ: nói Pluto, không nói the Pluto. Hiện Pluto được xếp là dwarf planet (hành tinh lùn) của hệ Mặt Trời, không còn là hành tinh thứ chín như trước năm 2006.
Bạn có thể đọc gần đúng là “plu-tâu” theo giọng Anh hoặc “plu-đô” nhẹ theo giọng Mỹ, nhấn vào âm tiết đầu. Đó là câu trả lời cho câu hỏi “sao Diêm Vương tiếng Anh là gì”; các phần sau sẽ giúp bạn luyện phát âm và dùng từ trong câu.
Dưới đây là hai câu ví dụ:
- Pluto is a dwarf planet in the Kuiper Belt. — Sao Diêm Vương là một hành tinh lùn trong vành đai Kuiper.
- Pluto was discovered in 1930 and was classified as a planet until 2006. — Sao Diêm Vương được phát hiện năm 1930 và từng được xếp là hành tinh cho đến năm 2006.
Ngoài nghĩa thiên văn, “Pluto” còn là tên vị thần cai quản thế giới người chết trong thần thoại La Mã. Nghĩa này giúp giải thích vì sao tiếng Việt gọi thiên thể ấy là “sao Diêm Vương”.
Cách đọc Pluto cho người Việt: gần âm “plu-tâu”, khác biệt Anh-Anh và Anh-Mỹ
Để đọc Pluto, bạn hãy chia từ thành hai âm tiết: PLUː–təʊ, với trọng âm ở âm đầu. Kéo dài âm /uː/, gần giống âm “u” trong từ “phu” tiếng Việt. Lỗi thường gặp là tách thành ba âm tiết “pờ-lu-tô” hoặc nhấn vào cuối từ.
Bảng so sánh nhanh giọng Anh và giọng Mỹ
| Tiêu chí | Giọng Anh-Anh | Giọng Mỹ |
|---|---|---|
| Ký hiệu IPA | /ˈpluː.təʊ/ | /ˈpluː.t̬oʊ/ |
| Chia âm tiết | PLU – tâu | PLU – đô |
| Đọc gần đúng | “plu-tâu” | “plu-đô” |
| Điểm cần chú ý | Đuôi /təʊ/ tròn, không nuốt âm cuối | /t/ giữa hai nguyên âm thành flap t, nghe như “đ” nhẹ |
Cả hai giọng đều đúng. Bạn nên chọn một giọng và giữ nhất quán khi nói. Trong đề thi IELTS, giọng Anh-Anh xuất hiện nhiều ở phần Listening; giọng Mỹ phổ biến hơn trong TOEIC.
Ba lỗi phát âm hay gặp
- Nuốt cụm /pl/ ở đầu từ, đọc thành “lu-tô”. Hãy bật môi rõ ở /p/ rồi chuyển ngay sang /l/.
- Đọc đều hai âm tiết thay vì nhấn âm đầu. Nói “PLU-tâu”, không nói “plu-TÂU”.
- Đọc /uː/ thành âm ngắn, khiến âm “plu” nghe bị cụt. Giữ nguyên âm dài, khoảng gấp đôi một âm ngắn.
-
Nghe mẫu trước
Mở audio Anh-Anh và Anh-Mỹ của từ Cambridge hoặc Oxford, nghe hai lần cho mỗi giọng.
-
Đọc chậm từng âm tiết
Tách PLU – TÂU, giữ âm /uː/ dài ở âm đầu, đọc chậm rồi tăng dần tốc độ.
-
Ghi âm và so lại
Thu giọng mình rồi so với audio mẫu; nếu nghe thành “pờ-lu-tô” thì đọc lại, dồn lực vào âm tiết đầu.
Dùng Pluto trong câu: viết hoa, không mạo từ và lỗi “Pluto star”
Pluto là danh từ riêng chỉ một thiên thể duy nhất. Khi dùng từ này trong câu, bạn cần nhớ ba quy tắc sau.
Quy tắc 1 — Luôn viết hoa chữ P.
- Đúng: Pluto is very far from the Sun. (Sao Diêm Vương rất xa Mặt Trời.)
- Sai: pluto is very far from the sun.
Quy tắc 2 — Không dùng “the” hay “a” trước Pluto.
- Đúng: Pluto has five moons. (Sao Diêm Vương có năm mặt trăng.)
- Sai: The Pluto has five moons.
- Ngoại lệ hợp lệ: the dwarf planet Pluto — “the” đi với “dwarf planet”, không phải với Pluto.
Quy tắc 3 — Đừng ghép “star” hay “planet” sau Pluto.
- Đúng: Pluto is a dwarf planet.
- Sai: Pluto star is far away. / Pluto planet is very cold.
- Lý do: tiếng Việt dùng chữ “sao” cho hầu hết thiên thể (sao Hỏa, sao Kim, sao Diêm Vương). Trong tiếng Anh, star chỉ ngôi sao như Mặt Trời, còn hành tinh là planet. Nếu dịch máy móc “sao Diêm Vương” thành “Pluto star”, bạn sẽ mắc lỗi thường gặp ở người mới học.
Khi giới thiệu Pluto trong bài nói hoặc bài viết, dùng “the dwarf planet Pluto” hoặc chỉ “Pluto”. Ví dụ chuẩn: Pluto is a dwarf planet in the Kuiper Belt.
Ví dụ giao tiếp hằng ngày
- Did you know Pluto has five moons? — Bạn có biết Sao Diêm Vương có năm mặt trăng không?
- Charon is Pluto’s largest moon. — Charon là mặt trăng lớn nhất của Sao Diêm Vương.
- Pluto is much farther from the Sun than Earth. — Sao Diêm Vương xa Mặt Trời hơn Trái Đất rất nhiều.
Ví dụ theo ngữ cảnh IELTS và TOEIC
Khi bàn về khoa học vũ trụ trong IELTS Speaking Part 3 hoặc Writing Task 2, bạn có thể dùng nguyên văn những câu sau:
- Pluto was reclassified as a dwarf planet by the International Astronomical Union in 2006, which sparked a long debate among astronomers. — Pluto được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế phân loại lại thành hành tinh lùn năm 2006, gây ra một cuộc tranh luận kéo dài trong giới thiên văn.
- Some people still think of Pluto as the ninth planet, although it has not been one since 2006. — Một số người vẫn nghĩ Pluto là hành tinh thứ chín, dù nó không còn là hành tinh từ năm 2006.
Vì sao Pluto lại được gọi là “sao Diêm Vương”?
Clyde Tombaugh phát hiện Pluto năm 1930 tại Đài quan sát Lowell. Tên “Pluto” được lấy từ vị thần cai quản thế giới người chết trong thần thoại La Mã. Hình ảnh ấy hợp với một thiên thể xa xôi, lạnh và tối, có nhiệt độ trung bình khoảng -232°C.
Theo ghi chép phổ biến trong lịch sử thiên văn, một cô bé 11 tuổi người Anh tên Venetia Burney đã đề xuất cái tên này, sau đó được giới thiên văn chấp thuận. Đây là giai thoại được kể lại nhiều lần; bài viết ghi nhận ở mức độ đó, không khẳng định dựa trên tài liệu gốc đã kiểm chứng trực tiếp.
Trong tiếng Việt, Diêm Vương là vị vua cai quản âm phủ trong văn hóa Á Đông và Phật giáo. Diêm Vương và Pluto có chức năng tương đồng: cùng trông coi thế giới của người chết. Vì thế, “sao Diêm Vương” là cách dịch theo nghĩa chứ không phải phiên âm, cùng logic với cách gọi Mars là “sao Hỏa”, Venus là “sao Kim”.
Bạn có thể trích dẫn: Pluto là thần cai quản âm phủ của La Mã, còn Diêm Vương là vị vua cai quản âm phủ trong văn hóa Á Đông; hai hình tượng tương đương về chức năng, nên tên được dịch theo nghĩa chứ không phiên âm. Đây là một suy luận văn hóa có căn cứ, không phải kết luận từ một văn bản sử liệu duy nhất.
Vì sao Pluto bị giáng xuống hành tinh lùn năm 2006?
Ngày 24/8/2006, Hiệp hội Thiên văn Quốc tế (IAU — International Astronomical Union) thông qua định nghĩa chính thức về hành tinh. Theo đó, một thiên thể phải đáp ứng đủ ba tiêu chí để được gọi là hành tinh:
- Quay quanh Mặt Trời.
- Có khối lượng đủ lớn để lực hấp dẫn kéo nó thành dạng gần cầu.
- Đã “dọn sạch” vùng lân cận trên quỹ đạo của mình.
Pluto đáp ứng hai tiêu chí đầu nhưng không đạt tiêu chí thứ ba. Nó nằm trong vành đai Kuiper cùng hàng nghìn thiên thể khác — nơi cũng là nguồn gốc của nhiều sao chổi chu kỳ ngắn — nên không dọn sạch được vùng quỹ đạo. Đó là lý do Pluto được xếp lại vào nhóm hành tinh lùn, chứ không đơn giản là “vì Pluto quá nhỏ”.
| Loại thiên thể (tiếng Anh / tiếng Việt) | Quay quanh Mặt Trời | Đủ khối lượng để có dạng gần cầu | Đã dọn sạch quỹ đạo | Ví dụ |
|---|---|---|---|---|
| Planet (hành tinh) | Có | Có | Có | Earth, Mars, Jupiter |
| Dwarf planet (hành tinh lùn) | Có | Có | Không | Pluto, Eris, Ceres |
| Asteroid (tiểu hành tinh) | Có | Không (dạng bất quy tắc) | Không | Vesta, Pallas |
Hành tinh lùn khác tiểu hành tinh ở chỗ có đủ khối lượng để có dạng gần cầu; cả hai đều không dọn sạch quỹ đạo. Bạn nên lưu ý điểm này khi tra từ vựng thiên văn để tránh nhầm lẫn.
Hệ Mặt Trời hiện có 8 hành tinh, không phải 9, và Pluto không phải “hành tinh nhỏ nhất”. Muốn nói về quá khứ, dùng thì quá khứ: Pluto was classified as a planet until 2006.
Pluto sau sứ mệnh New Horizons 2015 và 5 mặt trăng bằng tiếng Anh
Tàu vũ trụ New Horizons của NASA bay ngang qua Pluto ngày 14/7/2015 và gửi về những hình ảnh cận cảnh đầu tiên. Trong đó nổi bật là vùng sáng hình trái tim mang tên Tombaugh Regio. Trước chuyến bay này, những gì con người biết về Pluto gần như chỉ đến từ quan sát qua kính viễn vọng.
Pluto có 5 mặt trăng đã biết: Charon, Styx, Nix, Kerberos, Hydra. Lớn nhất là Charon, với đường kính xấp xỉ một nửa Pluto. Hai thiên thể này vì thế thường được gọi là một hệ đôi.
Các từ vựng cần nhớ trong đoạn này gồm: flyby (bay ngang qua), moon / satellite (mặt trăng / vệ tinh), space probe (tàu thăm dò), surface (bề mặt).
Bảng tên tiếng Anh 8 hành tinh trong hệ Mặt Trời kèm phiên âm
Bảng dưới đây tập hợp tên tiếng Việt, tên tiếng Anh, phiên âm và thứ tự của các hành tinh để bạn tiện tra cứu.
| Thứ tự | Tiếng Việt | Tiếng Anh | Phiên âm (UK / US) | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Sao Thủy | Mercury | /ˈmɜː.kjə.ri/ – /ˈmɝː.kjɚ.i/ | “mơ-kiu-ri” |
| 2 | Sao Kim | Venus | /ˈviː.nəs/ | “vi-nớt”, âm cuối nhẹ |
| 3 | Trái Đất | Earth | /ɜːθ/ – /ɝːθ/ | “ớt”, phụ âm /θ/ khó, cần đặt lưỡi giữa hai răng |
| 4 | Sao Hỏa | Mars | /mɑːz/ – /mɑːrz/ | “ma-zờ” |
| 5 | Sao Mộc | Jupiter | /ˈdʒuː.pɪ.tər/ – /ˈdʒuː.pɪ.t̬ɚ/ | “giu-pi-tơ” |
| 6 | Sao Thổ | Saturn | /ˈsæt.ən/ – /ˈsæt̬.ɚn/ | “sét-tơn” |
| 7 | Sao Thiên Vương | Uranus | /ˈjʊə.rə.nəs/ – /ˈjʊr.ə.nəs/ | Có thêm cách đọc /jʊˈreɪ.nəs/, đều được chấp nhận |
| 8 | Sao Hải Vương | Neptune | /ˈnep.tjuːn/ – /ˈnep.tuːn/ | “nép-tuyn” |
Uranus dễ gây lúng túng vì có hai cách đọc phổ biến. Với Earth, phụ âm /θ/ là âm khó: nhiều người Việt đọc thành “ợt” hoặc “ơt”. Để nhớ thứ tự 8 hành tinh, bạn có thể dùng câu “My Very Excellent Mother Just Served Us Noodles” — các chữ cái đầu tương ứng với Mercury, Venus, Earth, Mars, Jupiter, Saturn, Uranus, Neptune.
5 hành tinh lùn cần biết
Pluto không có tên trong bảng 8 hành tinh chính thức ở trên. Thiên thể này thuộc nhóm hành tinh lùn do IAU công nhận, hiện gồm 5 thiên thể:
| Tiếng Anh | Phiên âm (UK / US) | Ghi chú |
|---|---|---|
| Ceres | /ˈsɪə.riːz/ – /ˈsɪr.iːz/ | Hành tinh lùn duy nhất trong vành đai tiểu hành tinh |
| Pluto | /ˈpluː.təʊ/ – /ˈpluː.t̬oʊ/ | Sao Diêm Vương |
| Haumea | /ˌhaʊˈmeɪ.ə/ | Chưa có tên tiếng Việt phổ biến |
| Makemake | /ˌmɑː.kiˈmɑː.kə/ | Chưa có tên tiếng Việt phổ biến |
| Eris | /ˈɪə.rɪs/ – /ˈɪr.ɪs/ | Thiên thể có khối lượng lớn hơn Pluto |
Mini-quiz: 5 câu kiểm tra nhanh về Pluto
Thử làm mini-quiz 5 câu sau; đáp án nằm ngay dưới mỗi câu:
Câu 1 (điền từ): Sao Diêm Vương tiếng Anh là __.
Đáp án: Pluto.
Câu 2 (sửa lỗi): The Pluto star is very cold. — sai ở đâu?
Đáp án: sai hai chỗ — bỏ “the” và bỏ “star”. Câu đúng: Pluto is very cold.
Câu 3 (chọn phát âm đúng, giọng Anh-Anh): a) /pluːˈtəʊ/ b) /ˈpluː.təʊ/ c) /ˈplu.to/
Đáp án: b — trọng âm rơi vào âm tiết đầu.
Câu 4 (đúng/sai): Pluto has been a dwarf planet since 2006.
Đáp án: Đúng — IAU xếp Pluto vào hành tinh lùn từ tháng 8/2006.
Câu 5 (dịch sang tiếng Anh): “Sao Diêm Vương có năm mặt trăng.”
Đáp án: Pluto has five moons.
Để luyện thêm, bạn hãy tự đặt hai câu với Pluto và Charon, rồi làm flashcard: mặt trước ghi “sao Diêm Vương”, mặt sau ghi Pluto /ˈpluː.t̬oʊ/ — dwarf planet kèm một câu ví dụ. Làm tương tự với dwarf planet, Kuiper belt, orbit, moon, flyby để mở rộng vốn từ thiên văn bằng tiếng Anh.
1Khi viết hoặc nói về Sao Diêm Vương trong tiếng Anh, câu nào sau đây tuân thủ đúng các quy tắc ngữ pháp?
Danh từ riêng Pluto không đi kèm mạo từ 'the', không ghép trực tiếp từ 'star' phía sau và luôn được viết hoa chữ P đầu tiên.
2Theo quy định năm 2006 của Hiệp hội Thiên văn Quốc tế (IAU), một thiên thể cần đáp ứng những tiêu chí nào dưới đây để được công nhận là một hành tinh (planet) chính thức? (Chọn tất cả đáp án đúng)
Đây là tiêu chí nền tảng đầu tiên xác định quỹ đạo của thiên thể chuyển động quanh Mặt Trời.
3Điểm khác biệt cốt lõi về đặc điểm vật lý giữa hành tinh lùn (dwarf planet) và tiểu hành tinh (asteroid) là gì?
Khác với tiểu hành tinh nhỏ bé và bất quy tắc, hành tinh lùn sở hữu khối lượng đủ lớn để lực hấp dẫn kéo nó thành thể gần cầu.
4Trong số các thiên thể sau đây, những thiên thể nào là mặt trăng (vệ tinh tự nhiên) đã được ghi nhận của Pluto? (Chọn tất cả đáp án đúng)
Charon là mặt trăng lớn nhất của Pluto, với kích thước bằng khoảng một nửa Pluto.
5Tàu vũ trụ nào của NASA đã thực hiện chuyến bay ngang qua (flyby) Pluto vào ngày 14/7/2015 và truyền về những hình ảnh cận cảnh đầu tiên?
Tàu thăm dò New Horizons đã thực hiện sứ mệnh lịch sử bay ngang qua Pluto vào mùa hè năm 2015.
6Điểm khác biệt chính giữa giọng Anh-Anh (/ˈpluː.təʊ/) và giọng Anh-Mỹ (/ˈpluː.t̬oʊ/) khi phát âm từ 'Pluto' nằm ở đâu?
Phụ âm /t/ nằm giữa hai nguyên âm trong giọng Anh-Mỹ thường phát âm thành 'flap t' nhẹ, làm từ này nghe gần như 'plu-đô'.
| Tên tiếng Việt | Tên tiếng Anh | Phiên âm IPA | Phân loại thiên thể | Thứ tự / Vị trí | Đặc điểm & Ghi chú |
|---|---|---|---|---|---|
| Sao Thủy | Mercury | /ˈmɜː.kjə.ri/ – /ˈmɝː.kjɚ.i/ | Hành tinh | 1 | Đọc gần đúng là “mơ-kiu-ri”. |
| Sao Kim | Venus | /ˈviː.nəs/ | Hành tinh | 2 | Đọc gần đúng là “vi-nớt”, âm cuối nhẹ. |
| Trái Đất | Earth | /ɜːθ/ – /ɝːθ/ | Hành tinh | 3 | Đọc gần đúng là “ớt”, phụ âm /θ/ khó, cần đặt lưỡi giữa hai răng. |
| Sao Hỏa | Mars | /mɑːz/ – /mɑːrz/ | Hành tinh | 4 | Đọc gần đúng là “ma-zờ”. |
| Sao Mộc | Jupiter | /ˈdʒuː.pɪ.tər/ – /ˈdʒuː.pɪ.t̬ɚ/ | Hành tinh | 5 | Đọc gần đúng là “giu-pi-tơ”. |
| Sao Thổ | Saturn | /ˈsæt.ən/ – /ˈsæt̬.ɚn/ | Hành tinh | 6 | Đọc gần đúng là “sét-tơn”. |
| Sao Thiên Vương | Uranus | /ˈjʊə.rə.nəs/ – /ˈjʊr.ə.nəs/ | Hành tinh | 7 | Có thêm cách đọc /jʊˈreɪ.nəs/, đều được chấp nhận. |
| Sao Hải Vương | Neptune | /ˈnep.tjuːn/ – /ˈnep.tuːn/ | Hành tinh | 8 | Đọc gần đúng là “nép-tuyn”. |
| Ceres | Ceres | /ˈsɪə.riːz/ – /ˈsɪr.iːz/ | Hành tinh lùn | Vành đai tiểu hành tinh | Hành tinh lùn duy nhất trong vành đai tiểu hành tinh. |
| Sao Diêm Vương | Pluto | /ˈpluː.təʊ/ – /ˈpluː.t̬oʊ/ | Hành tinh lùn | Vành đai Kuiper | Từng được xếp là hành tinh thứ 9 đến năm 2006; phân loại lại thành hành tinh lùn do không dọn sạch quỹ đạo. Đọc gần như “plu-tâu” (UK) hoặc “plu-đô” (US). Có 5 mặt trăng (Charon, Styx, Nix, Kerberos, Hydra, trong đó lớn nhất là Charon). |
| Haumea | Haumea | /ˌhaʊˈmeɪ.ə/ | Hành tinh lùn | Không có trong nguồn | Chưa có tên tiếng Việt phổ biến. |
| Makemake | Makemake | /ˌmɑː.kiˈmɑː.kə/ | Hành tinh lùn | Không có trong nguồn | Chưa có tên tiếng Việt phổ biến. |
| Eris | Eris | /ˈɪə.rɪs/ – /ˈɪr.ɪs/ | Hành tinh lùn | Không có trong nguồn | Thiên thể có khối lượng lớn hơn Pluto. |
Câu hỏi thường gặp
Pluto còn có nghĩa nào khác ngoài sao Diêm Vương?
Pluto còn là tên vị thần cai quản thế giới người chết trong thần thoại La Mã và là tên chú chó nổi tiếng của Disney. Nghĩa nào cũng là danh từ riêng và phải viết hoa.
Sao Diêm Vương có còn được coi là hành tinh thứ chín không?
Không. Từ năm 2006, IAU xếp Pluto vào nhóm hành tinh lùn nên hệ Mặt Trời chỉ có 8 hành tinh chính thức.
Pluto có phải là tiểu hành tinh (asteroid) không?
Không. Pluto là hành tinh lùn vì có đủ khối lượng để có dạng gần cầu, còn tiểu hành tinh thường nhỏ và hình dạng không đều. Cả hai đều không dọn sạch được quỹ đạo của mình.
Hành tinh lùn tiếng Anh là gì?
Hành tinh lùn trong tiếng Anh là ‘dwarf planet’. Ví dụ: ‘Pluto is a dwarf planet.’
Có nên nói ‘Pluto planet’ khi muốn nói sao Diêm Vương không?
Nên tránh vì ‘Pluto planet’ nghe không tự nhiên và dễ gây hiểu nhầm rằng Pluto vẫn là hành tinh. Cách nói chuẩn hơn là ‘the dwarf planet Pluto’ hoặc đơn giản là ‘Pluto’.