Tết Nguyên Đán là Tết âm lịch của người Việt, mở đầu năm mới vào mùng một tháng Giêng. “Nguyên Đán” (元旦) nghĩa là “buổi sáng đầu tiên của năm”; tiếng Anh thường gọi là Tet hoặc Vietnamese Lunar New Year. Đây là dịp sum họp, nhớ tổ tiên và chúc điều tốt đẹp.
Tết Nguyên Đán là dịp đón năm mới theo âm lịch của người Việt, bắt đầu vào mùng một tháng Giêng. Trong chữ Hán, Nguyên Đán viết là 元旦: nguyên (元) nghĩa là khởi đầu, đán (旦) là buổi sáng; ghép lại, tên gọi có nghĩa là “buổi sáng đầu tiên của năm”.
Trong tiếng Anh, Tết Việt Nam có thể được gọi là Tet hoặc Vietnamese Lunar New Year. Cụm từ Lunar New Year là cách gọi rộng hơn, còn Chinese New Year dành cho Tết theo truyền thống Trung Quốc. Trong lời nói thông thường, Tết Ta, Tết Âm lịch và Tết Cả cũng chỉ dịp Tết Nguyên Đán; “Tết Ta” thường dùng để phân biệt với Tết Tây.
Tết Nguyên Đán vào ngày nào và kéo dài bao lâu?
Mùng một Tết là ngày đầu tiên của năm âm lịch. Ngày tương ứng trên dương lịch thay đổi theo từng năm, thường nằm trong khoảng từ 21 tháng 1 đến 19 tháng 2. Chẳng hạn, mùng một Tết năm 2025 là ngày 29/01/2025; năm 2026 là ngày 17/02/2026.
Không có một mốc “hết Tết” chung cho mọi gia đình. Phần lễ chính trong dân gian thường được tính khoảng ba đến bốn ngày, nhưng chuỗi sinh hoạt đầu năm có thể kéo dài hơn. Tết truyền thống được ghi nhận trong khoảng thời gian từ những ngày cuối năm cũ đến những ngày đầu năm mới.
Timeline các mốc từ tháng Chạp đến Rằm tháng Giêng
| Mốc thời gian âm lịch | Tên gọi | Ý nghĩa hoặc hoạt động thường gặp |
|---|---|---|
| 23 tháng Chạp | Lễ Ông Công Ông Táo | Nhiều gia đình làm lễ tiễn Táo quân theo phong tục. |
| Cuối tháng Chạp | Những ngày chuẩn bị Tết | Dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa, chuẩn bị mâm cúng và bữa cơm tất niên. |
| Đêm cuối năm, sang mùng một | Trừ tịch, giao thừa | Thời khắc chuyển từ năm cũ sang năm mới; một số gia đình làm lễ giao thừa. Theo tập quán được ghi nhận, Tết chính thức bắt đầu từ thời khắc này. |
| Mùng một | Ngày đầu năm mới | Chúc Tết, mừng tuổi, lì xì; cách thăm hỏi và đón khách tùy nếp mỗi nhà. |
| Mùng hai, mùng ba | Những ngày đầu năm | Thường dành để thăm họ hàng, bạn bè hoặc thầy cô. Tục “mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy” là một cách ghi nhớ phổ biến, không phải lịch bắt buộc. |
| Mùng bảy | Một mốc kết thúc Tết ở một số nơi | Một số gia đình làm lễ hóa vàng hoặc bắt đầu trở lại nhịp sinh hoạt thường ngày; tập quán không giống nhau ở mọi vùng. |
| Rằm tháng Giêng | Tết Nguyên tiêu | Dịp rằm đầu tiên của năm âm lịch, sau Tết Nguyên Đán. |

Tết Nguyên Đán không đồng nghĩa với số ngày nghỉ của người lao động. Theo thông tin lịch nghỉ năm 2026 trong hồ sơ nghiên cứu, kỳ nghỉ dự kiến được nêu là từ ngày 14/02 đến 22/02/2026, tổng cộng chín ngày liên tục tính cả cuối tuần. Con số này cần được hiểu theo thông báo và nhóm đối tượng áp dụng; lịch của từng doanh nghiệp có thể khác. Ngày nghỉ chính thức cũng không làm thay đổi ngày mùng một Tết.
| Năm dương lịch | Năm âm lịch | Ngày mùng một Tết dương lịch |
|---|---|---|
| 2025 | Ất Tỵ | 29/01/2025 |
| 2026 | Bính Ngọ | 17/02/2026 |
| 2027 | Đinh Mùi | 06/02/2027 |
| 2028 | Mậu Thân | 26/01/2028 |
| 2029 | Kỷ Dậu | 13/02/2029 |
| 2030 | Canh Tuất | 03/02/2030 |
Các ngày trong bảng là ngày dương lịch ứng với mùng một âm lịch, không phải thông báo lịch nghỉ. Với những năm sau 2026, hãy kiểm tra lịch Việt Nam chính thức nếu cần dùng ngày cho kế hoạch hoặc văn bản.

Ý nghĩa Tết Nguyên Đán đối với người Việt
Tết đánh dấu khởi đầu năm mới, là dịp sum họp, tưởng nhớ ông bà tổ tiên và hướng đến những điều tốt đẹp trong năm tới. Cúng tổ tiên thể hiện sự kết nối giữa các thế hệ. Bữa cơm tất niên và những lời chúc đầu xuân giúp gia đình, họ hàng gặp gỡ sau một năm bận rộn.
Những hình ảnh quen thuộc của dịp này gồm bánh chưng hoặc bánh tét, tục lì xì mừng tuổi và khoảnh khắc giao thừa. Ý nghĩa và cách thực hành có thể khác nhau tùy vùng miền, gia đình và điều kiện sống. Có người về quê sum họp, có người gọi điện hoặc gặp nhau vào thời điểm khác; hình thức thay đổi nhưng mong muốn kết nối vẫn là một phần quan trọng của Tết.

Tết Nguyên Đán tiếng Anh là gì? Cách dùng Tet và Lunar New Year
Không có một từ tiếng Anh duy nhất phù hợp với mọi ngữ cảnh. Nếu muốn chỉ rõ đây là Tết Việt Nam, Tet hoặc Vietnamese Lunar New Year thường là lựa chọn chính xác. Lunar New Year bao quát nhiều cộng đồng đón năm mới theo lịch âm hoặc lịch truyền thống; Chinese New Year chỉ Tết trong truyền thống Trung Quốc, không nên dùng thay cho Tết Việt Nam.
| Thuật ngữ | Phạm vi và ngữ cảnh sử dụng | Câu ví dụ |
|---|---|---|
| Tet | Tên gọi riêng của Tết Việt Nam; có thể thêm lời giải thích khi người nghe chưa biết từ này. | Tet is an important holiday in Vietnam. — Tết là một ngày lễ quan trọng ở Việt Nam. |
| Tet holiday | Nhấn mạnh kỳ nghỉ trong dịp Tết. | We are visiting our family during the Tet holiday. — Chúng tôi về thăm gia đình trong kỳ nghỉ Tết. |
| Vietnamese New Year / Vietnamese Lunar New Year | Cách gọi rõ nghĩa khi giới thiệu Tết Việt Nam cho người nước ngoài. | Vietnamese Lunar New Year usually falls in January or February. — Tết Nguyên Đán của Việt Nam thường rơi vào tháng Một hoặc tháng Hai. |
| Lunar New Year | Cách gọi chung cho dịp năm mới theo lịch âm hoặc lịch truyền thống ở nhiều nơi. | Several countries celebrate Lunar New Year. — Một số quốc gia đón Tết âm lịch. |
| Chinese New Year | Dùng khi nói cụ thể về Tết theo truyền thống Trung Quốc. | Chinese New Year is celebrated in China and by Chinese communities around the world. — Tết Trung Quốc được đón ở Trung Quốc và trong các cộng đồng người Hoa trên thế giới. |
Tết Việt Nam, Tết Trung Quốc và Seollal của Hàn Quốc cùng thuộc nhóm lễ đón năm mới theo lịch truyền thống, nhưng mỗi dịp có tên gọi và phong tục riêng. Khi viết cho người nước ngoài, bạn có thể giới thiệu ngắn gọn là Tet (Vietnamese Lunar New Year). Chỉ dùng Chinese New Year nếu nội dung thực sự nói về Tết Trung Quốc.

Phân biệt Tết Nguyên Đán, Tết Dương lịch và Tết Nguyên tiêu
| Dịp lễ | Lịch tính | Ngày diễn ra | Bản chất |
|---|---|---|---|
| Tết Nguyên Đán | Âm lịch | Mùng một tháng Giêng âm lịch; ngày dương lịch thay đổi mỗi năm. | Dịp đón năm mới theo lịch truyền thống của người Việt. |
| Tết Dương lịch | Dương lịch | Ngày 1 tháng 1 hằng năm. | Ngày đầu năm theo lịch dương. |
| Tết Nguyên tiêu | Âm lịch | Rằm tháng Giêng, tức ngày 15 tháng Giêng âm lịch. | Rằm đầu năm; không phải tên khác của Tết Nguyên Đán. |
Tết Nguyên tiêu diễn ra sau Nguyên Đán khoảng hai tuần theo lịch âm. Hai tên gọi dễ bị nhầm vì đều gắn với tháng Giêng, nhưng một dịp mở đầu năm mới, còn dịp kia là ngày rằm đầu tiên của năm.

Tết Nguyên Đán đứng ở đâu trong Bát tiết?
Bát tiết thường được hiểu là tám ngày Tết có cúng lễ trong phong tục Việt. Danh mục có thể khác nhau giữa các tài liệu, vì vậy không nên coi một danh sách duy nhất là quy chuẩn tuyệt đối. Một cách liệt kê phổ biến gồm Nguyên Đán, Nguyên tiêu (Thượng nguyên), Hàn thực, Tết Đoan ngọ, Trung nguyên, Trung thu, Thường tân và Đông chí.
Theo cách gọi này, Nguyên Đán đứng đầu Bát tiết và mở đầu năm âm lịch. Cần phân biệt “Bát tiết” trong phong tục với 24 tiết khí, vốn là hệ thống chia chu kỳ năm thành các mốc gắn với mùa vụ.
Nguồn gốc Tết Nguyên Đán: Điều gì có bằng chứng, điều gì là truyền thuyết?
Tết Nguyên Đán gắn với lịch truyền thống và đời sống nông nghiệp, nhưng không nên quy toàn bộ nguồn gốc của ngày Tết về một quốc gia hay một câu chuyện duy nhất. Lịch pháp và phong tục trong khu vực Đông Á đã giao lưu lâu dài; các nghi thức và cách đón năm mới ở Việt Nam cũng có những nét riêng. Tài liệu nghiên cứu được cung cấp liên hệ Tết với nền văn minh nông nghiệp lúa nước và thời điểm nghỉ ngơi giữa các mùa vụ, nhưng điều đó tự nó không xác định chính xác nơi khởi nguồn của mọi phong tục.
| Nhận định hoặc câu chuyện | Nguồn và loại chứng cứ | Điều có thể rút ra | Giới hạn hoặc điểm cần kiểm chứng |
|---|---|---|---|
| Tết có liên hệ với lịch pháp và tập quán năm mới trong khu vực, trong đó có ảnh hưởng từ Trung Quốc. | Bối cảnh lịch sử và giao lưu văn hóa; cần đối chiếu nghiên cứu chuyên ngành và tư liệu cụ thể. | Có thể xem đây là một phần của bối cảnh hình thành, tiếp biến phong tục. | Không đủ để kết luận mọi tập quán Tết Việt Nam đều bắt nguồn từ Trung Quốc. |
| Tết bắt nguồn từ nền văn minh nông nghiệp lúa nước Việt Nam. | Cách giải thích văn hóa, gắn với thời điểm nghỉ ngơi và chuẩn bị mùa vụ. | Giúp lý giải vai trò của mùa vụ và sinh hoạt cộng đồng trong Tết. | Chưa tự chứng minh Tết ra đời ở Việt Nam vào thời điểm nào hoặc toàn bộ nghi thức có nguồn gốc bản địa. |
| Nhận định được gán cho Trần Văn Giáp (1963). | Muốn đánh giá cần xác định tác phẩm, câu chữ nguyên bản và bối cảnh lập luận. | Có thể xem là ý kiến học giả khi truy được nguồn sơ cấp. | Chỉ nêu tên và năm mà không dẫn đúng tài liệu không đủ để xác nhận nội dung hay mức độ chứng minh. |
| Sự tích Lang Liêu và bánh chưng, bánh giầy. | Truyền thuyết dân gian. | Cho thấy cách người Việt kể về giá trị của hạt gạo, đất trời và lòng hiếu kính. | Truyền thuyết có ý nghĩa văn hóa nhưng không phải sử liệu xác định niên đại hay nơi Tết bắt đầu. |
Câu trả lời thận trọng là: Tết Việt Nam hình thành trong bối cảnh lịch pháp và văn hóa khu vực, rồi được thực hành với những nét riêng qua lịch sử. Chứng cứ hiện có không cho phép khẳng định đơn giản rằng toàn bộ Tết chỉ có một nguồn gốc duy nhất. Truyền thuyết Lang Liêu nên được giới thiệu là truyện kể văn hóa, không phải bằng chứng lịch sử.

Cách giải thích Tết Nguyên Đán ngắn gọn cho đúng ngữ cảnh
Khi làm bài hoặc giải thích cho người khác, bạn có thể chọn câu trả lời theo mục đích:
- Giải nghĩa tên gọi: “Nguyên Đán” (元旦) gồm “nguyên” là khởi đầu và “đán” là buổi sáng, nghĩa là buổi sáng đầu tiên của năm.
- Giải thích cho trẻ em: Tết Nguyên Đán là dịp bắt đầu năm mới theo âm lịch; mọi người thường sum họp, nhớ đến ông bà tổ tiên và chúc nhau điều tốt lành.
- Giới thiệu bằng tiếng Anh: Tet is the Vietnamese Lunar New Year, a celebration marking the beginning of a new year on the traditional lunar calendar. — Tết là dịp năm mới theo lịch âm của người Việt, đánh dấu thời điểm bắt đầu năm mới.

Trước khi dùng thuật ngữ, hãy kiểm tra ba điểm: bạn đang nói về lịch âm hay lịch dương; Nguyên Đán hay Nguyên tiêu; và ngày lễ theo tập quán hay lịch nghỉ của một nhóm người lao động. Phân biệt những điểm này giúp bạn giải thích đúng nghĩa, tránh nhầm ngày Tết Việt Nam với Tết Trung Quốc hoặc Tết Dương lịch.
1Trong từ Hán Việt "Nguyên Đán" (元旦), ý nghĩa chiết tự của các từ cấu thành được giải thích như thế nào?
Chữ "nguyên" (元) biểu thị sự bắt đầu, khởi nguồn và chữ "đán" (旦) biểu thị thời khắc buổi sáng, tạo nên nghĩa chung là buổi sáng đầu tiên của năm.
2Khi giới thiệu dịp Tết truyền thống của Việt Nam cho người nước ngoài bằng tiếng Anh, cách dùng thuật ngữ nào sau đây giúp chỉ rõ bản sắc văn hóa Việt Nam mà không bị nhầm lẫn?
Thuật ngữ "Tet" là tên gọi riêng và "Vietnamese Lunar New Year" chỉ rõ nét văn hóa năm mới theo lịch âm của riêng Việt Nam.
3Những mốc thời gian âm lịch nào dưới đây ứng với các hoạt động truyền thống thuộc chuỗi đón Tết Nguyên Đán?
Ngày 23 tháng Chạp đánh dấu mốc mở đầu cho nhịp chuẩn bị Tết bằng lễ tiễn Táo quân về trời theo phong tục.
4Điểm khác biệt căn bản về bản chất và mốc thời gian giữa Tết Nguyên Đán và Tết Nguyên tiêu là gì?
Dù cùng diễn ra trong tháng Giêng, Tết Nguyên Đán đánh dấu thời điểm khởi đầu năm mới còn Tết Nguyên tiêu là ngày rằm đầu tiên của năm.
5Trong danh mục phong tục "Bát tiết" của người Việt, Tết Nguyên Đán nắm giữ vị trí nào?
Theo liệt kê phong tục truyền thống, Nguyên Đán là mốc lễ cúng đầu tiên khởi đầu cho chuỗi Bát tiết trong năm âm lịch.
6Dựa trên các quy chuẩn dịch thuật và giới thiệu văn hóa, những câu ví dụ tiếng Anh nào dưới đây sử dụng thuật ngữ chính xác theo ngữ cảnh?
Từ "Tet" thể hiện danh từ riêng dành cho dịp lễ Tết truyền thống của người Việt.
7Ý nghĩa cốt lõi nhất của Tết Nguyên Đán đối với đời sống gia đình và xã hội người Việt là gì?
Sự kết nối giữa các thế hệ thông qua cúng tổ tiên, bữa cơm tất niên và những lời chúc đầu xuân tạo nên giá trị cốt lõi của Tết.

| Mốc thời gian âm lịch | Tên gọi phong tục / Lễ tiết | Ý nghĩa và hoạt động chính |
|---|---|---|
| 23 tháng Chạp | Lễ Ông Công Ông Táo | Nhiều gia đình làm lễ tiễn Táo quân theo phong tục. |
| Cuối tháng Chạp | Những ngày chuẩn bị Tết | Dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa, chuẩn bị mâm cúng và bữa cơm tất niên. |
| Đêm cuối năm, sang mùng một | Trừ tịch, giao thừa | Thời khắc chuyển từ năm cũ sang năm mới; một số gia đình làm lễ giao thừa. Theo tập quán được ghi nhận, Tết chính thức bắt đầu từ thời khắc này. |
| Mùng một | Ngày đầu năm mới | Chúc Tết, mừng tuổi, lì xì; cách thăm hỏi và đón khách tùy nếp mỗi nhà. |
| Mùng hai, mùng ba | Những ngày đầu năm | Thường dành để thăm họ hàng, bạn bè hoặc thầy cô. Tục “mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy” là một cách ghi nhớ phổ biến, không phải lịch bắt buộc. |
| Mùng bảy | Một mốc kết thúc Tết ở một số nơi | Một số gia đình làm lễ hóa vàng hoặc bắt đầu trở lại nhịp sinh hoạt thường ngày; tập quán không giống nhau ở mọi vùng. |
| Rằm tháng Giêng | Tết Nguyên tiêu | Dịp rằm đầu tiên của năm âm lịch, sau Tết Nguyên Đán. |
Câu hỏi thường gặp
Giải thích ý nghĩa Tết Nguyên Đán cho trẻ em như thế nào?
Tết Nguyên Đán là dịp bắt đầu một năm mới theo âm lịch. Đây là lúc gia đình sum họp, nhớ đến ông bà tổ tiên và chúc nhau những điều tốt đẹp.
Vì sao Tết Nguyên Đán thường gắn với 12 con giáp?
Trong cách gọi năm theo truyền thống, mỗi năm gắn với một địa chi được biểu trưng bằng một con giáp. Chu kỳ này lặp lại sau 12 năm và thường được nhắc đến trong lời chúc đầu xuân.
Ngày mùng một Tết âm lịch năm 2025 là ngày nào?
Mùng một Tết Nguyên Đán năm 2025 rơi vào thứ Tư, ngày 29/01/2025 dương lịch.