Chữ viết tiếng Anh là gì? Bảng chữ cái 26 chữ và cách dùng

Tiếng Anh hiện đại dùng hệ chữ viết Latinh gồm 26 chữ cái từ A đến Z, mỗi chữ có dạng hoa và dạng thường. Tùy ngữ cảnh, “chữ viết” dịch là script (hệ chữ viết), handwriting (chữ viết tay) hoặc writing (việc viết, bài viết).

Tiếng Anh dùng chữ viết nào và có bao nhiêu chữ cái?

Tiếng Anh hiện đại dùng hệ chữ viết Latinh, gồm 26 chữ cái từ A đến Z. Mỗi chữ có dạng hoa và dạng thường. Dịch “chữ viết” sang tiếng Anh cần dựa vào ngữ cảnh: script hoặc writing system nói về hệ chữ viết, handwriting là chữ viết tay, còn writing thường chỉ hoạt động viết hoặc bài viết.

Học bảng chữ cái là bước đầu để đánh vần và nhận diện từ. Nhưng tên chữ cái không phải lúc nào cũng trùng với âm mà chữ đó biểu thị trong một từ. Các phần dưới đây giúp bạn phân biệt hai khái niệm này, chọn đúng thuật ngữ và luyện viết dễ đọc.

Bảng chữ cái tiếng Anh: 26 chữ và cách đọc

Cách đọc 26 chữ cái tiếng Anh cho người mới học

Bảng dưới đây ghi tên chữ cái bằng phiên âm IPA, hệ ký hiệu dùng để ghi lại âm thanh lời nói. Cột kế tiếp nêu một ví dụ về âm chữ cái trong từ; đó không phải âm duy nhất mà chữ ấy có thể biểu thị.

Chữ hoa Chữ thường Tên chữ cái: IPA Âm trong từ Từ minh họa
A a /eɪ/ /æ/ apple
B b /biː/ /b/ book
C c /siː/ /k/ cat
D d /diː/ /d/ dog
E e /iː/ /e/ egg
F f /ef/ /f/ fish
G g /dʒiː/ /ɡ/ go
H h /eɪtʃ/ /h/ hat
I i /aɪ/ /ɪ/ sit
J j /dʒeɪ/ /dʒ/ jam
K k /keɪ/ /k/ kite
L l /el/ /l/ leg
M m /em/ /m/ man
N n /en/ /n/ nose
O o /əʊ/ Anh-Anh; /oʊ/ Anh-Mỹ /ɒ/ Anh-Anh; /ɑː/ ở nhiều giọng Anh-Mỹ hot
P p /piː/ /p/ pen
Q q /kjuː/ /kw/ cho nhóm qu queen
R r /ɑː/ Anh-Anh; /ɑːr/ Anh-Mỹ /r/ red
S s /es/ /s/ sun
T t /tiː/ /t/ ten
U u /juː/ /ʌ/ cup
V v /viː/ /v/ van
W w /ˈdʌbəl.juː/ /w/ water
X x /eks/ /ks/ box
Y y /waɪ/ /j/ yes
Z z /zed/ Anh-Anh; /ziː/ Anh-Mỹ /z/ zoo
Bảng chữ cái tiếng Anh 26 chữ in hoa và in thường trên bảng học cho người mới bắt đầu
26 chữ cái tiếng Anh với dạng hoa và thường đi kèm. (Nguồn: talkfirst)

Chẳng hạn, khi đánh vần cat, bạn đọc tên ba chữ cái là /siː eɪ tiː/. Còn khi đọc cả từ, bạn phát âm /kæt/. Trong queen, âm /kw/ được biểu thị bởi cả nhóm qu, chứ không phải riêng Q. Cách ghi IPA có thể khác đôi chút giữa các từ điển và giọng đọc.

Z có hai tên gọi thông dụng: zed trong Anh-Anh và zee trong Anh-Mỹ. Cách đọc Anh-Anh của R trong bảng không phát âm /r/ ở cuối như cách đọc Anh-Mỹ. Hãy chọn một giọng làm mẫu lúc đầu, rồi tập nhận biết giọng còn lại khi nghe.

Muốn nghe cách phát âm, bạn có thể tra tên từng chữ trong Cambridge Dictionary và dùng nút phát âm Anh-Anh hoặc Anh-Mỹ. Bài viết này không có bản ghi âm; IPA giúp ghi nhớ ký hiệu âm thanh nhưng không thay thế việc nghe mẫu.

Nguyên âm và phụ âm trong bảng chữ cái

Theo cách phân loại chữ cái thông thường, A, E, I, O, U là năm chữ nguyên âm; 21 chữ còn lại là chữ phụ âm. Đây là cách phân loại chữ, không có nghĩa là tiếng Anh chỉ có năm âm nguyên âm.

Y thường được xếp vào nhóm chữ phụ âm, nhưng vai trò của chữ này thay đổi tùy từ: trong yes, Y biểu thị âm phụ âm /j/; còn trong my và happy, Y biểu thị âm nguyên âm.

Flashcard phân loại nguyên âm và phụ âm trong bảng chữ cái tiếng Anh trên bàn học
A, E, I, O, U là năm chữ nguyên âm; 21 chữ còn lại là phụ âm. (Nguồn: edu)

Chữ hoa, chữ thường, chữ in và chữ viết nối

Chữ hoa tiếng Anh là uppercase letters hoặc capital letters; chữ thường là lowercase letters hoặc small letters. A/a, B/b và D/d là những cặp hoa/thường của cùng một chữ cái. Một số chữ có hình dạng hoa và thường khác nhau khá nhiều, như G/g hoặc R/r.

Khi nói về chữ viết tay, print handwriting là kiểu viết theo dạng in, thường để các chữ tách rời; cursive là chữ viết nối, trong đó các chữ trong một từ thường được nối bằng nét bút. Chữ in vẫn có thể viết bằng tay, không nhất thiết phải in từ máy.

So sánh kiểu chữ in tách rời và chữ viết nối cursive trên giấy luyện viết
Chữ in viết tách rời từng chữ; cursive nối các chữ bằng nét bút. (Nguồn: youtube)

Bạn có thể tập viết chữ in bằng câu: The cat is on the bed. Nếu muốn học cursive, hãy tìm một mẫu chữ viết nối thực tế và quan sát cách nét bút chuyển từ chữ này sang chữ khác. Chữ nghiêng trên màn hình không mặc nhiên là cursive: độ nghiêng và cách nối nét là hai đặc điểm riêng.

Handwriting, writing, script hay calligraphy: chọn từ nào?

Không có một từ tiếng Anh nào thay được “chữ viết” trong mọi trường hợp. Trước khi chọn từ, hãy xác định bạn muốn nói đến nét chữ của một người, hoạt động viết hay hệ chữ dùng để ghi ngôn ngữ.

Thuật ngữ Nghĩa phù hợp Ngữ cảnh dùng Ví dụ song ngữ
handwriting chữ viết tay, nét chữ Khen hoặc nói về nét chữ trên giấy Her handwriting is very neat. — Chữ viết tay của cô ấy rất gọn gàng.
writing việc viết, kỹ năng viết hoặc bài viết Nói về hoạt động viết hay nội dung được viết Her writing is clear and easy to follow. — Bài viết của cô ấy rõ ràng, dễ theo dõi.
script hệ chữ viết Nói về loại chữ dùng để ghi một ngôn ngữ English uses the Latin script. — Tiếng Anh dùng hệ chữ Latinh.
calligraphy thư pháp, nghệ thuật viết chữ đẹp Nói về viết chữ như một loại hình nghệ thuật She studies calligraphy. — Cô ấy học thư pháp.
penmanship kỹ năng hoặc chất lượng chữ viết tay Nói về luyện nét và cách trình bày chữ tay Good penmanship takes practice. — Viết tay đẹp cần luyện tập.
Người viết thư pháp bằng bút mực trên giấy, minh họa khái niệm calligraphy
Calligraphy là nghệ thuật viết chữ đẹp, khác với handwriting hằng ngày. (Nguồn: phucma)

Khi muốn khen nét chữ hằng ngày, beautiful handwriting tự nhiên và rõ nghĩa hơn calligraphy. Từ script cũng có thể chỉ kịch bản trong phim ảnh hoặc mã lệnh trong lập trình. Câu xung quanh sẽ giúp bạn xác định nghĩa phù hợp.

Vì sao 26 chữ cái biểu thị khoảng 44 âm tiếng Anh?

Một cách đếm phổ biến cho rằng tiếng Anh có khoảng 44 âm vị, nhưng con số này thay đổi tùy giọng và cách phân tích. Âm vị là đơn vị âm thanh có thể giúp phân biệt nghĩa. Chẳng hạn, /b/ và /p/ tạo nên sự khác biệt giữa bat và pat. Chữ cái là ký hiệu nhìn thấy được, còn âm vị thuộc về lời nói; hai loại đơn vị này không tương ứng từng cặp một.

Tên chữ cái khác âm trong từ như thế nào?

Tên chữ cái là cách gọi chữ khi đánh vần; âm của chữ trong từ là âm mà chữ hoặc nhóm chữ biểu thị trong một từ cụ thể. Tên chữ A là /eɪ/, nhưng trong cat, A biểu thị /æ/, còn trong cake, A biểu thị /eɪ/. Vì thế, biết tên A chưa đủ để đoán cách phát âm mọi từ có chữ A.

Một chữ nhiều âm và một âm nhiều cách viết

Chữ hoặc nhóm chữ Âm IPA Từ minh họa Điều cần chú ý
c /k/, /s/ cat, city Cùng một chữ có thể biểu thị các âm khác nhau.
sh /ʃ/ ship Hai chữ có thể cùng biểu thị một âm.
th /θ/, /ð/ think, this Cùng một nhóm chữ có thể biểu thị hai âm khác nhau.
f, ph /f/ fish, phone Một âm có thể có nhiều cách viết.
ee, ea /iː/ see, sea Hai nhóm chữ khác nhau có thể biểu thị cùng một âm.
Trang từ điển tiếng Anh mở ở mục phiên âm, minh họa quan hệ giữa chữ viết và âm thanh
Một chữ có thể biểu thị nhiều âm; một âm có thể có nhiều cách viết. (Nguồn: edu)

Các nhóm như sh, th hay ch không phải chữ cái riêng trong bảng chữ cái 26 chữ. Trong ngôn ngữ học, grapheme là đơn vị chữ viết biểu thị âm và có thể gồm một hoặc nhiều chữ cái; phoneme là âm vị. Khi học từ mới, hãy ghi nhớ cả cách viết lẫn cách phát âm của từ, thay vì cho rằng mỗi chữ luôn có một âm cố định. Đây cũng là nền để nhận biết khi nào một từ sai chính tả.

Thử tự kiểm tra

Đánh vần cat bằng tên chữ cái trước, rồi đọc cả từ. Sau đó, thử giải thích vì sao chữ c trong cat và city không cùng biểu thị một âm.

Quy tắc viết hoa tiếng Anh cần nhớ

Nếu bạn đang ôn quy tắc viết hoa tiếng Anh, dùng danh sách sau để kiểm tra một câu hoặc đoạn văn. Các mục minh họa cách viết đúng; ở mục trình bày theo cặp, vế trái là lỗi sai và vế phải là cách sửa.

  • ☐ Đầu câu: my name is Lan. → My name is Lan.
  • ☐ Đại từ I: when i was young → when I was young. Các dạng I’m, I’ll và I’ve cũng bắt đầu bằng I hoa.
  • ☐ Tên người: I met john yesterday. → I met John yesterday.
  • ☐ Tên quốc gia và địa danh: I live in vietnam. → I live in Vietnam.
  • ☐ Tên ngôn ngữ và quốc tịch: She speaks english and he is vietnamese. → She speaks English and he is Vietnamese.
  • ☐ Ngày trong tuần: on monday → on Monday.
  • ☐ Tháng và tên ngày lễ: in january, on christmas → in January, on Christmas.
  • ☐ Chức danh đứng ngay trước tên riêng: Doctor Smith; nhưng khi nói chung thì viết thường: She is a doctor.
  • ☐ Tên chính thức của tổ chức: hanoi university → Hanoi University. Danh từ chung không tự động viết hoa: a university.
  • ☐ Tiêu đề: The Lord of the Rings là ví dụ viết hoa các từ quan trọng theo quy ước title case. Một số nơi dùng sentence case, tức chỉ viết hoa như trong câu và vẫn viết hoa tên riêng; hãy làm theo quy định của nơi xuất bản.
Bút đỏ đánh dấu chữ cái đầu câu cần viết hoa trên bài tập tiếng Anh
Viết hoa đầu câu, đại từ I, tên riêng, ngày tháng và ngôn ngữ. (Nguồn: edu)

Đừng viết hoa từ thông thường chỉ để nhấn mạnh. Với tên riêng hoặc tên tổ chức, hãy kiểm tra cách viết chính thức thay vì đoán.

Chữ viết tắt tiếng Anh và lỗi người Việt thường gặp

Chữ viết tắt là gì? Ví dụ abbreviation

Abbreviation là thuật ngữ chung chỉ dạng rút gọn của một từ hoặc cụm từ. Ví dụ, Mr. là dạng viết tắt của Mister; USA thường được đọc bằng tên từng chữ cái, còn NASA thường được đọc như một từ. Dấu chấm trong một số dạng viết tắt có thể khác nhau tùy quy ước Anh-Anh, Anh-Mỹ hoặc quy định biên tập.

Phân biệt ký tự tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt và tiếng Anh đều dùng chữ Latinh nên nhiều ký tự trông quen thuộc với người Việt. Tuy nhiên, bảng chữ cái tiếng Việt có những chữ và dấu không thuộc bảng chữ cái tiếng Anh chuẩn. Tên riêng và một số từ vay mượn trong văn bản tiếng Anh vẫn có thể giữ dấu, như café. Đừng tự ý bỏ dấu trong tên một người.

Khi tập đọc và viết, hãy để ý năm lỗi chính tả tiếng Anh thường gặp sau:

  • Nhầm B và P: B hoa có hai vòng cong; P hoa chỉ có một vòng ở phía trên. Hãy đặt B P B P cạnh nhau để so sánh.
  • Nhầm b và d: Với b, vòng nằm bên phải nét đứng; với d, vòng nằm bên trái. Tập viết bed và chú ý hướng của hai chữ ở hai đầu.
  • Nhầm p và q: Cả hai có nét kéo xuống dưới dòng. P có vòng bên phải nét đứng, còn q có vòng bên trái. Luyện viết xen kẽ p q p q.
  • Viết hoa tùy tiện: I Study English At School. → I study English at school. Chỉ viết hoa khi có lý do theo quy tắc.
  • Thêm dấu tiếng Việt vào từ tiếng Anh thông thường: Englísh → English. Với tên riêng và từ vay mượn, hãy kiểm tra chính tả của từ đó thay vì áp dụng máy móc quy tắc bỏ dấu.
Bốn chữ cái b, d, p, q in trên thẻ học, các chữ hay bị nhầm hướng vòng cong
b, d, p, q khác nhau ở hướng vòng cong so với nét đứng. (Nguồn: edu)
Chữ giống nhau chưa chắc đọc giống nhau

Người đã biết chữ Quốc ngữ có lợi thế khi nhận diện mặt chữ, nhưng không nên áp cách đọc tiếng Việt trực tiếp vào từ tiếng Anh. Hãy nghe từ mẫu và kiểm tra phát âm khi gặp từ mới.

Lộ trình luyện đọc và viết chữ cái cho người mới học

Luyện chữ in trước, chữ nối sau

Hãy bắt đầu bằng cách nhận diện và viết rõ chữ in hoa, chữ in thường; nếu cần, sau đó mới luyện nối nét. Thứ tự nét có thể khác nhau giữa các bộ mẫu và kiểu chữ. Vì vậy, phụ huynh và trẻ nên chọn một bộ mẫu nhất quán, thay vì xem mọi biến thể là sai.

Trẻ em luyện viết chữ in tiếng Anh theo dòng kẻ trên vở tập viết
Bắt đầu với chữ in hoa và thường rồi mới luyện nối nét. (Nguồn: pinterest/pin)
  1. Nhìn và gọi tên

    Chỉ từng cặp chữ hoa, chữ thường; nghe phát âm mẫu rồi đọc theo từng nhóm nhỏ.


  2. Tập viết chữ in

    Viết chậm theo dòng kẻ, chú ý độ cao, vị trí vòng cong và khoảng cách giữa các chữ.


  3. Ghép với từ quen thuộc

    Chọn từ ngắn như cat, pen, sun; đánh vần bằng tên chữ rồi nghe và đọc cả từ.


  4. Làm quen chữ nối

    Quan sát mẫu cursive thực tế, tập nét nối giữa hai chữ trước khi viết cả từ.

Khi hướng dẫn trẻ, bạn có thể cho trẻ tập nét thẳng từ trên xuống trước, rồi chuyển sang nét ngang và nét cong theo mẫu đã chọn. Với B hoa, chẳng hạn, viết nét đứng trước rồi thêm hai nét cong bên phải; với b thường, tập nét đứng và vòng bên phải. Đừng ép trẻ viết nhanh: chữ đúng hướng, dễ nhận ra quan trọng hơn nét cầu kỳ.

Mẫu luyện viết cho trẻ em và người mới bắt đầu

Dùng các cặp dưới đây làm mẫu chữ in. Chép mỗi hàng vào giấy có dòng kẻ, rồi chừa một khoảng sau mỗi cặp để trẻ tự viết lại:

A a B b C c D d E e F f G g

H h I i J j K k L l M m N n

O o P p Q q R r S s T t U u

V v W w X x Y y Z z

Mẫu luyện viết các cặp chữ hoa và thường Aa đến Zz trên giấy kẻ dòng
Chép từng cặp chữ hoa–thường vào giấy kẻ dòng rồi tự viết lại. (Nguồn: download)

Tiếp theo, viết xen kẽ B P B P, b d b d và p q p q. Khoanh tròn những chữ có vòng cong ở bên phải nét đứng. Cuối buổi, nhờ trẻ đọc tên từng chữ vừa viết và chọn một từ đơn giản có chứa chữ đó.

Khi đánh vần qua điện thoại và lo người nghe nhầm, bạn có thể dùng bộ từ mã NATO: Alpha đại diện cho A, Bravo đại diện cho B. Bộ từ này giúp truyền đạt chữ cái rõ hơn; đó không phải tên thông thường của chữ cái hay bảng phiên âm IPA.

Nếu tò mò về nguồn gốc, tiếng Anh cổ từng được ghi bằng chữ rune Anglo-Saxon, còn gọi là futhorc. Về sau, chữ Latinh dần trở thành hệ chữ viết chính. Hai hệ chữ từng cùng tồn tại trong một thời gian.

Trước khi chuyển sang từ mới, hãy tự kiểm tra: bạn đã trả lời được chữ viết tiếng Anh là gì, gọi tên được hệ chữ Latinh, đọc tên đủ 26 chữ, phân biệt handwriting với script và rà soát chữ hoa trong một câu ngắn chưa? Nếu còn vướng, quay lại cột hoặc bài tập tương ứng và luyện thêm với một mẫu nhất quán.

Tự kiểm tra nhanh

1Một người muốn khen nét chữ viết tay hằng ngày của bạn mình rất đẹp và gọn gàng trên giấy. Thuật ngữ tiếng Anh nào dưới đây là lựa chọn tự nhiên và chính xác nhất?

2Khi đánh vần từ "cat", ta đọc tên ba chữ cái là /siː eɪ tiː/, nhưng khi phát âm cả từ lại đọc là /kæt/. Điều này phản ánh nguyên lý nào sau đây?

3Theo các quy tắc viết hoa tiếng Anh chuẩn, những trường hợp nào sau đây BẮT BUỘC phải viết hoa chữ cái đầu? (Chọn tất cả đáp án đúng)

4Cho câu văn sau: "i study english at school on monday." Câu nào dưới đây đã được sửa lại đúng tất cả các lỗi viết hoa theo quy tắc tiếng Anh?

5Khi giao tiếp qua điện thoại trong điều kiện dễ nghe nhầm, bộ từ mã nào dùng các từ như "Alpha" đại diện cho A và "Bravo" đại diện cho B để đánh vần rõ từng chữ cái?

6Khi hướng dẫn người mới học phân biệt các chữ cái viết thường dễ nhầm lẫn b, d, p, q, những mô tả nào dưới đây về hình dáng chữ là ĐÚNG? (Chọn tất cả đáp án đúng)

7Sự khác biệt cốt lõi giữa hai thuật ngữ "script" và "handwriting" khi dịch nghĩa "chữ viết" sang tiếng Anh là gì?

Xem video tóm tắt
Nhìn nhanhChữ viết tiếng Anh là gì? Bảng chữ cái 26 chữ và cách dùng
(Nguồn: ynghia.net)
Dữ liệu chính
Chữ hoaChữ thườngTên chữ cái (IPA)Âm trong từ (IPA)Từ minh họa
Aa/eɪ//æ/apple
Bb/biː//b/book
Cc/siː//k/cat
Dd/diː//d/dog
Ee/iː//e/egg
Ff/ef//f/fish
Gg/dʒiː//ɡ/go
Hh/eɪtʃ//h/hat
Ii/aɪ//ɪ/sit
Jj/dʒeɪ//dʒ/jam
Kk/keɪ//k/kite
Ll/el//l/leg
Mm/em//m/man
Nn/en//n/nose
Oo/əʊ/ Anh-Anh; /oʊ/ Anh-Mỹ/ɒ/ Anh-Anh; /ɑː/ ở nhiều giọng Anh-Mỹhot
Pp/piː//p/pen
Qq/kjuː//kw/ cho nhóm ququeen
Rr/ɑː/ Anh-Anh; /ɑːr/ Anh-Mỹ/r/red
Ss/es//s/sun
Tt/tiː//t/ten
Uu/juː//ʌ/cup
Vv/viː//v/van
Ww/ˈdʌbəl.juː//w/water
Xx/eks//ks/box
Yy/waɪ//j/yes
Zz/zed/ Anh-Anh; /ziː/ Anh-Mỹ/z/zoo

Câu hỏi thường gặp

Tiếng Anh cổ từng được viết bằng chữ gì trước chữ Latinh?

Tiếng Anh cổ từng được ghi bằng hệ chữ rune Anglo-Saxon, gọi là futhorc. Chữ Latinh về sau dần trở thành hệ chữ viết chính, dù hai hệ từng cùng tồn tại.

NATO phonetic alphabet là gì và dùng khi nào?

Đây là bộ từ mã dùng để đánh vần rõ từng chữ cái, chẳng hạn Alpha cho A và Bravo cho B. Bộ mã hữu ích khi đọc tên hoặc mã qua điện thoại trong điều kiện dễ nghe nhầm.

Chữ Y là nguyên âm hay phụ âm?

Y thường được xếp là phụ âm trong bảng chữ cái, nhưng có thể biểu thị âm nguyên âm trong các từ như my hoặc happy. Trong yes, Y biểu thị âm phụ âm /j/.

Calligraphy và handwriting khác nhau thế nào?

Handwriting là nét chữ viết tay hằng ngày của một người, còn calligraphy là thư pháp — nghệ thuật viết chữ đẹp. Khi khen nét chữ thông thường, dùng beautiful handwriting tự nhiên hơn calligraphy.