Incoterms là gì? Bảng tra cứu nhanh 11 điều kiện Incoterms 2020

Incoterms (International Commercial Terms) là bộ quy tắc do ICC — Phòng Thương mại Quốc tế — ban hành, dùng để phân chia giữa người bán và người mua ba nội dung: nghĩa vụ giao hàng, chi phí vận chuyển và thời điểm chuyển rủi ro. Incoterms 2020 gồm 11 điều kiện, mỗi điều kiện có mã ba chữ cái như EXW, FOB hay CIF.

Incoterms là gì: bộ quy tắc của ICC về giao hàng, chi phí và rủi ro

Incoterms là bộ quy tắc do ICC (Phòng Thương mại Quốc tế) ban hành. Bộ quy tắc giúp bên bán và bên mua xác định nghĩa vụ giao hàng, phân chia chi phí và thời điểm chuyển rủi ro đối với hàng hóa. Tên gọi này viết tắt từ International Commercial Terms, thường được dịch là “các điều kiện thương mại quốc tế”.

Mỗi điều kiện có một mã gồm ba chữ cái, chẳng hạn EXW, FOB hoặc CIF. Khi đọc hợp đồng ngoại thương, bạn cần xem đủ ba yếu tố: mã điều kiện, địa điểm được chỉ định và phiên bản Incoterms áp dụng.

Incoterms viết tắt của cụm từ nào và do ai ban hành

Trong tiếng Việt, Incoterms thường được gọi là “điều kiện giao hàng” hoặc “điều kiện thương mại quốc tế”. Đây là những cách gọi quen thuộc để giải thích thuật ngữ, chứ không phải tên chính thức duy nhất bằng tiếng Việt.

ICC công bố bộ Incoterms đầu tiên vào năm 1936. Incoterms 2020 gồm 11 điều kiện. Việc công bố phiên bản mới không tự động làm mất hiệu lực các phiên bản trước nếu hai bên đã thỏa thuận áp dụng phiên bản đó. [#N]

Hồ sơ thương mại quốc tế trên bàn làm việc
Bộ quy tắc do ICC ban hành thường được dẫn chiếu trong hợp đồng. (Nguồn: teslaexpress)

Incoterms quy định những gì và chưa quy định gì

Mỗi điều kiện Incoterms phân chia ba nhóm nội dung chính:

  • Nghĩa vụ: bên nào tổ chức giao hàng, vận tải, làm thủ tục hải quan và cung cấp chứng từ theo điều kiện đã chọn.
  • Chi phí: bên nào chịu những khoản phát sinh ở các công đoạn liên quan.
  • Rủi ro: thời điểm rủi ro mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa chuyển từ người bán sang người mua.
Kiểm tra hàng trong kho theo nghĩa vụ chi phí rủi ro
Ba lớp nội dung của Incoterms: nghĩa vụ, chi phí và rủi ro. (Nguồn: hptoancau)

Điểm chuyển rủi ro không nhất thiết trùng với nơi người bán ngừng trả cước. Incoterms cũng không quyết định giá hàng, phương thức thanh toán, thời điểm chuyển quyền sở hữu hay chế tài khi vi phạm hợp đồng. Hai bên cần thỏa thuận riêng những nội dung này.

11 điều kiện Incoterms 2020 chia thành 4 nhóm E, F, C, D theo hành trình hàng hóa

Incoterms 2020 có 11 mã, chia thành bốn nhóm: E: 1 điều kiện; F: 3; C: 4; D: 3.

Bạn có thể hình dung một hành trình phổ biến như sau:

Kho người bán → thủ tục xuất khẩu → vận tải chính → thủ tục nhập khẩu → nơi nhận hàng

Hành trình hàng hóa từ kho đến cảng và nơi nhận
Sơ đồ tương đối: kho người bán đến nơi nhận hàng. (Nguồn: edu)

Trình tự thực tế không phải lúc nào cũng giống sơ đồ. Sơ đồ giúp bạn hình dung tương đối nơi giao hàng; để xác định chính xác nghĩa vụ, hãy xem điều kiện và địa điểm hai bên đã ghi.

Nhóm E và nhóm F: người mua lo vận tải chính

  • Nhóm E — EXW (Ex Works, giao tại xưởng): người bán đặt hàng dưới quyền định đoạt của người mua tại địa điểm đã thỏa thuận. Người mua thường tổ chức phần lớn hành trình, kể cả thông quan xuất khẩu.
  • Nhóm F — FCA, FAS, FOB: người bán giao hàng tại điểm quy định của từng điều kiện, còn người mua chịu cước vận tải chính. Với FCA, hàng được giao cho người vận chuyển hoặc bên khác do người mua chỉ định. FAS và FOB xác định điểm giao theo vị trí hàng cạnh tàu hoặc đã lên tàu.
Xe nâng và container tại bãi cảng
Nhóm E và F: người mua thường lo phần vận tải chính. (Nguồn: bestlogistics)

Nhóm C: người bán trả cước nhưng rủi ro chuyển sớm

Nhóm C gồm CPT, CIP, CFR, CIF. Người bán thu xếp và trả cước đến nơi đến được chỉ định, nhưng rủi ro đối với hàng chuyển sang người mua tại điểm giao phía xuất phát.

Chẳng hạn, CIF ghi tên cảng đến để xác định phạm vi cước và bảo hiểm. Điều đó không có nghĩa người bán chịu rủi ro hàng hóa cho đến cảng này. Khi đọc nhóm C, hãy tách bạch chi phí với rủi ro.

Tàu container trên biển cho nhóm C
Nhóm C: trả cước đến nơi đến nhưng rủi ro chuyển sớm. (Nguồn: thamico)

Nhóm D: người bán giao tại nơi đến

Nhóm D gồm DAP, DPU, DDP. Người bán chịu chi phí và rủi ro để đưa hàng đến nơi được chỉ định. Riêng DPU yêu cầu người bán dỡ hàng xuống trước khi giao. Trong ba điều kiện này, chỉ DDP giao nghĩa vụ thông quan nhập khẩu cho người bán.

Xe tải giao hàng tại kho đích cho nhóm D
Nhóm D: người bán đưa hàng đến nơi được chỉ định. (Nguồn: thuvienphapluat)

7 điều kiện mọi phương thức và 4 điều kiện đường biển

  • Mọi phương thức vận tải, kể cả vận tải đa phương thức: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP.
  • Chỉ dùng cho đường biển và đường thủy nội địa: FAS, FOB, CFR, CIF. [#N]

Hàng container có thể được vận chuyển bằng đường biển nhưng thường được giao cho người vận chuyển tại bãi hoặc kho trước khi lên tàu. Khi đó, điều kiện dùng cho mọi phương thức thường phản ánh đúng điểm giao thực tế hơn.

Container chuyển giữa bãi tàu và xe tải
Bốn điều kiện đường biển khác với bảy điều kiện mọi phương thức. (Nguồn: proship)
Bạn có thể đang thắc mắcContent nghĩa là gì?Content nghĩa là gì? Nghĩa tiếng Anh và trong marketingXem câu trả lời

Bảng tra cứu nhanh: trách nhiệm, chi phí và điểm chuyển giao rủi ro của 11 điều kiện Incoterms 2020

Bảng dưới đây tóm tắt nghĩa vụ cơ bản. “Không bắt buộc” trong cột bảo hiểm có nghĩa điều kiện không buộc một bên mua bảo hiểm hàng hóa cho bên kia; mỗi bên vẫn có thể tự mua hoặc thỏa thuận thêm. Nghĩa vụ hải quan áp dụng khi cần thực hiện thủ tục tương ứng.

Điều kiện (nhóm) Phương thức vận tải Điểm giao hàng và chuyển giao rủi ro Người trả cước vận tải chính Bảo hiểm hàng hóa Thông quan xuất khẩu Thông quan nhập khẩu
EXW (E) Mọi phương thức Hàng chưa bốc lên phương tiện, đặt dưới quyền định đoạt của người mua tại nơi giao quy định Người mua Không bắt buộc Người mua Người mua
FCA (F) Mọi phương thức Giao cho người vận chuyển hoặc bên do người mua chỉ định tại nơi giao quy định Người mua Không bắt buộc Người bán Người mua
FAS (F) Biển, thủy nội địa Hàng được đặt cạnh tàu do người mua chỉ định tại cảng xếp Người mua Không bắt buộc Người bán Người mua
FOB (F) Biển, thủy nội địa Hàng đã được xếp lên tàu tại cảng xếp Người mua Không bắt buộc Người bán Người mua
CFR (C) Biển, thủy nội địa Hàng đã được xếp lên tàu tại cảng xếp, dù người bán trả cước đến cảng đến Người bán Không bắt buộc Người bán Người mua
CIF (C) Biển, thủy nội địa Hàng đã được xếp lên tàu tại cảng xếp, dù người bán trả cước đến cảng đến Người bán Người bán mua cho người mua; mức tối thiểu thông thường theo điều khoản C Người bán Người mua
CPT (C) Mọi phương thức Giao hàng cho người vận chuyển do người bán thu xếp tại điểm giao thỏa thuận Người bán Không bắt buộc Người bán Người mua
CIP (C) Mọi phương thức Giao hàng cho người vận chuyển do người bán thu xếp tại điểm giao thỏa thuận Người bán Người bán mua cho người mua; thông thường theo điều khoản A Người bán Người mua
DAP (D) Mọi phương thức Tại nơi đến, hàng trên phương tiện đến, sẵn sàng để dỡ và đặt dưới quyền định đoạt của người mua Người bán Không bắt buộc Người bán Người mua
DPU (D) Mọi phương thức Hàng đã được dỡ khỏi phương tiện tại nơi đến và đặt dưới quyền định đoạt của người mua Người bán Không bắt buộc Người bán Người mua
DDP (D) Mọi phương thức Tại nơi đến, hàng đã thông quan nhập khẩu, trên phương tiện đến và sẵn sàng để dỡ Người bán Không bắt buộc Người bán Người bán

Nhóm C tách biệt nơi chuyển rủi ro với nơi người bán trả cước, đồng thời có khác biệt về bảo hiểm giữa CIP và CIF. Bảng này dùng để tra cứu nhập môn; phí cụ thể còn tùy địa điểm, hợp đồng vận tải và thỏa thuận hợp lệ giữa hai bên.

Cách đọc bảng trong 3 bước

  1. Tìm người trả cước chính: người mua thường trả cước ở nhóm E, F; người bán trả ở nhóm C, D.
  2. Tìm điểm giao và chuyển rủi ro: với nhóm C, đừng nhầm nơi đến được ghi với nơi chuyển rủi ro. CPT và CIP có thể gồm nhiều chặng, nên cần thỏa thuận rõ điểm giao cho người vận chuyển ở phía xuất phát.
  3. Kiểm tra bảo hiểm và hải quan: CIF, CIP quy định nghĩa vụ bảo hiểm của người bán; EXW giao thủ tục xuất khẩu cho người mua, còn DDP giao thủ tục nhập khẩu cho người bán.

Với FCA, nếu giao tại cơ sở người bán, người bán giao hàng sau khi bốc hàng lên phương tiện do người mua thu xếp. Nếu giao ở địa điểm khác, hàng thường được đặt trên phương tiện đến, sẵn sàng để dỡ, dưới quyền định đoạt của người vận chuyển hoặc bên được chỉ định.

Bốc hàng lên phương tiện tại kho người bán
Với FCA, điểm giao phụ thuộc nơi giao và cách bốc dỡ. (Nguồn: finlogistics)

Các điều kiện dễ nhầm: FOB với FCA, CIF với CIP, DAP với DPU

FOB và FCA khác nhau ở điểm giao. FOB yêu cầu hàng đã lên tàu; FCA dùng được cho nhiều loại hình vận tải và có thể xác định điểm giao tại kho hoặc bãi. Nếu muốn tìm hiểu riêng từng điều kiện, bạn có thể đọc thêm về EXW và nghĩa của điều kiện FOB.

CIF và CIP đều yêu cầu người bán mua bảo hiểm. Tuy nhiên, CIF chỉ dùng cho đường biển hoặc đường thủy nội địa, còn CIP dùng cho mọi phương thức. Mức bảo hiểm mặc định của CIP cũng rộng hơn CIF.

DAP và DPU đều giao hàng tại nơi đến. Với DAP, hàng còn trên phương tiện đến và sẵn sàng để dỡ; với DPU, người bán phải dỡ hàng trước khi hoàn thành việc giao.

So sánh điểm giao giữa bãi container và boong tàu
FOB, FCA, CIF, CIP, DAP, DPU dễ nhầm ở điểm giao. (Nguồn: ratracosolutions)

Incoterms 2020 khác Incoterms 2010 ở những điểm nào

Cả hai phiên bản đều có 11 điều kiện. Điểm khác nằm ở tên một điều kiện và nội dung một số nghĩa vụ, không phải số lượng điều kiện.

Nội dung Incoterms 2010 Incoterms 2020 Ý nghĩa thực tế khi soạn hợp đồng
Giao đã dỡ tại nơi đến DAT — Delivered at Terminal DPU — Delivered at Place Unloaded Dùng tên điều kiện đúng phiên bản; DPU cho phép chỉ định nơi đến phù hợp ngoài bến bãi.
Bảo hiểm CIP Mức tối thiểu thông thường theo điều khoản C Mức mặc định theo điều khoản A hoặc tương đương Kiểm tra phạm vi bảo hiểm và chi phí khi báo giá CIP.
FCA và vận đơn đã xếp hàng Chưa có cơ chế được quy định rõ như bản sau Cho phép thỏa thuận để người mua chỉ thị người vận chuyển phát hành vận đơn on-board cho người bán Hữu ích khi FCA đi cùng yêu cầu chứng từ trong thư tín dụng.
Phương tiện của các bên Quy định thiên về thu xếp vận chuyển qua bên vận tải Ghi nhận rõ hơn khả năng dùng phương tiện riêng trong FCA, DAP, DPU và DDP Đối chiếu điều kiện với cách vận chuyển thực tế.
An ninh và chi phí Có quy định trong từng nghĩa vụ liên quan Làm rõ hơn nghĩa vụ an ninh; chi phí được tập trung tại mục A9/B9 Dễ rà soát các khoản phải chịu hơn, nhưng vẫn cần đọc toàn bộ điều kiện.

DAT đổi thành DPU: khác gì trên thực tế

DAT của Incoterms 2010 được thay bằng DPU trong Incoterms 2020. Cả hai đều yêu cầu giao hàng sau khi dỡ; tên DPU làm rõ rằng nơi đến có thể là một địa điểm phù hợp khác, không chỉ là bến hoặc bãi.

Nếu ghi “DAT … Incoterms 2020”, tên điều kiện không khớp với phiên bản. Hai bên nên sửa cách ghi để thể hiện rõ ý định, thay vì để người đọc tự suy đoán.

Dỡ hàng tại nơi đến theo tinh thần DPU
DAT bản 2010 được thay bằng DPU trong bản 2020. (Nguồn: tsl)

CIP và CIF: mức bảo hiểm khác nhau

Theo bản 2020, người bán giao dịch theo CIP phải mua bảo hiểm theo Institute Cargo Clauses (A) hoặc điều kiện tương đương, trừ khi hai bên thống nhất khác. CIF vẫn giữ mức tối thiểu theo Institute Cargo Clauses (C) hoặc tương đương. [#N]

Điều khoản A có phạm vi rộng hơn C, nhưng không bảo đảm mọi tổn thất đều được bồi thường. Các điều khoản loại trừ, điều kiện hợp đồng bảo hiểm và chứng từ vẫn rất quan trọng.

FCA và vận đơn on-board

Vận đơn on-board là chứng từ xác nhận hàng đã được xếp lên tàu. Với FCA, hàng có thể đã giao tại bãi trước thời điểm đó. Incoterms 2020 cho phép hai bên thỏa thuận để người mua chỉ thị người vận chuyển phát hành vận đơn on-board cho người bán. Chứng từ này có thể cần thiết nếu thanh toán bằng thư tín dụng, thường gọi là L/C.

Cơ chế này không bảo đảm ngân hàng chấp nhận chứng từ. Hai bên vẫn cần kiểm tra yêu cầu cụ thể của L/C.

Chứng từ vận tải và container trên tàu
Vận đơn on-board có thể quan trọng khi thanh toán bằng L/C. (Nguồn: hptoancau)

Có dùng bản cũ cho hợp đồng mới được không

Được. Hai bên có thể thỏa thuận áp dụng Incoterms 2010 hoặc phiên bản cũ hơn, nhưng nên ghi rõ phiên bản đã chọn. Nếu một bên hiểu theo bản 2010 còn bên kia theo bản 2020, họ có thể khác nhau trong cách hiểu tên điều kiện, bảo hiểm CIP hoặc chứng từ FCA.

Đừng trộn phiên bản

Hãy thống nhất một phiên bản trong hợp đồng và dùng đúng tên điều kiện của phiên bản đó. Chỉ ghi mã ba chữ cái mà không nêu phiên bản sẽ khiến việc xác định ý định của hai bên khó hơn.

Giá chào bán thay đổi thế nào khi báo giá từ EXW, FOB, CFR, CIF đến DDP

Điều kiện giao hàng ảnh hưởng đến những khoản người bán cần tính vào giá chào. Tuy nhiên, EXW, FOB, CFR, CIF và DDP không phải những nấc cộng giá tự động. Mỗi điều kiện có điểm giao, phương thức vận tải và phạm vi nghĩa vụ riêng. Hãy tính theo hành trình thực tế, tránh cộng trùng chi phí.

Các khoản cộng thêm theo từng bậc điều kiện

Điều kiện Khoản chi phí cần xét so với phương án trước Bên chịu rủi ro sau điểm giao Lưu ý cho doanh nghiệp Việt Nam
EXW Giá hàng đặt tại cơ sở hoặc địa điểm giao đã nêu Người mua Thống nhất rõ địa điểm và việc bốc hàng; người mua chịu thủ tục xuất khẩu theo quy tắc.
FCA hoặc FOB So với EXW, thường cần tính thêm thủ tục xuất khẩu và chi phí đưa hàng đến điểm giao; phí bốc xếp tùy điều kiện, địa điểm Người mua FCA có thể giao tại kho người bán; FOB yêu cầu hàng đã lên tàu. Không mặc định chi phí hai điều kiện bằng nhau.
CPT hoặc CFR Thêm cước vận tải chính đến nơi đến được chỉ định so với phương án giao phía xuất Người mua Rủi ro chuyển tại điểm giao phía xuất, không chờ đến nơi người bán trả cước.
CIP hoặc CIF Thêm phí bảo hiểm so với CPT hoặc CFR tương ứng Người mua CIP và CIF có mức bảo hiểm mặc định khác nhau; kiểm tra phạm vi và thời hạn bảo hiểm.
DAP hoặc DPU Tính chi phí vận chuyển đến địa chỉ đích; DPU còn tính việc dỡ hàng Người mua sau khi giao tại nơi đến theo điều kiện Không coi đây là phép cộng đơn giản từ CIF: cần tính lại các khoản theo tuyến và điểm giao thực tế.
DDP So với phương án giao tại nơi đến chưa thông quan nhập, tính thêm thủ tục nhập và các khoản thuế, phí nhập khẩu thuộc nghĩa vụ người bán Người mua sau khi giao tại nơi đến theo điều kiện Kiểm tra khả năng đứng tên làm thủ tục và nghĩa vụ thuế ở nước nhập trước khi chào giá.

Ví dụ về cấu phần, không dùng số liệu: giá FOB cho hàng đường biển có thể gồm giá hàng, vận chuyển nội địa phía xuất, thủ tục xuất khẩu và chi phí đưa hàng lên tàu theo thỏa thuận. Với cùng lô hàng, giá CIF còn tính cước biển và phí bảo hiểm đến cảng đích. Dù vậy, theo CIF, rủi ro của người bán không kéo dài đến cảng đích.

Báo giá logistics với hàng hóa và chi phí
Giá chào thay đổi theo phạm vi chi phí người bán nhận. (Nguồn: tclfreight)

Cách so sánh báo giá của nhiều nhà cung cấp

Giá EXW thấp hơn giá CIF chưa chắc đồng nghĩa tổng chi phí mua hàng thấp hơn. Hãy quy đổi báo giá về cùng điểm đến và cùng phạm vi chi phí, rồi bổ sung các khoản còn thiếu như vận chuyển, bảo hiểm, thủ tục và thuế dự kiến. Cũng cần so sánh điểm chuyển rủi ro, chứ không chỉ nhìn con số cuối cùng.

Chọn FOB hay CIF, DAP hay DDP: khung quyết định theo năng lực logistics và loại hàng

Không có điều kiện nào phù hợp nhất với mọi đơn hàng. Lựa chọn tùy thuộc cách giao hàng thực tế, bên kiểm soát được vận chuyển và bảo hiểm, cũng như năng lực làm thủ tục ở hai đầu.

FOB hay CIF: ai kiểm soát vận tải và bảo hiểm

Với cả FOB và CIF, rủi ro chuyển khi hàng đã lên tàu tại cảng xếp. Khác biệt nằm ở cước và bảo hiểm: FOB giao cho người mua việc thu xếp, trả cước chính; CIF yêu cầu người bán thu xếp cước và mua bảo hiểm đến cảng đến.

Ví dụ mô tả — xuất gạo đi biển: người mua nước ngoài đã có hợp đồng cước và muốn tự chỉ định tàu. Hai bên có thể cân nhắc FOB tại cảng xếp: người bán làm thủ tục xuất khẩu, giao hàng lên tàu; người mua thu xếp cước và tự quyết định việc mua bảo hiểm. Nếu người mua muốn nhận báo giá đã gồm cước, còn người bán có khả năng thu xếp vận tải và bảo hiểm, CIF có thể phù hợp hơn.

Hàng xuất khẩu tại cảng biển Việt Nam
FOB hay CIF phụ thuộc ai kiểm soát cước và bảo hiểm. (Nguồn: hiu)

Ví dụ này giả định điểm giao thực tế là trên tàu. Nếu hàng đóng container và được giao cho hãng vận chuyển tại bãi trước khi lên tàu, hãy xem xét FCA thay cho FOB hoặc CIP thay cho CIF.

DAP hay DDP: ai chịu thuế và thủ tục nhập khẩu

Ví dụ mô tả — nhập máy móc vào Việt Nam: người bán nước ngoài có thể đưa máy đến kho người mua nhưng không nắm rõ thủ tục nhập khẩu tại Việt Nam. Hai bên có thể chọn DAP tại kho: người bán thu xếp vận chuyển đến nơi, còn người mua làm thủ tục nhập khẩu, chịu thuế nhập và dỡ hàng theo phân bổ thông thường của điều kiện.

DDP chuyển nghĩa vụ thông quan nhập khẩu và thuế liên quan sang người bán. Chỉ nên cân nhắc điều kiện này sau khi người bán kiểm tra khả năng thực hiện nghĩa vụ tại nước nhập, bao gồm yêu cầu pháp lý và năng lực của đối tác hỗ trợ.

Máy móc nhập khẩu đến kho tại Việt Nam
DAP hay DDP xoay quanh thủ tục nhập khẩu và thuế. (Nguồn: teslaexpress)

Khung chọn điều kiện cho doanh nghiệp xuất khẩu mới

Trước khi đề xuất điều kiện, hãy đối chiếu bốn yếu tố:

  • Năng lực logistics: bên nào thuê được vận tải, mua bảo hiểm và xử lý thủ tục ở mỗi đầu?
  • Loại hàng và cách giao: hàng rời xếp trực tiếp lên tàu khác với hàng container giao tại bãi; với hàng dễ hỏng, cần xem thêm yêu cầu vận chuyển và bảo hiểm.
  • Mức kiểm soát rủi ro: xác định rõ thời điểm bạn chấp nhận chuyển rủi ro, thay vì chỉ nhìn bên trả cước.
  • Thanh toán và chứng từ: kiểm tra điều kiện giao có đáp ứng yêu cầu chứng từ của người mua hoặc ngân hàng không.
Bàn làm việc lập kế hoạch logistics xuất khẩu
Khung chọn điều kiện dựa trên năng lực logistics và rủi ro. (Nguồn: unicustomsconsulting)

FCA hoặc FOB có thể là lựa chọn để cân nhắc khi người bán muốn giao hàng ở phía xuất, còn người mua thu xếp vận tải chính. Dù chọn điều kiện nào, cách giao thực tế và năng lực của cả hai bên vẫn cần phù hợp.

Cách ghi điều kiện Incoterms đúng chuẩn trong hợp đồng ngoại thương và giá trị pháp lý

Công thức ghi điều kiện và ví dụ theo từng nhóm

Cách ghi dễ kiểm tra là: [điều kiện ba chữ cái] + [địa điểm được chỉ định] + Incoterms + [phiên bản].

Ví dụ một dòng trong điều khoản giá: “Giá giao hàng: [số tiền] [đồng tiền], FOB Cảng Hải Phòng, Incoterms 2020”. Nếu tên gọi chung chưa đủ rõ, hai bên nên xác định cụ thể cảng hoặc điểm liên quan.

Một số cách ghi khác:

  • FCA [tên và địa chỉ kho người bán], Incoterms 2020: địa chỉ là nơi giao theo FCA.
  • CIF [tên cảng đến], Incoterms 2020: cảng được ghi xác định đích trả cước; rủi ro vẫn chuyển tại cảng xếp khi hàng lên tàu. Nên ghi thêm cảng xếp và điểm giao trong hợp đồng.
  • DAP [địa chỉ kho người mua], Incoterms 2020: đây là nơi đến, nơi hàng được đặt sẵn sàng để dỡ.
  • DDP [địa chỉ nơi đến], Incoterms 2020: người bán nhận thêm nghĩa vụ thông quan nhập khẩu và thuế liên quan.

Với CPT và CIP, địa danh đi sau mã thường là nơi đến trả cước, chứ không mặc nhiên là điểm chuyển rủi ro. Vì vậy, ngoài nơi đến, hai bên nên thỏa thuận riêng điểm giao hàng cho người vận chuyển ở phía xuất để tránh bỏ sót cách phân chia rủi ro.

Incoterms có bắt buộc và có giá trị pháp lý không

Incoterms không phải luật do nhà nước ban hành và không tự động áp dụng cho mọi giao dịch. Khi dẫn chiếu bộ quy tắc vào hợp đồng, các nghĩa vụ đã thỏa thuận có thể ràng buộc hai bên theo hợp đồng, trong phạm vi pháp luật áp dụng và các điều khoản bắt buộc liên quan.

Hai bên cũng có thể dẫn chiếu Incoterms cho giao dịch nội địa. Với giao dịch liên quan khu phi thuế quan, cần kiểm tra quy định hải quan áp dụng và ghi rõ bên thực hiện thủ tục cần thiết. Không nên mặc định cách gọi “xuất khẩu” hay “nhập khẩu” trong hợp đồng sẽ đáp ứng mọi yêu cầu pháp luật.

Nếu gặp vướng mắc về quyền làm thủ tục hoặc hiệu lực điều khoản, hãy tham khảo chuyên gia phù hợp thay vì chỉ dựa vào mã Incoterms.

Những lỗi thường gặp khi dùng Incoterms và giới hạn của bộ quy tắc

Không dùng FOB, CIF cho hàng container: nên thay bằng điều kiện nào

FOB và CIF không tự động vô hiệu chỉ vì hàng nằm trong container. Tuy nhiên, hai điều kiện này thường không phù hợp khi người bán giao container cho người vận chuyển tại kho hoặc bãi trước khi hàng lên tàu. Khi đó, điểm giao thực tế có thể không trùng với điểm chuyển rủi ro theo điều kiện.

Nếu người mua thu xếp vận tải chính, hãy cân nhắc FCA tại nơi giao thực tế. Nếu người bán thu xếp cước, có thể xem xét CPT; nếu người bán còn mua bảo hiểm cho người mua, hãy xem xét CIP. Ghi địa điểm cụ thể và đối chiếu nghĩa vụ của từng điều kiện, thay vì chỉ đổi mã trong báo giá.

Kiểm tra điểm giao thực tế

Hãy hỏi: hàng được bàn giao tại kho, bãi container hay chỉ khi đã lên tàu? Câu trả lời giúp bạn lọc điều kiện phù hợp trước khi so sánh giá.

Incoterms không quy định thanh toán và chuyển quyền sở hữu

Một số lỗi thường gặp: ghi “FOB Việt Nam” quá chung chung, bỏ sót phiên bản, dùng DAT với bản 2020 hoặc ghi DPU theo bản 2010. Cũng có người cho rằng ghi CIF đã quy định đủ thời hạn thanh toán và thời điểm chuyển quyền sở hữu. Những nội dung này cần được hai bên thỏa thuận riêng.

Sự kiện bất khả kháng và tổn thất hàng hóa: Incoterms giải quyết đến đâu

Kẹt kênh đào hay cước tăng vọt không tự động trở thành bất khả kháng chỉ vì gây khó khăn. Incoterms phân chia nghĩa vụ và chi phí liên quan đến giao hàng, nhưng không thay thế điều khoản bất khả kháng, điều chỉnh giá hay quy định pháp luật áp dụng. Bên nào chịu khoản phát sinh cụ thể còn tùy nguyên nhân, hợp đồng vận tải và thỏa thuận giữa hai bên.

Khi hàng bị tổn thất, hãy xác định trước rủi ro đã chuyển chưa. Với CIF hoặc CIP, người bán mua bảo hiểm theo điều kiện áp dụng và cung cấp chứng từ để người mua hoặc người có quyền theo hợp đồng bảo hiểm yêu cầu bồi thường. Quyền yêu cầu và khả năng được bồi thường còn tùy người được bảo hiểm, việc chuyển giao chứng từ, phạm vi bảo hiểm và các điều khoản liên quan.

Với FOB, Incoterms không buộc người bán mua bảo hiểm cho người mua. Người mua nên kiểm tra mình có bảo hiểm phù hợp từ thời điểm chịu rủi ro hay không. Việc chịu rủi ro không đồng nghĩa người mua tự động có quyền yêu cầu bất kỳ doanh nghiệp bảo hiểm nào bồi thường.

Checklist 6 bước chọn và ghi điều kiện Incoterms cho đơn hàng đầu tiên

  1. Chọn phương thức vận tải

    Xác định hàng giao tại kho, bãi hay trên tàu; lọc bảy điều kiện dùng cho mọi phương thức hoặc bốn điều kiện dành cho biển và thủy nội địa.


  2. Kiểm tra năng lực logistics

    Xác định bên nào có thể thu xếp vận tải, bảo hiểm và thủ tục hải quan ở từng đầu.


  3. Chọn mức chi phí và rủi ro

    Đối chiếu bảng tra cứu: ai trả cước, điểm giao ở đâu và khi nào rủi ro chuyển.


  4. Thống nhất địa điểm và phiên bản

    Ghi tên cảng, kho hoặc địa chỉ đủ cụ thể; thống nhất một phiên bản, chẳng hạn Incoterms 2020.


  5. Ghi vào điều khoản giá

    Dùng công thức điều kiện + địa điểm + phiên bản; kiểm tra thêm điểm giao phía xuất với nhóm C và yêu cầu chứng từ thanh toán.


  6. Rà soát trước khi ký

    Kiểm tra tên điều kiện đúng phiên bản, cách giao phù hợp thực tế, nghĩa vụ bảo hiểm và các thỏa thuận riêng về thanh toán, sở hữu, phát sinh chi phí.

Lưu bảng tra cứu để đối chiếu khi đọc báo giá hoặc hợp đồng. Nếu muốn tìm hiểu sâu một mã cụ thể, bạn có thể xem thêm về EXW, FOB và cách xác định giá FOB.

Bạn có thể đang thắc mắcCác thuật ngữ trong excel là gì?Các thuật ngữ trong Excel là gì? Bảng tra Anh-Việt, mã lỗi, 365Xem câu trả lời

Câu hỏi thường gặp

Incoterms có áp dụng cho mua bán nội địa và khu phi thuế quan không?

Incoterms 2020 được thiết kế cho cả giao dịch quốc tế và nội địa nếu hai bên dẫn chiếu vào hợp đồng. Với khu phi thuế quan, hai bên nên ghi rõ ai làm thủ tục hải quan, vì khái niệm xuất khẩu và nhập khẩu phụ thuộc quy định của nước sở tại.

Hợp đồng mới có thể dùng Incoterms 2010 không?

Có thể, nếu hai bên thỏa thuận và ghi rõ phiên bản trong hợp đồng. Rủi ro xuất hiện khi hai bên không ghi phiên bản hoặc hiểu theo hai bản khác nhau, ví dụ về DAT và DPU hay mức bảo hiểm CIP.

Khi hàng bị tổn thất trên đường vận chuyển thì ai được đòi bồi thường bảo hiểm?

Người có quyền lợi bảo hiểm tại thời điểm xảy ra tổn thất, tức là bên chịu rủi ro theo điều kiện đã chọn, mới được đòi bồi thường. Với CIF và CIP, người bán mua bảo hiểm và chuyển quyền lợi cho người mua. Với FOB, người mua tự quyết định có mua bảo hiểm hay không.

Kẹt kênh đào hoặc cước vận tải tăng vọt thì ai chịu chi phí phát sinh?

Incoterms không có quy tắc riêng cho bất khả kháng hay biến động cước. Điều kiện đã chọn chỉ cho biết ai chịu chi phí vận tải và rủi ro hàng hóa theo từng mốc. Hai bên cần thỏa thuận thêm điều khoản bất khả kháng hoặc điều chỉnh giá trong hợp đồng.

Điều kiện Incoterms nào dành cho đường biển và điều kiện nào dùng cho mọi phương thức vận tải?

FAS, FOB, CFR và CIF chỉ dùng cho đường biển và đường thủy nội địa. Bảy điều kiện còn lại là EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU và DDP dùng được cho mọi phương thức, kể cả vận tải đa phương thức.