Từ đồng nghĩa với từ cho: Bảng tra theo sắc thái và đối tượng

Các từ đồng nghĩa với “cho” chia theo sắc thái chính:

  • Tôn kính, trang trọng: biếu, tặng, dâng, cúng, hiến.
  • Trên trao xuống hoặc theo thẩm quyền: ban, thưởng, cấp, phát.
  • Chuyển vật, việc, quyền: trao, giao, nhượng, chuyển.
  • Đưa đúng thứ cần thiết: cung cấp.

Chỉ thay được khi “cho” là động từ trao gửi; không thay khi nó là giới từ hay liên từ.

Nhóm từ đồng nghĩa với từ cho khá phong phú, gồm biếu, tặng, dâng, cúng, hiến; ban, thưởng, cấp, phát; trao, giao, nhượng, chuyển và cung cấp. Mỗi từ lại gắn liền với một đối tượng tiếp nhận cùng hoàn cảnh cụ thể. Bạn không thể dùng một từ duy nhất để thay thế “cho” trong mọi văn cảnh.

Từ đồng nghĩa chỉ những từ có nghĩa giống hoặc gần nhau, song sắc thái biểu cảm và phạm vi sử dụng lại khác biệt. Chẳng hạn, “tặng” và “cho” đều diễn tả hành động chuyển một món đồ sang người khác. Dù vậy, từ “tặng” luôn làm nổi bật tính chất quà tặng của đồ vật đó.

Từ đồng nghĩa với “cho”: danh sách nhanh chia theo 3 nhóm

  • Tôn kính, trang trọng: biếu dùng khi gửi người lớn tuổi với lòng kính trọng; tặng dùng khi trao quà; dâng thể hiện sự thành tâm hướng lên bậc trên; cúng gắn với việc dâng lễ vật trong nghi lễ thờ cúng; hiến là tự nguyện đóng góp vì lợi ích chung, không vụ lợi.
  • Quan hệ trên–dưới: ban mang sắc thái bề trên trao xuống một cách trang trọng; thưởng trao cho người có thành tích xứng đáng; cấp là đưa vật phẩm hay quyền hạn theo đúng quy định; phát mang nghĩa chia đều đồ vật cho số đông.
  • Chuyển giao: trao là đưa tận tay một vật mang nhiều ý nghĩa; giao chuyển giao công việc, đồ vật hoặc trách nhiệm; nhượng chuyển quyền sở hữu sang người khác; chuyển dời quyền lực, đồ đạc hoặc tài nguyên tới điểm tiếp nhận mới. Cung cấp đáp ứng thứ người khác đang cần.
Cuốn từ điển tiếng Việt mở cùng các thẻ ghi chú từ vựng đồng nghĩa
Nhóm từ đồng nghĩa với “cho” chia theo ba sắc thái sử dụng. (Nguồn: fahasa)

Các từ trên chỉ tương đồng với “cho” trong một vài ngữ cảnh nhất định. Mối quan hệ giữa người trao với người nhận cùng ý nghĩa câu nói sẽ quyết định bạn nên chọn từ nào.

Nghĩa của từ “cho” và vai trò động từ, giới từ, liên từ: từ nào thay được, từ nào không

Khi đóng vai trò động từ chỉ hành động trao đồ, “cho” dễ dàng thay thế bằng các từ gần nghĩa. Câu “Mẹ cho em quyển vở” chuyển thành “Mẹ tặng em quyển vở” rất tự nhiên nếu đó là quà sinh nhật. Ở nét nghĩa này, hành động diễn ra một chiều và người cho không đòi hỏi nhận lại ngay.

Ngược lại, trong câu “Mẹ mua quà cho em”, từ “cho” đóng vai trò giới từ chỉ người nhận. Nếu đổi thành “tặng”, câu văn sẽ sai ngữ pháp và biến đổi hẳn ý tứ. Còn ở câu “Nói to cho mọi người nghe”, “cho” lại làm liên từ nối mục đích hoặc kết quả. Bạn tuyệt đối không thể thay bằng “biếu” hay “ban”. Do đó, trước khi tìm từ thay thế, bạn cần xác định xem “cho” đang là động từ trao gửi hay đảm nhận chức năng ngữ pháp khác.

Một số cụm từ cố định mang nghĩa riêng biệt:

  • Cho thấy gần nghĩa với chứng tỏ hoặc cho biết: “Bầu trời tối cho thấy trời sắp mưa.”
  • Cho rằng tương đương với nghĩ rằng hoặc xem là: “Em cho rằng đội mình sẽ thắng.”
  • Cho đi gần với nghĩa tặng đi hoặc hiến tặng: “Cô ấy cho đi những cuốn sách cũ.”
Học sinh gạch chân phân tích câu văn trong vở bài tập tiếng Việt
Xác định “cho” là động từ, giới từ hay liên từ trước khi thay thế. (Nguồn: vanvn)

Từ “cho” có nhiều nét nghĩa và cách dùng linh hoạt — đây là hiện tượng đa nghĩa, khác với từ đồng âm. Khi phân vân, bạn nên tra từ điển rồi ghép thử từ mới vào câu văn để kiểm tra.

Phân biệt sắc thái: tôn kính, trên–dưới, ngang hàng và chuyển quyền

Chọn từ chuẩn xác đòi hỏi bạn phải xét cả đối tượng trao nhận lẫn hoàn cảnh cụ thể. “Tặng” hợp với bạn bè, người thân thiết trong các dịp đặc biệt. “Biếu” bộc lộ lòng kính cẩn đối với bậc cao niên hoặc người bề trên. “Dâng” mang giọng điệu trang nghiêm, còn “cúng” luôn gắn với ban thờ và thế giới tâm linh. Riêng từ “hiến” thường nhấn mạnh tinh thần đóng góp cho cộng đồng xã hội.

Biếu, tặng, dâng, cúng, hiến: khi nào dùng thay “cho”

Bạn dùng biếu khi gửi quà đến ông bà, cha mẹ, thầy cô giáo hoặc người lớn tuổi: “Chúng cháu biếu ông bà hộp bánh.” Hãy dùng tặng khi trao quà cho bạn bè hoặc người đồng trang lứa: “Em tặng bạn Lan quyển truyện nhân dịp sinh nhật.”

Dâng hay đi kèm hoa quả, lễ vật hoặc tình cảm biết ơn nơi tôn nghiêm: “Các học sinh dâng hoa lên thầy cô.” Khi cần mở rộng vốn từ, bạn có thể xem thêm cách diễn đạt lòng biết ơn. Cúng dùng trong nghi lễ dâng đồ ăn thức uống lên tổ tiên, thần phật: “Gia đình cúng ông bà mâm cơm ngày giỗ.” Hiến thích hợp khi đóng góp tài sản, sức lực cho lợi ích tập thể: “Anh ấy hiến sách cho thư viện trường.”

Cháu trao hộp quà cho ông bà trong dịp lễ, minh họa từ biếu và dâng
“Biếu” và “dâng” thể hiện lòng kính trọng với bậc trên. (Nguồn: chus)

Ban, thưởng, cấp, phát: người cho có quyền hoặc vai trò cao hơn

Ban mang sắc thái bộc lộ uy quyền hoặc trao tặng điều vô giá: “Trời ban cho chúng ta sức khỏe.” Thưởng dùng để ghi nhận nỗ lực hoặc chiến công: “Cô giáo thưởng cho bạn An quyển vở vì đạt điểm cao.”

Cấp chỉ hành vi trao hiện vật hay quyền lợi dựa theo thẩm quyền và quy định hành chính, như cấp học bổng, cấp căn cước. Phát là chia đồ cho nhiều người cùng lúc, như phát đề thi hay phát quà từ thiện. Vì vậy, viết “trường cấp học bổng” nghe chuẩn mực hơn “trường phát học bổng” nếu muốn nhấn mạnh quyết định; còn “cô giáo phát đề” tự nhiên hơn hẳn “cô giáo cấp đề”.

Cô giáo phát giấy kiểm tra cho học sinh trong lớp học
“Phát” là chia đều cho nhiều người; “cấp” gắn với thẩm quyền. (Nguồn: yeah1)

Giao, trao, nhượng, chuyển: chuyển quyền sở hữu hoặc trách nhiệm

Trao làm nổi bật động tác đưa tận tay hoặc trao tặng danh hiệu cao quý: “Hiệu trưởng trao giấy khen cho học sinh.” Giao gắn liền với việc giao phó công việc, đồ vật hoặc trách nhiệm: “Cô giáo giao tổ trưởng thu bài.” Nhượng dùng khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản: “Chú Ba nhượng lại mảnh đất cho em.” Chuyển mang hàm nghĩa rộng rãi, từ chuyển tiền, chuyển hàng hóa đến chuyển giao quyền hạn. Khi đưa đúng thứ người khác đang thiếu, bạn dùng cung cấp: “Thư viện cung cấp tài liệu cho học sinh.”

Chọn từ đúng theo người nhận và bối cảnh: bảng tra nhanh

Từ Nhóm sắc thái Người nhận thường gặp Bối cảnh dùng Ví dụ câu
Biếu Tôn kính Người lớn, thầy cô Thăm hỏi, dịp lễ Chúng cháu biếu ông bà hộp bánh.
Tặng Quà, ngang hàng Bạn bè, người thân Sinh nhật, kỷ niệm Em tặng bạn một quyển truyện.
Dâng Trang trọng, thành kính Bậc được tôn kính, nơi thờ tự Lễ nghi, văn viết Học sinh dâng hoa lên thầy cô.
Cúng Nghi lễ Tổ tiên, thần linh Ngày giỗ, lễ cúng Gia đình cúng ông bà mâm cơm.
Hiến Vì lợi ích chung Cộng đồng, tổ chức Hiến máu, hiến sách Anh ấy hiến sách cho thư viện.
Ban Trên trao xuống, trang trọng Người dưới, cộng đồng Quyền lực, văn viết Nhà trường ban phần thưởng cho đội thắng.
Thưởng Ghi nhận thành tích Học sinh, nhân viên Khen thưởng Cô giáo thưởng bạn An quyển vở.
Cấp Theo thẩm quyền Người dân, học sinh, tổ chức Giấy tờ, học bổng Trường cấp học bổng cho học sinh.
Phát Chia cho nhiều người Nhiều người cùng lúc Đề thi, quà, tài liệu Cô giáo phát đề cho cả lớp.
Trao Chuyển tay, trang trọng Người nhận vật hoặc danh hiệu Giải thưởng, học bổng Hiệu trưởng trao giấy khen cho em.
Giao Chuyển việc hoặc trách nhiệm Người phụ trách Giao việc, giao hàng Cô giáo giao tổ trưởng thu bài.
Nhượng / chuyển Chuyển quyền Người nhận quyền hoặc tài sản Tài sản, quyền sở hữu Chú Ba nhượng đất cho em.
Cung cấp Đưa thứ cần thiết Người cần thông tin, đồ dùng Tài liệu, thực phẩm Thư viện cung cấp sách cho học sinh.

Để chọn từ chuẩn xác, bạn làm theo ba bước: xác định từ “cho” có nghĩa trao tặng hay không; quan sát vị thế của người nhận; đọc nhẩm lại câu để kiểm tra độ trôi chảy. Trong giao tiếp đời thường, dùng “cho” là tự nhiên nhất. Các từ như “dâng”, “ban”, “hiến” chỉ nên dùng trong văn viết chỉn chu hoặc bối cảnh trang nghiêm.

Bàn học với sổ tay tra cứu và bút, minh họa bảng chọn từ đúng
Ba bước chọn từ: xét nghĩa, xét người nhận, đọc lại câu. (Nguồn: scribd)

Từ trái nghĩa với “cho”: nhận, lấy, xin, giữ

Từ “cho” không có một từ trái nghĩa cố định cho mọi ngữ cảnh. Tùy thuộc vào nội dung câu nói, từ trái nghĩa sẽ thay đổi linh hoạt:

Nghĩa của “cho” Từ trái nghĩa hoặc từ đối ứng Ví dụ câu
Trao một vật cho người khác Nhận Lan cho Mai quyển sách; Mai nhận quyển sách từ Lan.
Đưa vật ra Lấy Bố cho em chiếc bút; em lấy chiếc bút để viết.
Đưa thứ mình có cho người khác Giữ lại Bạn cho đi đồ chơi cũ thay vì giữ lại.
Cho phép người khác làm việc gì Cấm, không cho phép Mẹ cho em ra sân; hôm nay mưa nên mẹ cấm em ra ngoài.

Xin không phải từ trái nghĩa trực tiếp của “cho”, mà chỉ hành động từ phía người muốn nhận: “Em xin mẹ quyển vở, mẹ cho em một quyển.” Tương tự, “cho mượn” đối ứng với “mượn” theo hai chiều của một việc: “Nam cho Hà mượn bút; Hà mượn bút của Nam.”

Hai bàn tay đối diện, một tay đưa một tay nhận quyển sách
“Cho” và “nhận” là hai chiều của cùng một hành động. (Nguồn: download)

Từ “cho” trong tiếng Anh: give, donate, grant, offer và các từ tương ứng

Bảng so sánh dưới đây cung cấp các nét nghĩa tham khảo. Khi dịch thuật, bạn cần đặt từ vào hoàn cảnh cụ thể, bởi một từ tiếng Việt có thể tương ứng với nhiều từ tiếng Anh khác nhau.

Từ tiếng Việt Từ tiếng Anh gần nghĩa Sắc thái Ví dụ ngắn
Cho give Trao nói chung My mom gives me a notebook. (Mẹ cho em quyển vở.)
Tặng give as a gift, present Trao quà She gave me a book as a gift. (Bạn ấy tặng tôi một quyển sách.)
Biếu give respectfully Tặng với lòng kính trọng We gave our grandparents a gift. (Chúng tôi biếu ông bà món quà.)
Dâng offer, present Trang trọng, thành kính They offered flowers at the ceremony. (Họ dâng hoa trong buổi lễ.)
Cúng offer Dâng lễ vật trong nghi lễ They offered food to their ancestors. (Họ cúng tổ tiên thức ăn.)
Hiến, quyên góp donate Trao vì mục đích chung He donated books to the library. (Anh ấy hiến sách cho thư viện.)
Ban, cấp grant, bestow Trao theo quyền hoặc thẩm quyền The school grants scholarships. (Trường cấp học bổng.)
Thưởng award, reward Ghi nhận thành tích The teacher awarded her a prize. (Cô giáo thưởng cho bạn ấy một giải.)
Phát distribute, hand out Chia cho nhiều người They handed out leaflets. (Họ phát tờ rơi.)
Cung cấp provide, supply Đưa thứ cần thiết The library provides study materials. (Thư viện cung cấp tài liệu học tập.)
Mời nhận offer Đề nghị để người khác nhận She offered me some tea. (Cô ấy mời tôi uống trà.)
Sổ ghi từ vựng tiếng Anh kèm nghĩa tiếng Việt trên bàn học
“Cho” tương ứng với give, donate, grant, offer tùy ngữ cảnh. (Nguồn: vuihoc)

Lỗi sai học sinh hay mắc khi thay “cho” bằng từ đồng nghĩa

  • Sai: Em biếu bạn Nam một quyển truyện nhân dịp sinh nhật. Đúng: Em tặng bạn Nam một quyển truyện nhân dịp sinh nhật. “Biếu” thể hiện sự kính cẩn đối với người bề trên; giao tiếp với bạn bè cùng lứa, bạn nên dùng “tặng”.
  • Sai: Em dâng bạn chiếc bút mới. Đúng: Em tặng bạn chiếc bút mới. “Dâng” chứa đựng sự trang nghiêm, thành kính, không dùng cho đồ dùng học tập trao nhau giữa bạn bè.
  • Sai: Cô giáo cấp đề kiểm tra cho cả lớp. Đúng: Cô giáo phát đề kiểm tra cho cả lớp. “Phát” chỉ hành động chia đều vật phẩm cho nhiều người; “cấp” lại gắn liền với thủ tục hoặc thẩm quyền chính thức.
  • Sai: Kết quả cho tặng rằng cây cần được tưới nước. Đúng: Kết quả cho thấy cây cần được tưới nước. Cụm “cho thấy” không biểu thị ý niệm trao tặng, vì vậy bạn không thể thay bằng “tặng”.
  • Sai: Gia đình tặng ông bà mâm cơm ngày giỗ. Đúng: Gia đình cúng ông bà mâm cơm ngày giỗ. Khi bày biện lễ vật hướng về tổ tiên trong ngày giỗ chạp, dùng “cúng” mới đúng phong tục.
Học sinh sửa lỗi sai trong vở bài tập bằng bút đỏ
Những lỗi thay “cho” sai sắc thái thường gặp ở học sinh. (Nguồn: eva)

Bài tập chọn từ đúng ngữ cảnh có đáp án và checklist tự kiểm tra

Điền từ thích hợp vào chỗ trống. Bạn có thể chọn trong các từ: biếu, tặng, dâng, cúng, thưởng, cấp, phát, trao, giao, hiến.

  1. Tết đến, chúng cháu ___ ông bà một hộp bánh.
  2. Em ___ bạn thân quyển truyện nhân dịp sinh nhật.
  3. Gia đình ___ tổ tiên mâm cơm ngày giỗ.
  4. Học sinh ___ hoa lên thầy cô trong buổi lễ.
  5. Nhà trường ___ học bổng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
  6. Cô giáo ___ đề kiểm tra cho cả lớp.
  7. Hiệu trưởng ___ giấy khen cho bạn đạt giải.
  8. Cô giáo ___ tổ trưởng thu bài tập của nhóm.
  9. Anh ấy ___ sách cho thư viện trường.
  10. Cô giáo ___ bạn An một quyển vở vì làm bài tốt.

Đáp án và lý do:

  1. Biếu — người nhận là ông bà, cần thể hiện sự kính trọng.
  2. Tặng — món quà gửi bạn bè nhân dịp sinh nhật.
  3. Cúng — mâm cơm dâng lên tổ tiên trong ngày giỗ.
  4. Dâng — hoa tươi kính dâng thầy cô trong buổi lễ trang trọng.
  5. Cấp — nhà trường trao học bổng theo đúng thẩm quyền và chế độ.
  6. Phát — đề kiểm tra được chia đều cho cả lớp.
  7. Trao — trao tận tay giấy khen cho người đạt giải trong buổi lễ.
  8. Giao — cô giáo giao phó trách nhiệm thu bài cho tổ trưởng.
  9. Hiến — tặng sách cho thư viện vì lợi ích chung của nhà trường.
  10. Thưởng — cuốn vở là phần thưởng ghi nhận kết quả học tập tốt.
Tự kiểm tra trước khi nộp bài

Hãy tự hỏi: “Cho” trong câu có nghĩa trao tặng không? Người nhận là ai và quan hệ giữa hai bên thế nào? Sau khi thay từ, câu còn đúng nghĩa và tự nhiên không? Nếu chưa chắc, tra từ điển tiếng Việt rồi đặt thêm một câu ví dụ với từ vừa chọn.

Tự kiểm tra nhanh

1Trong trường hợp nào dưới đây, từ "cho" KHÔNG THỂ thay thế bằng các từ đồng nghĩa như "tặng" hay "biếu"?

2Dựa trên sắc thái biểu cảm và mối quan hệ giữa người trao với người nhận, những câu nào dưới đây sử dụng từ đồng nghĩa với "cho" ĐÚNG chuẩn?

3Khi xét về từ trái nghĩa hoặc đối ứng với từ "cho", nhận định nào sau đây là ĐÚNG?

4Trong tiếng Anh, chuỗi từ nào sau đây thể hiện chính xác nhất các sắc thái tương ứng của các từ tiếng Việt: tặng quà - biếu (trang trọng/kính trọng) - hiến/quyên góp?

Nhìn nhanhTừ đồng nghĩa với từ cho: Bảng tra theo sắc thái và đối tượng
(Nguồn: ynghia.net)
Dữ liệu chính
Từ đồng nghĩaNhóm sắc tháiĐối tượng người nhậnBối cảnh sử dụngTừ tiếng Anh tương ứngVí dụ minh họa
BiếuTôn kínhNgười lớn, thầy côThăm hỏi, dịp lễgive respectfullyChúng cháu biếu ông bà hộp bánh.
TặngQuà, ngang hàngBạn bè, người thânSinh nhật, kỷ niệmgive as a gift, presentEm tặng bạn một quyển truyện.
DângTrang trọng, thành kínhBậc được tôn kính, nơi thờ tựLễ nghi, văn viếtoffer, presentHọc sinh dâng hoa lên thầy cô.
CúngNghi lễTổ tiên, thần linhNgày giỗ, lễ cúngofferGia đình cúng ông bà mâm cơm.
HiếnVì lợi ích chungCộng đồng, tổ chứcHiến máu, hiến sáchdonateAnh ấy hiến sách cho thư viện.
BanTrên trao xuống, trang trọngNgười dưới, cộng đồngQuyền lực, văn viếtgrant, bestowNhà trường ban phần thưởng cho đội thắng.
ThưởngGhi nhận thành tíchHọc sinh, nhân viênKhen thưởngaward, rewardCô giáo thưởng bạn An quyển vở.
CấpTheo thẩm quyềnNgười dân, học sinh, tổ chứcGiấy tờ, học bổnggrant, bestowTrường cấp học bổng cho học sinh.
PhátChia cho nhiều ngườiNhiều người cùng lúcĐề thi, quà, tài liệudistribute, hand outCô giáo phát đề cho cả lớp.
Cung cấpĐưa thứ cần thiếtNgười cần thông tin, đồ dùngTài liệu, thực phẩmprovide, supplyThư viện cung cấp sách cho học sinh.
TraoChuyển tay, trang trọngNgười nhận vật hoặc danh hiệuGiải thưởng, học bổngKhông có trong nguồnHiệu trưởng trao giấy khen cho em.
GiaoChuyển việc hoặc trách nhiệmNgười phụ tráchGiao việc, giao hàngKhông có trong nguồnCô giáo giao tổ trưởng thu bài.
Nhượng / chuyểnChuyển quyềnNgười nhận quyền hoặc tài sảnTài sản, quyền sở hữuKhông có trong nguồnChú Ba nhượng đất cho em.

Câu hỏi thường gặp

Từ đồng nghĩa khác từ đồng âm ở điểm nào?

Từ đồng nghĩa có cách viết và đọc khác nhau nhưng nghĩa giống hoặc gần nhau, ví dụ ‘cho’ và ‘tặng’. Từ đồng âm đọc giống nhau nhưng nghĩa khác hẳn nhau, ví dụ ‘đường’ (ăn) và ‘đường’ (đi).

Có thể thay ‘cho’ bằng ‘tặng’ trong mọi câu không?

Không. ‘Tặng’ chỉ hợp khi đưa một món quà hoặc vật có ý nghĩa tốt đẹp, thường trong dịp đặc biệt. Câu như ‘cho em bé ăn’ hay ‘cho phép’ không thay được bằng ‘tặng’.

‘Cho’ nghĩa là ‘cho phép’ thì đồng nghĩa với từ nào?

Trong nghĩa này, ‘cho’ gần với ‘cho phép’, ‘để’, ‘đồng ý’ hoặc ‘chấp thuận’. Các từ như ‘biếu’ hay ‘tặng’ không dùng được ở nghĩa này.

Làm sao tự tìm từ đồng nghĩa của một từ tiếng Việt?

Tra từ điển tiếng Việt hoặc từ điển từ đồng nghĩa để lấy các từ gần nghĩa, rồi thử thay từng từ vào câu. Giữ từ nào làm câu vẫn đúng nghĩa và hợp với người nhận.

Học sinh lớp 3, lớp 4 thường gặp những từ đồng nghĩa nào với ‘cho’?

Thường gặp nhất là ‘tặng’ và ‘biếu’, đôi khi thêm ‘trao’. Bài tập thường yêu cầu chọn từ theo người nhận, vì vậy nên nắm sự khác nhau giữa các từ này trước.