Tiền thừa và giao dịch tiếng Anh là gì? Cách dùng đúng

Từ tiếng Việt Tiếng Anh Phiên âm Từ loại Ví dụ
Tiền thừa (tiền thối lại khi mua hàng) change /tʃeɪndʒ/ danh từ Here’s your change. — Đây là tiền thừa của bạn.
Giao dịch (lượt mua bán, thanh toán được ghi nhận) transaction /trænˈzækʃən/ danh từ The transaction was declined. — Giao dịch đã bị từ chối.
Từ tiếng Việt Tiếng Anh Phiên âm Từ loại Ví dụ siêu ngắn
Tiền thừa được thối lại khi mua hàng change /tʃeɪndʒ/ danh từ Here’s your change. — Đây là tiền thừa của bạn.
Giao dịch được thực hiện hoặc ghi nhận transaction /trænˈzækʃən/ danh từ The transaction was declined. — Giao dịch đã bị từ chối.

Khi mua bán hằng ngày, change là khoản tiền người bán thối lại nếu bạn đưa thừa tiền mặt. Còn transaction chỉ một lượt giao dịch được xử lý hoặc lưu vết trong sổ sách, phổ biến nhất ở mảng ngân hàng và thanh toán trực tuyến. Dù cùng xoay quanh chuyện tiền nong, hai từ này không thể thay thế cho nhau.

Tiền thừa và giao dịch tiếng Anh là gì? Phiên âm và nghĩa chi tiết

Từ change /tʃeɪndʒ/ là danh từ, có thể đếm được hoặc không đếm được tùy ngữ cảnh. Đứng ở quầy thu ngân, từ này mang nghĩa tiền thối gửi lại khách. Ví dụ: The cashier gave me my change. — Thu ngân đã trả lại tiền thừa cho tôi.

Từ transaction /trænˈzækʃən/ là danh từ, mô tả một lượt mua bán, chuyển khoản hay thanh toán cụ thể. Ví dụ: The transaction was declined. — Giao dịch đã bị từ chối.

Quy tắc nhớ rất gọn: change là tiền thối tại quầy; transaction là lượt giao dịch được ghi nhận hệ thống. Bản thân change còn có nghĩa là sự thay đổi hoặc tiền lẻ nói chung. Riêng transaction lại không hợp với mọi cuộc mua bán đời thường: nếu hai bên vừa chốt xong một thỏa thuận kinh doanh, người bản xứ thường gọi đó là một deal.

Ngăn kéo máy tính tiền đựng tiền giấy và tiền xu dùng để thối tiền thừa
Tiền thối tại quầy (change) thường được lấy từ ngăn kéo thu ngân. (Nguồn: vietpos)

Chọn từ chỉ tiền thừa theo ngữ cảnh: change, overpayment hay surplus

Muốn nắm cách dịch tiền thừa sang tiếng Anh, bạn cần xem đó là tiền thối tay đôi tại quầy hay tiền trả lố trên hóa đơn. Hai chữ excess cash và surplus lại nghiêng về lượng tiền mặt khả dụng hoặc phần ngân sách dôi dư, hoàn toàn không dùng cho tiền thối mua sắm.

Tiền thừa khi mua sắm và tiền thanh toán dư

Từ tiếng Anh Nghĩa và ngữ cảnh Ví dụ tiếng Anh Cách hiểu tiếng Việt
change Tiền thối lại ngay sau khi thanh toán, thường bằng tiền mặt Here’s your change. Đây là tiền thừa của bạn.
overpayment Khoản thanh toán vượt số tiền cần trả trên hóa đơn hoặc theo thỏa thuận We will refund your overpayment. Chúng tôi sẽ hoàn lại khoản bạn thanh toán dư.
excess cash Lượng tiền mặt vượt nhu cầu sử dụng, thường trong ngữ cảnh doanh nghiệp The company is holding excess cash. Công ty đang nắm giữ tiền mặt dư.
surplus Phần dư so với nhu cầu, ngân sách hoặc mức cần thiết The project ended with a budget surplus. Dự án kết thúc với ngân sách thặng dư.

Bạn có thể chọn từ chính xác bằng cách đối chiếu tình huống thực tế:

Tình huống Từ nên dùng Ví dụ
Khách đưa tiền mặt nhiều hơn giá hàng, cần thối lại tại quầy change Could I have my change, please?
Đã chuyển khoản hoặc quẹt thẻ nhiều hơn số tiền trên hóa đơn overpayment Your account shows an overpayment.
Doanh nghiệp còn lượng tiền mặt chưa cần dùng đến excess cash The business has excess cash.
Ngân sách hoặc thu nhập cao hơn mức chi hay nhu cầu surplus The department reported a budget surplus.

Đừng bao giờ nói Give me the excess khi đứng chờ lấy tiền thối. Hãy dùng câu tự nhiên: Could I have my change, please? Còn trường hợp lỡ tay chuyển thừa tiền hàng, từ bạn cần dùng với kế toán là overpayment.

Khách hàng đưa tiền mặt để thanh toán và chờ nhận tiền thừa tại quầy cà phê
Thanh toán bằng tiền mặt tại quầy là tình huống điển hình để dùng từ change. (Nguồn: pos365)

Cụm từ thường đi với change

  • keep the change: gửi tặng luôn tiền thừa (không cần thối). Keep the change. — Cứ giữ lấy tiền thừa nhé.
  • give someone their change: thối tiền cho khách. The cashier gave me my change. — Thu ngân trả lại tiền thừa cho tôi.
  • get your change: nhận lại tiền thối. Don’t forget to get your change. — Đừng quên lấy lại tiền thừa.
  • small change: tiền lẻ, thường là tiền xu hoặc tiền giấy mệnh giá nhỏ. Do you have any small change? — Bạn có tiền lẻ không?
  • ask for change: thường mang nghĩa xin đổi tiền lẻ, không đồng nghĩa với đòi tiền thối. She asked the cashier for change. — Cô ấy đã xin thu ngân đổi tiền lẻ.
  • shortchange someone: thối thiếu tiền; cụm này còn mang nghĩa bóng là đối xử bất công, làm thiệt thòi ai đó. I think you shortchanged me. — Tôi nghĩ bạn đã thối thiếu tiền cho tôi.
Hũ thủy tinh đựng tiền xu và tiền lẻ để làm tiền tip trên quầy quán
Cụm keep the change nghĩa là khách để lại tiền thừa làm tiền tip. (Nguồn: sapo)

Transaction, deal, trade và bargain: dịch “giao dịch” sao cho đúng

Từ tiếng Anh Ý nghĩa chính Ngữ cảnh phù hợp Ví dụ
transaction Một giao dịch hoặc lần mua bán, thanh toán được thực hiện, thường có ghi nhận Ngân hàng, thanh toán, hệ thống bán hàng The transaction went through. — Giao dịch đã được xử lý thành công.
deal Thỏa thuận, thương vụ hoặc điều kiện đã thống nhất Đàm phán, hợp tác, kinh doanh They made a deal with the supplier. — Họ đã đạt thỏa thuận với nhà cung cấp.
trade Hoạt động trao đổi hoặc buôn bán hàng hóa, dịch vụ Thương mại, trao đổi hàng hóa The two countries trade goods. — Hai nước trao đổi hàng hóa.
bargain Món hàng có giá hời; hoặc việc mặc cả, tùy cấu trúc câu Mua sắm, thương lượng giá This jacket was a bargain. — Chiếc áo khoác này có giá rất hời.

Transaction trong ngân hàng và thanh toán trực tuyến

Khi đứng trước cây ATM hay thao tác app ngân hàng, mỗi lượt rút tiền, nạp thẻ hay chuyển khoản đều được hệ thống tính là một transaction. Câu I made a transaction at the ATM nghĩa là “Tôi vừa thao tác một giao dịch ở cây ATM”. Muốn nói thẳng hành động gửi tiền qua tài khoản, hãy dùng bank transfer: I made a bank transfer this morning. — Sáng nay tôi vừa chuyển khoản rồi.

Nắm thêm vài thuật ngữ cơ bản sau sẽ giúp bạn diễn đạt mạch lạc hơn: payment (khoản thanh toán hoặc việc trả tiền), amount (số tiền), receipt (hóa đơn, biên lai) và balance (số dư tài khoản). Chẳng hạn: Check the receipt to confirm the amount and transaction. — Bạn hãy xem biên lai để kiểm tra lại số tiền cùng mã giao dịch.

Một người đang thực hiện giao dịch rút tiền tại cây ATM
Mỗi lượt rút tiền hay chuyển khoản tại ATM là một transaction. (Nguồn: baohaiquanvietnam)

Khi nào dùng deal, trade, bargain hoặc exchange

Chọn từ nào tùy thuộc vào trọng tâm câu chuyện: dùng deal khi bàn về thương vụ hay điều khoản hợp tác; trade khi nói chuyện giao thương, buôn bán vĩ mô; bargain khi săn được đồ giá rẻ hoặc nhắc chuyện trả giá. Riêng exchange mang nghĩa đổi chác, đổi trả đồ hoặc đổi ngoại tệ (như currency exchange). Khi muốn đề cập một lần quẹt thẻ được ghi sổ, hãy giữ nguyên transaction thay vì thay bằng exchange.

Nếu vừa đặt đơn trên mạng, bạn có thể nói I made a purchase online (Tôi vừa mua đồ trên mạng) hoặc The transaction went through (Lệnh thanh toán đã chạy xong). Gặp đối tác ký kết hợp đồng, dùng deal sẽ tự nhiên hơn hẳn. Đừng dịch từng chữ một từ tiếng Việt sang tiếng Anh khi gặp chữ “giao dịch”.

Phân biệt change với refund và cashback

Cả ba từ này đều có thể hiểu nôm na là tiền trả về tay bạn, nhưng nguồn gốc số tiền lại khác hẳn nhau.

Từ Khi nào dùng Ví dụ tình huống
change Tiền thối lại ngay tại quầy sau khi khách đưa nhiều tiền hơn giá mua Món hàng giá 35.000 đồng, khách đưa 50.000 đồng và nhận lại 15.000 đồng: Here’s your change.
refund Tiền hoàn lại khi trả hàng, hủy dịch vụ hoặc cần hoàn một khoản đã thanh toán Cửa hàng hoàn tiền cho chiếc áo lỗi: You’ll receive a refund within seven days. — Bạn sẽ nhận được tiền hoàn trong vòng bảy ngày.
cashback Khoản tiền được hoàn theo chương trình ưu đãi của thẻ hoặc ứng dụng This card offers cashback on groceries. — Thẻ này có chương trình hoàn tiền khi mua thực phẩm.

Phân biệt rất nhanh: change là tiền thối tại quầy; refund là tiền trả lại do trả hàng hoặc hủy dịch vụ; cashback là tiền hoàn thưởng từ ưu đãi. Khoản 15.000 đồng thu ngân thối lại sau khi bạn đưa tiền mặt là change, không thể gọi là refund. Khoản tiền cửa hàng chuyển trả vì nhận lại chiếc áo rách mới chính là refund.

Khách hàng trả lại sản phẩm tại quầy để được hoàn tiền refund
Refund là khoản hoàn tiền khi trả hàng, khác với tiền thối change. (Nguồn: tuoitre)

Câu tiếng Anh để nhận, nhường hoặc yêu cầu thối lại tiền

Muốn tặng lại tiền thừa cho phục vụ hoặc tài xế, bạn cứ nói ngắn gọn: Keep the change. Nếu muốn báo trước để thu ngân không mất công lục ví tìm tiền lẻ, câu No change, please là lựa chọn chuẩn xác.

Cần lấy lại tiền thối tại quầy, bạn nói lịch sự: Could I have my change, please? (Cho tôi xin lại tiền thừa với ạ). Phía người bán khi đưa tiền thường kèm câu quen thuộc: Here’s your change (Tiền thừa của bạn đây). Cụm give someone their change mô tả đúng hành động đưa lại tiền thối này.

Hội thoại thanh toán và nhận tiền thừa

Tình huống: mua hàng, thu ngân thối tiền, khách để lại tiền thừa.

Thu ngân: That’s $8.50, please. — Tổng cộng là 8 đô 50.

Bạn: Here’s ten dollars. — Đây là 10 đô.

Thu ngân: Here’s your change: $1.50. — Đây là tiền thừa của bạn: 1 đô 50.

Bạn: Keep the change. — Cứ giữ lấy tiền thừa nhé.

Thu ngân siêu thị đưa tiền thối lại cho khách sau khi thanh toán
Câu kinh điển tại quầy: Here is your change — Đây là tiền thừa của bạn. (Nguồn: dantri)

Cách lịch sự khi thu ngân thối thiếu tiền

Nếu thấy số tiền cầm về chưa đủ, hãy nói rõ số tiền bạn vừa đưa thay vì vội vàng bắt bẻ. Mẫu câu êm tai nhất: Excuse me, I think you gave me the wrong change. I gave you $20, but I only got $2 back. — Xin lỗi, hình như bạn đưa nhầm tiền thừa rồi. Tôi đưa tờ 20 đô mà chỉ nhận lại có 2 đô thôi.

Cụm wrong change chỉ đơn thuần báo rằng số tiền đang lệch, chưa quy kết lỗi do đâu. Trong khi đó, shortchange là động từ chỉ đích danh hành vi thối thiếu; nói thẳng I think you shortchanged me dễ khiến đối phương cảm thấy bị nghi ngờ gian lận. Lần đầu nhắc nhân viên kiểm tra lại, câu I think you gave me the wrong change vừa nhã nhặn vừa đạt mục đích.

Dùng từ về tiền thừa và giao dịch trong ATM, máy bán hàng và mua sắm online

Tại cây ATM, mỗi lần rút tiền hay bấm chuyển khoản là một transaction; số dư còn lại trong tài khoản là balance, không phải change. Muốn dặn bạn bè cẩn thận, bạn nói: Check your balance after the transaction. — Nhớ xem lại số dư sau khi giao dịch nhé.

Với máy bán hàng tự động, phần tiền xu hay tiền giấy rớt ra khay trả lại vẫn gọi là change: The machine returned my change. — Máy đã nhả tiền thừa cho tôi. Nếu máy nuốt tiền hoặc nhả thiếu, câu cần dùng là The machine gave me the wrong change.

Khay trả tiền của máy bán hàng tự động với tiền xu vừa nhả ra
Máy bán hàng tự động nhả tiền lẻ ra khay vẫn gọi là change. (Nguồn: sunwon)

Khi mua hàng qua mạng, khoản tiền bị trừ lố so với giá niêm yết được gọi là overpayment. Nếu phía bán hàng gửi trả lại tiền do đơn bị hủy hoặc lỗi kho, khoản đó là refund. Tuyệt đối không dùng chữ change cho giao dịch online, bởi không có ai đang thối tiền mặt trực tiếp cho bạn.

Luôn giữ lại receipt (biên lai) để tiện đối chiếu amount (số tiền), trạng thái payment (thanh toán) cùng chi tiết transaction liên quan. Câu thông báo quen thuộc của nhân viên là: Please check your receipt; it shows the payment amount. — Xin vui lòng xem lại biên lai; số tiền thanh toán hiển thị rõ ở trên đó.

Phát âm và tự kiểm tra cách chọn từ trước khi nói hoặc viết

Từ change đọc là /tʃeɪndʒ/, bật rõ âm đuôi /dʒ/; còn transaction phát âm /trænˈzækʃən/, nhấn mạnh vào âm tiết thứ hai (zac). Để phát âm tự nhiên, bạn nên tra từ điển có phát âm audio chuẩn thay vì nhẩm theo mẹo phiên âm tiếng Việt.

Tai nghe và điện thoại tra từ điển phát âm tiếng Anh trên bàn học
Nên tra từ điển có audio chuẩn để luyện phát âm change và transaction. (Nguồn: oea-vietnam)

Checklist chọn từ theo tình huống

  1. Tiền trả lại ngay sau khi thanh toán bằng tiền mặt? Dùng change.
  2. Đã thanh toán vượt số tiền trên hóa đơn? Dùng overpayment.
  3. Nói về lượng tiền mặt dư của doanh nghiệp? Dùng excess cash; nói phần ngân sách dư? Dùng surplus.
  4. Nói về hoạt động mua bán hoặc chuyển tiền được ghi nhận? Dùng transaction.
  5. Nói về thỏa thuận, hoạt động trao đổi hay món hời? Cân nhắc deal, trade hoặc bargain theo ý cụ thể.

Trong văn bản hành chính, email công việc hay thư từ giao dịch, đừng gom mọi chữ “giao dịch” về thành exchange hay trade. Exchange là đổi chác; trade nghiêng về buôn bán hàng hóa quy mô. Cần nói một lệnh chuyển khoản hay khoản chi được ghi nhận, từ chính xác nhất vẫn là transaction. Hãy tránh ba lỗi dùng từ sau:

  • Sai: Give me the excess, please. Đúng: Could I have my change, please? — Excess không dùng cho tiền thối tại quầy.
  • Sai: I made an exchange at the ATM khi muốn kể chuyện rút tiền. Đúng: I made a transaction at the ATM.
  • Sai: The machine returned my overpayment khi máy bán nước nhả tiền lẻ. Đúng: The machine returned my change.

Trước khi nói hay viết, bạn chỉ cần xác định rõ: mình đang nhắc tới tiền thối cầm tay, khoản trả lố hóa đơn, số dư thẻ hay một lệnh thanh toán trong hệ thống. Đặt đúng tình huống thì từ vựng tự khắc chuẩn xác.

Tự kiểm tra nhanh

1Bạn mua một chiếc áo tại cửa hàng với giá 300.000 đồng nhưng khi về nhà phát hiện bị lỗi rách chỉ. Khi mang quay lại cửa hàng trả áo và nhận lại 300.000 đồng, số tiền nhận lại này trong tiếng Anh được gọi là gì?

2Khi thấy thu ngân thối thiếu tiền mặt tại quầy và muốn nhắc nhở một cách lịch sự, nhã nhặn nhất mà không làm đối phương cảm thấy bị nghi ngờ gian lận, bạn nên chọn câu nào?

3Những từ/cụm từ nào dưới đây được sử dụng phù hợp để mô tả các khoản tiền dôi dư trong ngữ cảnh tài chính doanh nghiệp hoặc ngân sách dự án (không dùng cho tiền thối mua sắm tại quầy)?

4Hai công ty vừa đàm phán thành công và chốt một hợp đồng hợp tác kinh doanh dài hạn. Trong giao tiếp đời thường, người bản xứ thường gọi thỏa thuận thương mại đã chốt này là gì?

5Bạn lỡ tay chuyển khoản 2.000.000 đồng cho một hóa đơn mua sắm trực tuyến chỉ có giá trị 1.500.000 đồng. Thuật ngữ tiếng Anh chính xác nhất để chỉ khoản 500.000 đồng bạn thanh toán dư là gì?

6Khi đi taxi hoặc ăn uống tại nhà hàng, nếu bạn muốn gửi tặng lại toàn bộ số tiền thừa cho tài xế hoặc người phục vụ làm tiền tip, câu tiếng Anh chuẩn xác và tự nhiên nhất bạn nên nói là gì?

7Một người bạn nói câu: 'I made an exchange at the ATM this morning' để kể về việc thực hiện một lệnh rút tiền mặt tại cây ATM. Câu nói trên mắc lỗi dùng từ như thế nào?

Nhìn nhanhTiền thừa và giao dịch tiếng Anh là gì? Cách dùng đúng
(Nguồn: ynghia.net)
Dữ liệu chính
Từ tiếng ViệtTừ tiếng AnhPhiên âmTừ loạiÝ nghĩa và ngữ cảnh sử dụngVí dụ tiếng AnhDịch nghĩa ví dụ
Tiền thừa (tiền thối lại khi mua hàng)change/tʃeɪndʒ/danh từTiền thối lại ngay sau khi thanh toán, thường bằng tiền mặt tại quầy mua sắm hoặc máy bán hàng tự độngHere's your change.Đây là tiền thừa của bạn.
Giao dịch (lượt mua bán, thanh toán được ghi nhận)transaction/trænˈzækʃən/danh từMột giao dịch hoặc lần mua bán, thanh toán được thực hiện, thường có ghi nhận trong hệ thống ngân hàng, bán hàng hoặc thanh toán trực tuyếnThe transaction was declined.Giao dịch đã bị từ chối.
Khoản thanh toán vượt số tiền cần trảoverpaymentKhông có trong nguồndanh từKhoản thanh toán vượt số tiền cần trả trên hóa đơn hoặc theo thỏa thuận, như chuyển khoản hay quẹt thẻ nhiều hơn số tiền trên hóa đơnWe will refund your overpayment.Chúng tôi sẽ hoàn lại khoản bạn thanh toán dư.
Lượng tiền mặt dưexcess cashKhông có trong nguồndanh từ / cụm danh từLượng tiền mặt vượt nhu cầu sử dụng, thường dùng trong ngữ cảnh doanh nghiệpThe company is holding excess cash.Công ty đang nắm giữ tiền mặt dư.
Phần thặng dư / ngân sách dưsurplusKhông có trong nguồndanh từPhần dư so với nhu cầu, ngân sách hoặc mức cần thiếtThe project ended with a budget surplus.Dự án kết thúc với ngân sách thặng dư.
Thỏa thuận / thương vụ giao dịchdealKhông có trong nguồndanh từThỏa thuận, thương vụ hoặc điều kiện đã thống nhất; phù hợp trong đàm phán, hợp tác, kinh doanhThey made a deal with the supplier.Họ đã đạt thỏa thuận với nhà cung cấp.
Hoạt động trao đổi / buôn bántradeKhông có trong nguồndanh từ / động từHoạt động trao đổi hoặc buôn bán hàng hóa, dịch vụ mang tính thương mạiThe two countries trade goods.Hai nước trao đổi hàng hóa.
Món hàng giá hời / việc mặc cảbargainKhông có trong nguồndanh từ / động từMón hàng có giá hời hoặc việc mặc cả, thương lượng giá khi mua sắmThis jacket was a bargain.Chiếc áo khoác này có giá rất hời.
Tiền hoàn lạirefundKhông có trong nguồndanh từ / động từTiền hoàn lại khi trả hàng, hủy dịch vụ hoặc cần hoàn một khoản đã thanh toánYou'll receive a refund within seven days.Bạn sẽ nhận được tiền hoàn trong vòng bảy ngày.
Tiền hoàn ưu đãicashbackKhông có trong nguồndanh từKhoản tiền được hoàn theo chương trình ưu đãi của thẻ hoặc ứng dụngThis card offers cashback on groceries.Thẻ này có chương trình hoàn tiền khi mua thực phẩm.
Xem video tóm tắt

Câu hỏi thường gặp

“Wrong change” có giống “shortchange” không?

Wrong change thường mô tả số tiền thối sai; shortchange là động từ chỉ việc thối thiếu tiền cho ai đó. Có thể nói “I think you gave me the wrong change” hoặc “I think you shortchanged me.”

“Ask for change” có nghĩa là xin tiền thừa không?

Không nhất thiết: ask for change thường là xin đổi tiền hoặc xin tiền lẻ. Muốn hỏi tiền thối của mình, nói “Could I have my change, please?”

“Excess cash” có dùng để chỉ tiền thừa ở quầy thanh toán không?

Thông thường không. Tiền người bán trả lại sau khi khách trả tiền mặt là change; excess cash chỉ lượng tiền mặt vượt nhu cầu hoặc mức cần thiết.

Giao dịch mua bán và giao dịch ngân hàng đều gọi là “transaction” phải không?

Transaction dùng được cho một hoạt động mua bán hoặc thanh toán được ghi nhận, đặc biệt trong ngân hàng và hệ thống trực tuyến. Với thỏa thuận làm ăn, deal có thể tự nhiên hơn; với hoạt động trao đổi hoặc buôn bán, trade có thể phù hợp hơn.