Từ vựng tiếng Anh về trạng thái: Bảng tra có IPA, ví dụ

Từ vựng tiếng Anh về trạng thái được xếp theo các nhóm tình huống:

  • Cảm xúc: happy, glad, sad, angry, anxious, surprised
  • Sức khỏe, thể chất: sick, tired, dizzy, hungry, asleep
  • Tâm lý, tinh thần: stressed, lonely, overwhelmed, motivated
  • Hôn nhân, quan hệ: single, engaged, married, divorced
  • Học tập, công việc: employed, busy, on leave, overdue
  • Kỹ thuật, hệ thống: online, offline, pending, out of order

Mỗi từ tra kèm phiên âm IPA, nghĩa tiếng Việt và câu ví dụ hoàn chỉnh trong bảng bên dưới.

Từ vựng tiếng Anh về trạng thái giúp bạn mô tả một người đang cảm thấy ra sao, sức khỏe thế nào, hay một thiết bị có đang chạy không. Bạn có thể bắt đầu bằng những từ quen như happy (vui), tired (mệt), married (đã kết hôn) và offline (không kết nối), rồi đưa vào câu kiểu I feel tired hay The printer is offline.

Bài này xếp từ theo tình huống thường gặp, kèm phiên âm IPA, nghĩa và ví dụ. Sau bảng tra là cách chọn mức độ phù hợp, phân biệt đuôi -ed/-ing, dùng động từ liên kết và bài tập có đáp án.

Từ vựng tiếng Anh về trạng thái gồm những loại từ nào? Bản đồ tra nhanh

Trạng thái trong tiếng Anh được diễn đạt bằng loại từ nào

Trạng thái — hay khái niệm trạng thái trong tiếng Anh — là tình trạng của người, vật hoặc hệ thống tại một thời điểm hay trong một giai đoạn. Tùy ngữ cảnh, tiếng Anh dùng state, condition hoặc status; ví dụ health condition là tình trạng sức khỏe, còn marital status là tình trạng hôn nhân.

Các từ miêu tả trạng thái trong tiếng Anh có nhiều dạng:

  • Tính từ: tired và anxious trong She is tired hoặc He feels anxious.
  • Động từ chỉ trạng thái: know, love, belong diễn tả hiểu biết, tình cảm hoặc quan hệ: This bag belongs to me.
  • Danh từ: stress là sự căng thẳng, fatigue là sự mệt mỏi: Stress can affect sleep.
  • Cụm cố định hoặc thành ngữ: under the weather nghĩa là cảm thấy không khỏe: I am under the weather today.
Sổ tay ghi từ vựng tiếng Anh về trạng thái cùng thẻ ghi nhớ nhiều màu
Phân loại từ chỉ trạng thái theo loại từ giúp tra cứu nhanh hơn. (Nguồn: shopee)

Bạn có thể tra theo tám nhóm: cảm xúc tích cực, cảm xúc tiêu cực, cảm xúc trung tính hoặc hỗn hợp, sức khỏe và thể chất, tâm lý và tinh thần, hôn nhân và quan hệ, học tập và công việc, kỹ thuật và hệ thống. Mỗi dòng trong bảng gồm từ hoặc cụm từ, phiên âm IPA, loại từ, nghĩa và một câu hoàn chỉnh. Phiên âm dưới đây chủ yếu theo Anh-Anh; cách phát âm có thể khác trong Anh-Mỹ.

Trạng thái tạm thời và đặc điểm lâu dài: cách phân biệt

Câu I am tired today nói rằng hôm nay tôi mệt; còn I am shy thường nói về đặc điểm rụt rè. Dù vậy, ranh giới không cố định: She is quiet today mô tả biểu hiện hôm nay, còn She is usually quiet thiên về đặc điểm thường thấy. Hãy dựa vào ngữ cảnh thay vì mặc định một tính từ chỉ có thể dùng cho trạng thái hoặc tính cách.

Tính từ chỉ trạng thái cảm xúc thông dụng nhất: IPA, nghĩa và câu ví dụ

Cảm xúc tích cực: happy, glad, relaxed, proud, confident

Từ vựng Phiên âm IPA Loại từ Nghĩa tiếng Việt Câu ví dụ hoàn chỉnh
happy /ˈhæpi/ tính từ vui, hạnh phúc I am happy to see you.
glad /ɡlæd/ tính từ vui vì điều cụ thể I am glad you called.
pleased /pliːzd/ tính từ hài lòng, vui She was pleased with her results.
relaxed /rɪˈlækst/ tính từ thư giãn We felt relaxed after the walk.
proud /praʊd/ tính từ tự hào Her parents are proud of her.
confident /ˈkɒnfɪdənt/ tính từ tự tin He feels confident about the test.
relieved /rɪˈliːvd/ tính từ nhẹ nhõm I felt relieved when the results came out.
excited /ɪkˈsaɪtɪd/ tính từ hào hứng The children are excited about the trip.
Nhóm bạn trẻ cười vui và tự tin, minh họa các trạng thái tích cực như happy và confident
Cảm xúc tích cực: vui, tự tin, hào hứng. (Nguồn: toomva)

Cảm xúc tiêu cực: sad, angry, anxious, jealous, disappointed

Từ vựng Phiên âm IPA Loại từ Nghĩa tiếng Việt Câu ví dụ hoàn chỉnh
sad /sæd/ tính từ buồn She felt sad after the film.
upset /ʌpˈset/ tính từ buồn hoặc khó chịu He was upset about the news.
angry /ˈæŋɡri/ tính từ tức giận I was angry about the delay.
annoyed /əˈnɔɪd/ tính từ bực mình She felt annoyed by the noise.
anxious /ˈæŋkʃəs/ tính từ lo âu He is anxious about his interview.
scared /skeəd/ tính từ sợ hãi The child was scared of the dog.
jealous /ˈdʒeləs/ tính từ ghen tị, ghen She felt jealous of her friend’s success.
disappointed /ˌdɪsəˈpɔɪntɪd/ tính từ thất vọng We were disappointed with the service.
insecure /ˌɪnsɪˈkjʊə/ tính từ thiếu tự tin, bất an He felt insecure about his English.
bored /bɔːd/ tính từ cảm thấy chán I am bored with this game.

Cảm xúc trung tính hoặc hỗn hợp: surprised, confused, nervous, curious

Những từ dưới đây không tự động mang nghĩa tích cực hay tiêu cực. Trong đó, surprised có thể là ngạc nhiên vui hoặc ngạc nhiên khó chịu, còn nervous thường chỉ sự lo lắng nhưng đôi khi đi kèm sự háo hức trước một sự kiện.

Từ vựng Phiên âm IPA Loại từ Nghĩa tiếng Việt Câu ví dụ hoàn chỉnh
surprised /səˈpraɪzd/ tính từ ngạc nhiên I was surprised by her answer.
confused /kənˈfjuːzd/ tính từ bối rối, không hiểu He looked confused by the question.
nervous /ˈnɜːvəs/ tính từ hồi hộp, lo lắng I felt nervous before my presentation.
curious /ˈkjʊəriəs/ tính từ tò mò She is curious about the result.
calm /kɑːm/ tính từ bình tĩnh Please stay calm during the test.
uncertain /ʌnˈsɜːtən/ tính từ chưa chắc chắn We are uncertain about the date.

20 từ cảm xúc nên học trước cho người mới bắt đầu

Nếu mới bắt đầu, hãy ưu tiên: happy, glad, pleased, relaxed, proud, confident, relieved, excited, sad, upset, angry, annoyed, anxious, scared, jealous, disappointed, bored, surprised, nervous, calm. Khi đã nhớ nghĩa, bổ sung các cặp đối chiếu như calm/anxious và confident/insecure. Các cặp này giúp so sánh, dù không phải lúc nào cũng là trái nghĩa tuyệt đối.

Phân biệt ba danh từ

Từ emotion thường chỉ cảm xúc như vui hoặc sợ. Từ feeling là cảm nhận nói chung — gồm cả cảm xúc lẫn cảm giác thể chất. Từ mood là tâm trạng, có thể kéo dài một khoảng thời gian. Ví dụ: She is in a good mood today.

Từ vựng trạng thái sức khỏe, thể chất, tâm lý, hôn nhân, công việc và kỹ thuật

Trạng thái sức khỏe và thể chất

Từ vựng Phiên âm IPA Loại từ Nghĩa tiếng Việt Câu ví dụ hoàn chỉnh
sick /sɪk/ tính từ bị bệnh; buồn nôn tùy ngữ cảnh The sick child stayed home.
ill /ɪl/ tính từ bị bệnh My brother is ill today.
dizzy /ˈdɪzi/ tính từ chóng mặt I felt dizzy after standing up.
nauseous /ˈnɔːziəs/ tính từ buồn nôn She felt nauseous on the bus.
exhausted /ɪɡˈzɔːstɪd/ tính từ kiệt sức We were exhausted after the journey.
sore /sɔː/ tính từ đau nhức My legs are sore after the run.
dehydrated /ˌdiːhaɪˈdreɪtɪd/ tính từ mất nước He was dehydrated after the race.
hungry /ˈhʌŋɡri/ tính từ đói I am hungry after class.
thirsty /ˈθɜːsti/ tính từ khát Are you thirsty after the walk?
awake /əˈweɪk/ tính từ đang thức The baby is still awake.
asleep /əˈsliːp/ tính từ đang ngủ The baby is asleep.

Hai từ sick và ill đều có thể mang nghĩa bị bệnh. Trong nghĩa này, sick dùng được trước danh từ như a sick child, còn ill thường xuất hiện sau động từ. Trong tiếng Anh Anh, I feel sick thường có nghĩa là buồn nôn.

Vị trí của asleep

Các từ asleep, awake, alone và afraid thường đứng sau động từ liên kết, không đứng ngay trước danh từ. Hãy nói The baby is asleep hoặc a sleeping baby, chứ không nói an asleep baby.

Trạng thái tâm lý và tinh thần

Từ vựng Phiên âm IPA Loại từ Nghĩa tiếng Việt Câu ví dụ hoàn chỉnh
stressed /strest/ tính từ căng thẳng I feel stressed before exams.
burned out /ˌbɜːnd ˈaʊt/ cụm tính từ kiệt quệ vì áp lực kéo dài She felt burned out after months of overtime.
overwhelmed /ˌəʊvəˈwelmd/ tính từ quá tải He felt overwhelmed by the workload.
motivated /ˈməʊtɪveɪtɪd/ tính từ có động lực I feel motivated to practise every day.
focused /ˈfəʊkəst/ tính từ tập trung She stayed focused during the lesson.
lonely /ˈləʊnli/ tính từ cô đơn He felt lonely in the new city.
mentally drained /ˌmentəli ˈdreɪnd/ cụm tính từ kiệt sức về tinh thần I was mentally drained after the meeting.

Từ stress có thể là danh từ trong Stress affects my sleep; còn stressed là tính từ trong I feel stressed. Riêng alone nói về việc ở một mình, không nhất thiết mang nghĩa cô đơn như lonely.

Trạng thái hôn nhân và quan hệ

Từ vựng Phiên âm IPA Loại từ Nghĩa tiếng Việt Câu ví dụ hoàn chỉnh
single /ˈsɪŋɡəl/ tính từ độc thân She is single.
engaged /ɪnˈɡeɪdʒd/ tính từ đã đính hôn They are engaged.
married /ˈmærid/ tính từ đã kết hôn My sister is married.
separated /ˈsepəreɪtɪd/ tính từ đang ly thân They are separated.
divorced /dɪˈvɔːst/ tính từ đã ly hôn He is divorced.
widowed /ˈwɪdəʊd/ tính từ góa vợ hoặc chồng She was widowed at a young age.
in a relationship /ɪn ə rɪˈleɪʃənʃɪp/ cụm từ đang trong một mối quan hệ He is in a relationship.
it’s complicated /ɪts ˈkɒmplɪkeɪtɪd/ cụm câu mối quan hệ khó mô tả My relationship status is complicated.
Đôi nhẫn cưới đặt trên biểu mẫu trống, minh họa tình trạng hôn nhân
Marital status: độc thân, đính hôn, kết hôn, ly hôn. (Nguồn: dantri)

Biểu mẫu có thể hỏi marital status, tức hiện trạng hôn nhân hiện tại, với các lựa chọn như single, married, divorced hoặc widowed. Trong giao tiếp, in a relationship mô tả quan hệ tình cảm nhưng không cho biết tình trạng hôn nhân trên giấy tờ. Cụm it’s complicated mang tính thân mật, không phải lựa chọn phù hợp cho mọi biểu mẫu.

Trạng thái học tập và công việc

Từ vựng Phiên âm IPA Loại từ Nghĩa tiếng Việt Câu ví dụ hoàn chỉnh
employed /ɪmˈplɔɪd/ tính từ có việc làm She is employed by a bank.
unemployed /ˌʌnɪmˈplɔɪd/ tính từ thất nghiệp He is currently unemployed.
retired /rɪˈtaɪəd/ tính từ đã nghỉ hưu My father is retired.
available /əˈveɪləbəl/ tính từ rảnh, sẵn sàng I am available after two.
busy /ˈbɪzi/ tính từ bận She is busy with her assignment.
on leave /ɒn liːv/ cụm giới từ đang nghỉ phép Our manager is on leave this week.
overdue /ˌəʊvəˈdjuː/ tính từ quá hạn My assignment is overdue.
qualified /ˈkwɒlɪfaɪd/ tính từ đủ trình độ, đủ điều kiện She is qualified for the position.

Trạng thái kỹ thuật, thiết bị và hệ thống

Từ vựng Phiên âm IPA Loại từ Nghĩa tiếng Việt Câu ví dụ hoàn chỉnh
available /əˈveɪləbəl/ tính từ có sẵn, có thể sử dụng The update is available now.
offline /ˌɒfˈlaɪn/ tính từ không kết nối The printer is offline.
online /ˌɒnˈlaɪn/ tính từ đang kết nối The server is online.
disabled /dɪsˈeɪbəld/ tính từ bị vô hiệu hóa The feature is disabled.
pending /ˈpendɪŋ/ tính từ đang chờ xử lý Your payment is pending.
active /ˈæktɪv/ tính từ đang hoạt động Your account is active.
outdated /ˌaʊtˈdeɪtɪd/ tính từ lỗi thời, không còn cập nhật This software is outdated.
out of order /ˌaʊt əv ˈɔːdə/ cụm tính từ bị hỏng, không hoạt động The lift is out of order.
Máy in và laptop trên bàn với dây mạng bị rút, minh họa trạng thái offline
Thiết bị cũng có trạng thái: online, offline, out of order. (Nguồn: prepedu)

Chú ý ngữ cảnh của available: một người available là người có thời gian hoặc sẵn sàng; một bản cập nhật available là bản cập nhật có sẵn.

Khi thiết bị ở sleep mode hoặc airplane mode, bạn đang nói về cách gọi chế độ tiếng Anh chứ không chỉ trạng thái kết nối.

Thang cường độ đồng nghĩa: chọn happy, glad, delighted hay ecstatic?

Thang cường độ cho cảm xúc và thể chất

Các thang dưới đây giúp chọn từ tương đối, không phải công thức thay thế máy móc. Một số từ khác nhau cả về nguyên nhân lẫn sắc thái: glad thường gắn với một sự việc cụ thể, còn pleased lịch sự và thường xuất hiện trong thư từ công việc.

Nhóm trạng thái Mức nhẹ Mức vừa Mức mạnh Từ chỉ mức độ đi kèm Ngữ cảnh dùng
Vui glad happy, pleased delighted, ecstatic very happy; absolutely delighted Pleased lịch sự; ecstatic diễn tả niềm vui rất lớn.
Buồn a little sad upset heartbroken a bit sad; very upset; utterly heartbroken Upset còn có thể là bực; heartbroken thường gắn với mất mát lớn.
Mệt a little tired tired exhausted, worn out slightly tired; very tired; absolutely exhausted Worn out thường gặp trong giao tiếp; sleepy là buồn ngủ, không chỉ mức mệt.
Giận annoyed angry furious slightly annoyed; very angry; absolutely furious Annoyed là bực; furious chỉ cơn giận dữ dội.
Sợ uneasy scared terrified a little uneasy; really scared; absolutely terrified Nervous và anxious nghiêng về lo lắng, không luôn là sợ hãi.
Ngạc nhiên surprised very surprised astonished, amazed quite surprised; really amazed; utterly astonished Astonished nhấn mạnh sự kinh ngạc; amazed có thể mang sắc thái thán phục.
Đói peckish hungry starving a bit peckish; very hungry; absolutely starving Peckish thân mật, phổ biến trong Anh-Anh; starving thường được nói cường điệu.
Lạnh chilly cold freezing a bit chilly; very cold; absolutely freezing Dùng cho cảm giác hoặc thời tiết; freezing nhấn mạnh cực lạnh.

Câu I am glad you are safe nói về một tin cụ thể; câu She was ecstatic about winning the scholarship diễn tả niềm vui rất lớn. Câu He was annoyed by the noise nhẹ hơn He was furious about the decision. Riêng I am sleepy chủ yếu nghĩa là tôi buồn ngủ, không nhất thiết kiệt sức.

Đừng tự động xếp depressed vào giữa sad và heartbroken: từ này có thể chỉ cảm giác rất buồn trong giao tiếp, nhưng cũng được dùng trong bối cảnh trầm cảm lâm sàng. Hãy dựa vào ngữ cảnh và không dùng nó để tự chẩn đoán người khác. Để mở rộng vốn từ, có thể đối chiếu exhausted với energetic, hoặc angry với calm khi ngữ cảnh phù hợp.

Very, really, quite hay absolutely: ghép trạng từ chỉ mức độ với đúng tính từ

Các tính từ có thể chia độ như tired, happy, cold thường đi với very: very tired, very happy. Tính từ cực độ như exhausted, ecstatic, freezing thường tự nhiên với absolutely hoặc completely: absolutely exhausted, completely exhausted. Người mới nên tránh very exhausted và chọn very tired hoặc absolutely exhausted.

Trạng từ really linh hoạt: really tired và really exhausted đều tự nhiên. Trạng từ quite phụ thuộc ngữ cảnh và biến thể tiếng Anh: quite tired thường là khá mệt, còn với một số tính từ cực độ, nó có thể mang nghĩa hoàn toàn. Khi chưa chắc, chọn một cụm quen thuộc thay vì đoán mức độ.

Phân biệt tính từ đuôi -ed và -ing: bored hay boring, interested hay interesting?

Quy tắc -ed và -ing trong một câu

Với các cặp tính từ cảm xúc phổ biến, dạng -ed thường mô tả cảm giác của người trải nghiệm; dạng -ing mô tả người, vật hoặc việc gây ra cảm giác đó. Quy tắc chọn theo vai trò, không chỉ theo loại chủ ngữ: một người cũng có thể gây cảm giác cho người khác.

Câu He is bored nghĩa là anh ấy thấy chán; câu He is boring nghĩa là anh ấy khiến người khác thấy chán. Tương tự, I am interesting không có nghĩa là tôi đang hứng thú, mà là tôi thú vị.

Bảng các cặp -ed/-ing hay gặp và lỗi thường gặp

Cặp từ và IPA Câu với -ed Câu với -ing
bored /bɔːd/ — boring /ˈbɔːrɪŋ/ I am bored. The lecture is boring.
interested /ˈɪntrəstɪd/ — interesting /ˈɪntrəstɪŋ/ She is interested in music. The book is interesting.
excited /ɪkˈsaɪtɪd/ — exciting /ɪkˈsaɪtɪŋ/ We are excited about the trip. The trip sounds exciting.
tired /ˈtaɪəd/ — tiring /ˈtaɪərɪŋ/ He felt tired. Moving house is tiring.
confused /kənˈfjuːzd/ — confusing /kənˈfjuːzɪŋ/ I am confused. The instructions are confusing.
annoyed /əˈnɔɪd/ — annoying /əˈnɔɪɪŋ/ She was annoyed. The noise is annoying.
surprised /səˈpraɪzd/ — surprising /səˈpraɪzɪŋ/ I was surprised. The result was surprising.
embarrassed /ɪmˈbærəst/ — embarrassing /ɪmˈbærəsɪŋ/ He felt embarrassed. The mistake was embarrassing.
frightened /ˈfraɪtənd/ — frightening /ˈfraɪtənɪŋ/ The child was frightened. The scene was frightening.
relaxed /rɪˈlækst/ — relaxing /rɪˈlæksɪŋ/ I feel relaxed. The music is relaxing.
Học viên ngáp buồn chán trong lớp, minh họa sự khác biệt giữa bored và boring
Bored là cảm thấy chán; boring là khiến người khác chán. (Nguồn: alokiddy)

Để tự kiểm tra, hãy hỏi: chủ ngữ đang cảm thấy gì hay đang gây ra cảm giác gì? Khi muốn khen câu chuyện thú vị, nói The story is interesting, không nói The story is interested.

Be, feel, look, seem, get + tính từ: vì sao không nói ‘He looks tiredly’?

Năm linking verb và sắc thái của chúng

Động từ liên kết (linking verbs) nối chủ ngữ với phần mô tả chủ ngữ. Sau các động từ này, khi muốn nói chủ ngữ thế nào, ta dùng tính từ: She seems happy.

  • Động từ be: trạng thái chung — She is tired.
  • Động từ feel: cảm nhận — She feels tired.
  • Động từ look: vẻ bề ngoài — She looks tired.
  • Động từ seem: điều có vẻ đúng theo nhận xét — She seems tired.
  • Động từ get: sự chuyển sang trạng thái mới — She got tired.

Các động từ như sound, become và stay cũng có thể nối với tính từ: You sound confident; Please stay calm.

Tính từ hay trạng từ? Đối chiếu trong cùng một ngữ cảnh

Câu Cách hiểu
He looks tired. Tired mô tả vẻ ngoài của anh ấy.
He looks tiredly at the screen. Tiredly mô tả cách anh ấy nhìn vào màn hình; ở đây look at là hành động nhìn.
I feel bad about the mistake. Bad mô tả cảm giác của tôi về lỗi đó.
I did badly on the test. Badly mô tả kết quả làm bài kém.
The food smells good. Good mô tả mùi thức ăn hấp dẫn.
I feel well. Well là tính từ, thường nói sức khỏe ổn.
Người đàn ông trông mệt mỏi soi gương buổi sáng, minh họa câu He looks tired
He looks tired: động từ liên kết đi với tính từ. (Nguồn: lemon8-app)

Nếu ý là anh ấy trông có vẻ mệt, He looks tiredly không đúng; hãy sửa thành He looks tired. Trạng từ tiredly chỉ phù hợp khi look nói về hành động nhìn và câu cho thấy anh ấy nhìn như thế nào, chẳng hạn He looks tiredly at the screen.

Lỗi người Việt hay mắc khi dịch từ tiếng mẹ đẻ

Câu sai hoặc sai ý Câu đúng Lý do Mẹo nhớ
She seems happily. She seems happy. Seems nối với tính từ tả chủ ngữ. Cô ấy có vẻ thế nào?
I am agree. I agree. Agree là động từ; không thêm am trong câu này. Nói I agree with you.
I feel boring. I feel bored. Người nói đang cảm thấy chán. Cảm thấy: bored.
The story is interested. The story is interesting. Câu chuyện gây hứng thú. Gây cảm giác: interesting.
He looks tiredly. He looks tired. Looks ở đây mô tả vẻ ngoài. Dùng tính từ sau nghĩa ‘trông có vẻ’.

Câu I feel good có thể nói về tâm trạng hoặc cảm giác khỏe; I feel well thường nhấn mạnh sức khỏe. Từ bad khác badly: I feel bad nói về cảm giác, còn I did badly nói về việc làm không tốt. Tương tự, fine có thể là tính từ trong I feel fine, còn finely là trạng từ trong Chop the onions finely.

Động từ chỉ trạng thái (stative verbs): danh sách và khi nào không dùng thể tiếp diễn

Danh sách động từ chỉ trạng thái thường gặp

Động từ chỉ trạng thái (stative verbs) diễn tả trạng thái nhận thức, tình cảm, sở hữu hoặc ấn tượng thay vì một hành động đang diễn ra. Với nghĩa chỉ trạng thái, chúng thường không dùng ở thì hiện tại tiếp diễn: nói I know the answer, không nói I am knowing the answer.

Từ vựng Phiên âm IPA Loại từ Nghĩa tiếng Việt Câu ví dụ hoàn chỉnh
know /nəʊ/ động từ biết I know the answer.
believe /bɪˈliːv/ động từ tin I believe you.
understand /ˌʌndəˈstænd/ động từ hiểu She understands the question.
love /lʌv/ động từ yêu thích They love this song.
hate /heɪt/ động từ ghét He hates loud noise.
prefer /prɪˈfɜː/ động từ thích hơn She prefers tea to coffee.
own /əʊn/ động từ sở hữu My family owns a small shop.
belong /bɪˈlɒŋ/ động từ thuộc về This bag belongs to me.
contain /kənˈteɪn/ động từ chứa The box contains old letters.
seem /siːm/ động từ liên kết có vẻ You seem tired.
smell /smel/ động từ liên kết có mùi The soup smells good.
sound /saʊnd/ động từ liên kết nghe có vẻ Your plan sounds sensible.

Có thể so sánh I know the answer với I am writing the answer: know nói về điều đã biết, còn write ở đây mô tả hành động đang thực hiện. Đây là mẹo nhận diện, không phải phép thử tuyệt đối; hãy xét nghĩa thực tế của động từ trong câu.

Khi nào stative verb dùng được thể tiếp diễn

Một số động từ dùng được ở thể tiếp diễn khi đổi nghĩa hoặc khi người nói muốn nhấn mạnh trải nghiệm, hành vi tạm thời:

Động từ Nghĩa trạng thái Cách dùng tiếp diễn
think I think he is right. — Tôi cho rằng anh ấy đúng. I am thinking about it. — Tôi đang cân nhắc.
have I have a car. — Tôi sở hữu một chiếc xe. I am having lunch. — Tôi đang ăn trưa.
see I see a bird. — Tôi nhìn thấy một con chim. I am seeing a doctor tomorrow. — Tôi có hẹn gặp bác sĩ ngày mai.
taste The soup tastes salty. — Món súp có vị mặn. I am tasting the soup. — Tôi đang nếm súp.
feel The fabric feels soft. — Vải có cảm giác mềm. I am feeling better today. — Hôm nay tôi đang cảm thấy khá hơn.
be He is rude. — Anh ấy thô lỗ, xét như một nhận xét chung. He is being rude. — Lúc này anh ấy đang cư xử thô lỗ.
Người phụ nữ trầm ngâm suy nghĩ tại bàn làm việc, minh họa động từ chỉ trạng thái
Một số stative verb đổi nghĩa khi dùng thể tiếp diễn. (Nguồn: edu)
Xét nghĩa trong câu

Đừng học rằng một động từ nào đó ‘không bao giờ’ dùng tiếp diễn. Hãy xem nó đang chỉ trạng thái, hành động hay một trải nghiệm tạm thời; ví dụ feel dùng được cả trong I feel better lẫn I am feeling better.

Collocations, thành ngữ và mẫu hỏi đáp về trạng thái, kèm cách dùng trong IELTS

Collocations tự nhiên với tính từ chỉ trạng thái

Thuật ngữ collocation chỉ những từ thường đi cùng nhau. Học cả cụm giúp bạn tránh dịch từng từ một:

  • Cụm deeply disappointed — vô cùng thất vọng: We were deeply disappointed by the result.
  • Cụm bitterly cold — lạnh buốt: It was bitterly cold outside.
  • Cụm extremely tired — cực kỳ mệt: She felt extremely tired after work.
  • Cụm perfectly healthy — hoàn toàn khỏe mạnh: The doctor said the child was perfectly healthy.
  • Cụm utterly exhausted — kiệt sức: I was utterly exhausted after the trip.
  • Cụm mentally drained — kiệt sức tinh thần: He felt mentally drained after the exam.

Thành ngữ chỉ trạng thái tâm lý và thể chất

Những cụm sau thường hợp với giao tiếp thân mật; đừng hiểu từng từ theo nghĩa đen:

  • Thành ngữ over the moon — vui sướng: She was over the moon about her new job.
  • Thành ngữ on cloud nine — cực kỳ vui: He was on cloud nine after the wedding.
  • Thành ngữ feel blue — cảm thấy buồn: I feel blue on rainy days.
  • Thành ngữ under the weather — cảm thấy không khỏe: I am feeling under the weather today.
  • Thành ngữ at the end of my rope — gần hết khả năng chịu đựng: I am at the end of my rope with these delays.
  • Thành ngữ fit as a fiddle — rất khỏe mạnh: My grandfather is fit as a fiddle.
  • Thành ngữ in a good mood — có tâm trạng tốt: She is in a good mood this morning.
  • Thành ngữ in a bad mood — có tâm trạng không tốt: He is in a bad mood today.
Người cầm ô dưới trời mưa với vẻ mệt mỏi, minh họa thành ngữ under the weather
Under the weather: cảm thấy không khỏe. (Nguồn: edu)

Mẫu hỏi và trả lời lịch sự về sức khỏe, tinh thần và công việc

Khi hỏi sức khỏe, bạn có thể dùng: How are you feeling today? — Hôm nay bạn thấy thế nào? Người nghe có thể trả lời I feel much better, thank you hoặc I am still a little tired.

Nếu thấy ai đó có vẻ buồn, hãy hỏi nhẹ nhàng: You seem a bit down. Is everything okay? — Bạn có vẻ hơi buồn. Mọi chuyện ổn chứ? Nếu chưa muốn chia sẻ, người đó có thể nói Thanks for asking. I would rather not talk about it right now.

Với công việc, How’s work going? là cách hỏi tình hình tiếng Anh tự nhiên. Câu trả lời có thể là It’s going well, but I have been busy hoặc It has been stressful lately. Trong nhiều cuộc gặp ngắn, How are you? còn là lời chào; một câu trả lời ngắn như I’m fine, thanks. And you? thường đủ, không bắt buộc kể chi tiết.

Dùng từ trạng thái trong IELTS Speaking và Writing

Trong IELTS Speaking Part 1, thay vì chỉ nói I am happy when I read, bạn có thể cụ thể hơn: I feel relaxed when I read after work. Với Part 2, hãy gắn cảm xúc với trải nghiệm: I felt relieved when I finally finished the presentation.

Trong Writing Task 2, chọn từ phù hợp lập luận và mức độ: Heavy workloads can leave employees feeling stressed or overwhelmed. Không cần cố thay mọi từ happy, sad hay tired bằng từ hiếm; độ chính xác quan trọng hơn việc phô diễn từ khó. Các thành ngữ thân mật như over the moon thường không phù hợp với văn phong học thuật của bài Writing.

Học viên Việt Nam luyện kỹ năng nói tiếng Anh với giáo viên trong buổi luyện thi
Trong IELTS, gắn cảm xúc vào trải nghiệm thật sẽ tự nhiên hơn. (Nguồn: edu)

Bài tập tự kiểm tra và checklist chọn đúng từ chỉ trạng thái

Bài tập vận dụng có đáp án

Chọn đáp án hoặc sửa câu theo yêu cầu:

  1. I felt ___ when the results came out. (relieved / relieving)
  2. The instructions are ___. (confused / confusing)
  3. She seems ___ today. (happily / happy)
  4. Điền hai từ để có cụm tự nhiên: very ; absolutely . (tired / exhausted)
  5. I ___ you. (am believing / believe)
  6. The soup ___ salty. (is tasting / tastes)
  7. He is ; the meeting was . (bored / boring)
  8. The printer is ___, so it cannot connect to the network. (offline / sleepy)
  9. After the divorce, she is ___. (widowed / divorced)
  10. I am ___ lunch, so call me later. (having / have)
  11. Sửa câu diễn tả vẻ ngoài: He looks tiredly.
  12. She is ___ today and cannot attend the meeting. (ill / overdue)
  13. My manager is ___ this week and will return on Monday. (on leave / out of order)

Đáp án: 1. relieved; 2. confusing; 3. happy; 4. tired, exhausted; 5. believe; 6. tastes; 7. bored, boring; 8. offline; 9. divorced; 10. having; 11. He looks tired; 12. ill; 13. on leave.

Ở câu 6, tastes mô tả vị của món súp; câu 10 dùng having vì have lunch là hoạt động ăn trưa. Nếu sai nhiều câu 1–3 hoặc 7, hãy ôn lại đuôi -ed/-ing và động từ liên kết trước khi làm lại.

Học viên làm bài tập tiếng Anh trên vở tại bàn học
Làm bài tập chọn đáp án giúp củng cố cách dùng từ. (Nguồn: edu)

Checklist 5 bước chọn đúng từ chỉ trạng thái

  1. Xác định chủ thể

    Bạn đang mô tả người, cơ thể, thiết bị hay đơn hàng?


  2. Xét thời gian

    Đó là trạng thái trong tình huống hiện tại hay đặc điểm thường thấy? Dùng ngữ cảnh để làm rõ.


  3. Chọn mức độ

    Chọn tired hay exhausted dựa trên mức độ thực sự, không chỉ để câu nghe mạnh hơn.


  4. Kiểm tra vai trò cảm xúc

    Người đang cảm thấy bored hay sự việc gây cảm giác boring?


  5. Kiểm tra cấu trúc

    Sau linking verb dùng tính từ để mô tả chủ ngữ: He looks tired.

Kế hoạch học từ vựng theo chủ đề trạng thái trong 7 ngày

Ngày 1, chọn 10 từ cần dùng nhất, gồm cả cảm xúc và một nhóm ngoài cảm xúc như sức khỏe hoặc công việc. Ngày 2, đọc lại IPA và đặt ba câu ngắn cho mỗi từ. Ngày 3, ôn bằng các cặp như calm/anxious và online/offline; kiểm tra xem hai từ có thật sự đối lập trong ngữ cảnh bạn chọn không.

Ngày 4, luyện thang mức độ với tired và exhausted. Ngày 5, viết câu đối chiếu bored/boring và interested/interesting. Ngày 6, tự nói một đoạn ngắn về sức khỏe, học tập hoặc công việc. Ngày 7, làm lại bài tập, chọn những câu còn sai và sửa thành câu nói phù hợp với chính bạn.

Sổ kế hoạch học từ vựng tiếng Anh trong bảy ngày trên bàn học
Chia việc học thành bảy ngày giúp ôn từ đều đặn. (Nguồn: edu)
Tự kiểm tra nhanh

1Xét hai mệnh đề trong câu sau: 'After working all night, he looked _ at his manager, but everyone agreed that he looked _.' Chọn cặp từ thích hợp nhất để điền vào hai vị trí trống.

2Động từ chỉ trạng thái (stative verbs) thường không dùng ở thì tiếp diễn. Tuy nhiên, câu 'I am having lunch, so call me later' lại dùng thì hiện tại tiếp diễn với động từ 'have'. Lý do là gì?

3Dựa trên các quy tắc ngữ pháp về tính từ chỉ trạng thái, những câu nào dưới đây sử dụng vị trí của tính từ ĐÚNG chuẩn?

4Tại sao trong việc kết hợp từ, người học được khuyên nên dùng 'absolutely exhausted' thay vì 'very exhausted'?

5Nhóm những thành ngữ (idioms) nào dưới đây được sử dụng để diễn tả trạng thái cực kỳ vui sướng hoặc rất hạnh phúc?

6Một sinh viên vừa nhận được kết quả thông báo trúng tuyển học bổng toàn phần mơ ước. Từ vựng nào mô tả chính xác nhất niềm vui ở mức độ cực mạnh của người này?

7Từ 'available' có thể dùng trong nhiều tình huống khác nhau. Câu nào dưới đây biểu thị trạng thái của hệ thống/kỹ thuật thay vì con người?

8Khi viết bài thi IELTS Writing Task 2 về chủ đề áp lực công việc, lựa chọn từ ngữ nào thể hiện văn phong chính xác và học thuật nhất?

Nhìn nhanhTừ vựng tiếng Anh về trạng thái: Bảng tra có IPA, ví dụ
(Nguồn: ynghia.net)
Dữ liệu chính
Từ Vựng Tiếng AnhPhiên Âm IPALoại TừNghĩa Tiếng ViệtNhóm Trạng TháiVí Dụ Hoàn Chỉnh
happy/ˈhæpi/tính từvui, hạnh phúcCảm xúc tích cựcI am happy to see you.
glad/ɡlæd/tính từvui vì điều cụ thểCảm xúc tích cựcI am glad you called.
pleased/pliːzd/tính từhài lòng, vuiCảm xúc tích cựcShe was pleased with her results.
relaxed/rɪˈlækst/tính từthư giãnCảm xúc tích cựcWe felt relaxed after the walk.
proud/praʊd/tính từtự hàoCảm xúc tích cựcHer parents are proud of her.
confident/ˈkɒnfɪdənt/tính từtự tinCảm xúc tích cựcHe feels confident about the test.
relieved/rɪˈliːvd/tính từnhẹ nhõmCảm xúc tích cựcI felt relieved when the results came out.
excited/ɪkˈsaɪtɪd/tính từhào hứngCảm xúc tích cựcThe children are excited about the trip.
sad/sæd/tính từbuồnCảm xúc tiêu cựcShe felt sad after the film.
upset/ʌpˈset/tính từbuồn hoặc khó chịuCảm xúc tiêu cựcHe was upset about the news.
angry/ˈæŋɡri/tính từtức giậnCảm xúc tiêu cựcI was angry about the delay.
annoyed/əˈnɔɪd/tính từbực mìnhCảm xúc tiêu cựcShe felt annoyed by the noise.
anxious/ˈæŋkʃəs/tính từlo âuCảm xúc tiêu cựcHe is anxious about his interview.
scared/skeəd/tính từsợ hãiCảm xúc tiêu cựcThe child was scared of the dog.
jealous/ˈdʒeləs/tính từghen tị, ghenCảm xúc tiêu cựcShe felt jealous of her friend's success.
disappointed/ˌdɪsəˈpɔɪntɪd/tính từthất vọngCảm xúc tiêu cựcWe were disappointed with the service.
insecure/ˌɪnsɪˈkjʊə/tính từthiếu tự tin, bất anCảm xúc tiêu cựcHe felt insecure about his English.
bored/bɔːd/tính từcảm thấy chánCảm xúc tiêu cựcI am bored with this game.
surprised/səˈpraɪzd/tính từngạc nhiênCảm xúc trung tính hoặc hỗn hợpI was surprised by her answer.
confused/kənˈfjuːzd/tính từbối rối, không hiểuCảm xúc trung tính hoặc hỗn hợpHe looked confused by the question.
nervous/ˈnɜːvəs/tính từhồi hộp, lo lắngCảm xúc trung tính hoặc hỗn hợpI felt nervous before my presentation.
curious/ˈkjʊəriəs/tính từtò mòCảm xúc trung tính hoặc hỗn hợpShe is curious about the result.
calm/kɑːm/tính từbình tĩnhCảm xúc trung tính hoặc hỗn hợpPlease stay calm during the test.
uncertain/ʌnˈsɜːtən/tính từchưa chắc chắnCảm xúc trung tính hoặc hỗn hợpWe are uncertain about the date.
sick/sɪk/tính từbị bệnh; buồn nôn tùy ngữ cảnhSức khỏe và thể chấtThe sick child stayed home.
ill/ɪl/tính từbị bệnhSức khỏe và thể chấtMy brother is ill today.
dizzy/ˈdɪzi/tính từchóng mặtSức khỏe và thể chấtI felt dizzy after standing up.
nauseous/ˈnɔːziəs/tính từbuồn nônSức khỏe và thể chấtShe felt nauseous on the bus.
exhausted/ɪɡˈzɔːstɪd/tính từkiệt sứcSức khỏe và thể chấtWe were exhausted after the journey.
sore/sɔː/tính từđau nhứcSức khỏe và thể chấtMy legs are sore after the run.
dehydrated/ˌdiːhaɪˈdreɪtɪd/tính từmất nướcSức khỏe và thể chấtHe was dehydrated after the race.
hungry/ˈhʌŋɡri/tính từđóiSức khỏe và thể chấtI am hungry after class.
thirsty/ˈθɜːsti/tính từkhátSức khỏe và thể chấtAre you thirsty after the walk?
awake/əˈweɪk/tính từđang thứcSức khỏe và thể chấtThe baby is still awake.
asleep/əˈsliːp/tính từđang ngủSức khỏe và thể chấtThe baby is asleep.
stressed/strest/tính từcăng thẳngTâm lý và tinh thầnI feel stressed before exams.
burned out/ˌbɜːnd ˈaʊt/cụm tính từkiệt quệ vì áp lực kéo dàiTâm lý và tinh thầnShe felt burned out after months of overtime.
overwhelmed/ˌəʊvəˈwelmd/tính từquá tảiTâm lý và tinh thầnHe felt overwhelmed by the workload.
motivated/ˈməʊtɪveɪtɪd/tính từcó động lựcTâm lý và tinh thầnI feel motivated to practise every day.
focused/ˈfəʊkəst/tính từtập trungTâm lý và tinh thầnShe stayed focused during the lesson.
lonely/ˈləʊnli/tính từcô đơnTâm lý và tinh thầnHe felt lonely in the new city.
mentally drained/ˌmentəli ˈdreɪnd/cụm tính từkiệt sức về tinh thầnTâm lý và tinh thầnI was mentally drained after the meeting.
single/ˈsɪŋɡəl/tính từđộc thânHôn nhân và quan hệShe is single.
engaged/ɪnˈɡeɪdʒd/tính từđã đính hônHôn nhân và quan hệThey are engaged.
married/ˈmærid/tính từđã kết hônHôn nhân và quan hệMy sister is married.
separated/ˈsepəreɪtɪd/tính từđang ly thânHôn nhân và quan hệThey are separated.
divorced/dɪˈvɔːst/tính từđã ly hônHôn nhân và quan hệHe is divorced.
widowed/ˈwɪdəʊd/tính từgóa vợ hoặc chồngHôn nhân và quan hệShe was widowed at a young age.
in a relationship/ɪn ə rɪˈleɪʃənʃɪp/cụm từđang trong một mối quan hệHôn nhân và quan hệHe is in a relationship.
it's complicated/ɪts ˈkɒmplɪkeɪtɪd/cụm câumối quan hệ khó mô tảHôn nhân và quan hệMy relationship status is complicated.

Câu hỏi thường gặp

Sick và ill khác nhau thế nào khi nói về sức khỏe?

Cả hai đều có nghĩa là bị bệnh. Ill thường chỉ đứng sau động từ (He is ill), còn sick đứng được cả trước danh từ (a sick child). Trong tiếng Anh Anh, ‘I feel sick’ thường nghĩa là buồn nôn.

Vì sao không nói được ‘an asleep baby’?

Asleep, alone và afraid chỉ đứng sau linking verb như be hoặc feel (The baby is asleep). Khi cần đứng trước danh từ, dùng từ khác như a sleeping baby hoặc a lonely man.

Mood, emotion và feeling khác nhau thế nào?

Emotion là phản ứng cảm xúc rõ ràng như giận, sợ, vui. Feeling là cảm nhận chung, cả thể chất lẫn cảm xúc. Mood là tâm trạng kéo dài hơn và thường không có nguyên nhân cụ thể (in a good mood).

Học từ vựng tiếng Anh về trạng thái bằng cách nào để nhớ lâu?

Học theo nhóm và theo cặp từ trái nghĩa, đặt mỗi từ vào một câu nói về chính bạn, rồi ôn lại sau 1 ngày, 3 ngày và 7 ngày. Nên học cùng collocation thay vì chỉ học nghĩa đơn lẻ.

Người mới bắt đầu nên học những từ chỉ trạng thái nào trước?

Nên bắt đầu với các từ dùng hằng ngày như happy, sad, angry, tired, hungry, sick, busy, nervous, bored và excited. Sau đó mở rộng sang nhóm sức khỏe, công việc và các từ có mức độ mạnh hơn.