Ngôi trong tiếng Anh là gì? Bảng đại từ 3 ngôi và cách dùng

Trong ngữ pháp tiếng Anh, “ngôi” (person) cho biết câu nói về ai: người đang nói, người đang nghe hay người/vật được nhắc đến. Tiếng Anh có ba ngôi: ngôi thứ nhất (I, we), ngôi thứ hai (you) và ngôi thứ ba (he, she, it, they).

Chẳng hạn, I am a student — Tôi là học sinh; You are my friend — Bạn là bạn của tôi; She is a teacher — Cô ấy là giáo viên. Ngôi giúp bạn chọn đại từ phù hợp và, trong một số cấu trúc, xác định dạng động từ cần dùng.

Ngôi trong tiếng Anh là gì? Ba ngôi và cách nhận biết

Trong tiếng Anh, person là phạm trù ngữ pháp cho biết câu được nói từ vị trí của ai. Ngôi khác với point of view (góc nhìn hoặc quan điểm): ngôi xác định vai trò của người/vật trong câu, còn point of view thường chỉ cách nhìn nhận một câu chuyện hoặc vấn đề.

Ngôi	Vai trò	Đại từ chủ ngữ tiêu biểu	Ví dụ
Ngôi thứ nhất (first person)	Người nói, có thể gồm nhiều người trong nhóm	I, we	We study English. — Chúng tôi học tiếng Anh.
Ngôi thứ hai (second person)	Người nghe hoặc người được nói trực tiếp	you	You are early. — Bạn đến sớm.
Ngôi thứ ba (third person)	Người/vật được nói đến	he, she, it, they	They live nearby. — Họ sống gần đây.

Tiếng Anh có bảy đại từ chủ ngữ cơ bản: I, you, he, she, it, we, they. Đại từ you dùng khi nói với một người hoặc nhiều người; động từ đi với you vẫn có dạng dùng cho chủ ngữ số nhiều, như you are. Chủ ngữ ngôi thứ ba cũng có thể là tên riêng hoặc danh từ: Lan works here (Lan làm việc ở đây), the book is new (cuốn sách mới), Lan and Minh work here (Lan và Minh làm việc ở đây).

“Ngôi thứ nhất” ở đây là thuật ngữ ngữ pháp, tương đương first person, không phải “người thứ nhất” trong thứ tự xếp hạng. Tương tự, “ngôi thứ hai tiếng Anh” không phải tên của một đại từ riêng; đại từ chủ ngữ dùng ở ngôi này là you.

Bảng đại từ nhân xưng các ngôi và 5 dạng cần nhớ

Đại từ nhân xưng (personal pronouns) thay cho danh từ để tránh lặp. Hãy chọn dạng phù hợp với chức năng của từ trong câu: làm chủ ngữ, làm tân ngữ, chỉ sở hữu trước danh từ, thay cho cụm sở hữu hoặc chỉ hành động hướng lại chủ thể.

Cách đọc bảng: chủ ngữ, tân ngữ và các dạng sở hữu

Ngôi và số	Chủ ngữ	Tân ngữ	Tính từ sở hữu	Đại từ sở hữu	Đại từ phản thân
Ngôi thứ nhất — số ít	I	me	my	mine	myself
Ngôi thứ nhất — số nhiều	we	us	our	ours	ourselves
Ngôi thứ hai	you	you	your	yours	yourself / yourselves*
Ngôi thứ ba — số ít, nam	he	him	his	his	himself
Ngôi thứ ba — số ít, nữ	she	her	her	hers	herself
Ngôi thứ ba — số ít, vật	it	it	its	—**	itself
Ngôi thứ ba — số nhiều	they	them	their	theirs	themselves***

• * Yourself dùng khi nói với một người, còn yourselves dùng khi nói với nhiều người. Trong cả hai trường hợp, you đều có thể làm chủ ngữ hoặc tân ngữ.
• ** Its là tính từ sở hữu, đứng trước danh từ: The dog wagged its tail — Con chó vẫy đuôi. Đại từ sở hữu độc lập its rất hiếm; thông thường nên viết lại thay vì dùng The book is its.
• *** They số ít dùng chung các dạng they, them, their, theirs. Dạng phản thân themselves phổ biến; themself cũng được dùng khi muốn nhấn mạnh một người.

Các ví dụ sau giúp bạn phân biệt những cột trong bảng: She sees him — Cô ấy nhìn thấy anh ấy (she là chủ ngữ, him là tân ngữ); Her book is here — Sách của cô ấy ở đây (her đứng trước danh từ); This book is hers — Cuốn sách này là của cô ấy (hers đứng độc lập); She did it herself — Cô ấy tự làm việc đó (herself nhấn mạnh chủ thể tự làm).

Chọn ngôi theo người hoặc vật được nhắc đến

Hãy xác định đối tượng trước khi chọn đại từ. Với Lan, bạn có thể dùng she khi giới tính và cách gọi đã rõ; một quyển sách thường được thay bằng it, còn Lan và Minh được thay bằng they. Khi nói về thú cưng, người nuôi có thể dùng he hoặc she nếu xem con vật như một cá thể thân thiết, thay vì it.

Đừng chọn đại từ chỉ vì đó là danh từ đứng gần nhất. Nếu câu có nhiều người, hãy xác định đại từ đang thay cho ai. Khi người đọc có thể hiểu theo hai cách, lặp lại tên hoặc viết lại câu cho rõ.

Cách chia động từ theo ngôi: to be, động từ thường và ngoại lệ

Ngôi thể hiện rõ nhất ở động từ be và động từ trong thì hiện tại đơn. Quy tắc cơ bản: chủ ngữ ngôi thứ ba số ít thường khiến động từ hiện tại đơn nhận đuôi -s hoặc -es.

To be ở hiện tại và quá khứ

Chủ ngữ	Hiện tại	Quá khứ
I	am	was
He, she, it	is	was
You, we, they	are	were

Ví dụ ở hiện tại: I am ready — Tôi sẵn sàng; She is at school — Cô ấy ở trường; They are tired — Họ mệt. Ở quá khứ: I was busy — Tôi đã bận; He was at home — Anh ấy đã ở nhà; You were right — Bạn đã đúng.

Động từ thường ở hiện tại đơn

Với he, she, it hoặc danh từ số ít như Mai, thêm -s vào động từ thường: She works here — Cô ấy làm việc ở đây; Mai likes tea — Mai thích trà. Nhiều động từ kết thúc bằng -s, -sh, -ch, -x, -o nhận đuôi -es: He watches films — Anh ấy xem phim; The bus goes downtown — Xe buýt đi vào trung tâm.

Nếu động từ kết thúc bằng phụ âm + y, đổi y thành -ies: He studies English — Anh ấy học tiếng Anh. Riêng have đổi thành has: She has a new phone — Cô ấy có điện thoại mới. Sau nguyên âm + y, chỉ thêm -s: She plays tennis — Cô ấy chơi quần vợt.

Trong câu phủ định và câu hỏi ở hiện tại đơn, dùng does với ngôi thứ ba số ít. Động từ chính trở về nguyên mẫu, không thêm -s/-es: She does not work here — Cô ấy không làm việc ở đây; Does she work here? — Cô ấy có làm việc ở đây không? Với các chủ ngữ còn lại, dùng do: Do they work here? — Họ có làm việc ở đây không?

Danh từ tập hợp và câu giả định

Các danh từ tập hợp như team, family, government chỉ một nhóm người. Khi xem nhóm là một đơn vị, dùng động từ số ít: The team is winning — Đội đang thắng. Trong tiếng Anh-Anh, động từ số nhiều cũng thường được dùng khi muốn nhấn mạnh các thành viên riêng lẻ: The team are arguing among themselves — Các thành viên trong đội đang tranh luận với nhau. Tiếng Anh-Mỹ thường ưu tiên động từ số ít với danh từ tập hợp. Hãy chọn theo ý nghĩa và giữ cách dùng nhất quán trong cùng văn bản.

Một ngoại lệ cần biết là giả định thức (subjunctive), thường gặp sau một số động từ như suggest. Trong cấu trúc suggest + chủ ngữ + động từ nguyên mẫu không to, động từ không thêm -s dù chủ ngữ là ngôi thứ ba số ít: I suggest he go now — Tôi đề nghị anh ấy đi ngay. Đây là cấu trúc chuẩn, không phải lỗi chia động từ. Câu kể thông thường có dạng khác: He goes now — Anh ấy đi ngay.

Đổi ngôi trong câu gián tiếp theo người nói và người nghe

Khi chuyển lời nói trực tiếp sang gián tiếp, đừng thay đại từ theo một bảng cố định. Hãy xác định người nói ban đầu, người nghe ban đầu và người đang thuật lại. Sau đó, chọn đại từ khớp với các vai trò mới trong câu.

Ví dụ: Lan said to me, “I like your book.” → Lan told me that she liked my book. — Lan nói với tôi rằng cô ấy thích cuốn sách của tôi. I đổi thành she vì Lan là người nói ban đầu; your đổi thành my vì cuốn sách thuộc về người nghe là tôi.

Đại từ sở hữu cũng đổi theo chủ thể: Nam said, “This is mine.” → Nam said it was his. — Nam nói rằng món đó là của anh ấy. Tùy thời điểm và ý nghĩa, câu gián tiếp có thể đi kèm lùi thì hoặc đổi từ chỉ thời gian. Dù vậy, việc đổi ngôi vẫn dựa trên người/vật được nhắc đến, không phải phép thay máy móc.

Từ xưng hô Việt sang tiếng Anh: khi nào là I, you hay he, she?

Tiếng Việt thường chọn “anh, chị, em, cô, chú” theo tuổi tác và quan hệ. Tiếng Anh không có đại từ riêng tương ứng với từng vai xã hội ấy. Khi tự xưng, người nói thường dùng I; khi gọi trực tiếp người nghe, dùng you; khi nói về người vắng mặt, chọn he, she, they hoặc tên theo đối tượng.

Từ xưng hô tiếng Việt	Khi tự xưng	Khi gọi người nghe	Khi nói về người khác	Ví dụ theo ngữ cảnh
anh	I	you	he	“Anh sẽ gửi file cho em.” → I’ll send you the file. — Tôi sẽ gửi cho bạn tệp đó.
chị	I	you	she	“Chị ấy dạy toán.” → She teaches math. — Chị ấy dạy toán.
em	I	you	he / she	“Em có khỏe không?” → Are you OK? — Bạn có khỏe không.
cô	I	you	she	“Cô ơi, em có câu hỏi.” → Excuse me, I have a question. — Xin phép cô, em có câu hỏi.
chú / bác	I	you	he	“Chú đã về chưa?” → Have you come home yet? — Chú đã về nhà chưa?
ông / bà	I	you	he / she	“Bà ngoại tôi năm nay 80 tuổi.” → My grandmother is 80 this year. — Bà ngoại tôi năm nay 80 tuổi.
mình	I	you (tùy câu)	he / she / they (tùy ngữ cảnh)	“Mình sẽ làm ngay.” → I’ll do it right away. — Tôi sẽ làm ngay.

Một từ xưng hô tiếng Việt có thể ứng với nhiều ngôi khác nhau. Khi nói trực tiếp, “Em cảm ơn chị” có thể dịch tự nhiên là Thank you — Cảm ơn chị; không cần dịch riêng “chị” thành một danh từ. Nhưng nếu nói về người vắng mặt, “Chị ấy là giáo viên” dịch là She is a teacher — Chị ấy là giáo viên.

Đại từ you không cho biết người nghe lớn tuổi hay nhỏ tuổi, thân hay sơ. Trong tiếng Anh, sắc thái lịch sự thường thể hiện qua cách diễn đạt, giọng điệu và ngữ cảnh, chứ không phải một đại từ ngôi thứ hai trang trọng riêng. Đừng dịch từng từ như Older sister, are you OK? nếu câu gốc chỉ dùng “chị” để gọi người nghe.

Chọn cách diễn đạt lịch sự trong email và văn bản

Văn bản trang trọng hơn không làm ngôi tự thay đổi. Hãy so sánh cùng một yêu cầu trong ba bối cảnh:

• Chat thân mật: Hey, can you check my report? I’ll send it tonight. — Này, bạn xem giúp báo cáo của mình được không? Tối nay mình gửi.
• Email công việc: Could you please review the attached report? I would appreciate your feedback by Friday. — Anh/chị vui lòng xem lại báo cáo đính kèm được không? Tôi rất mong nhận được ý kiến trước thứ Sáu.
• Báo cáo nhóm: We reviewed the report and identified three issues. — Chúng tôi đã rà soát báo cáo và phát hiện ba vấn đề.

Trong email, you vẫn là you; could you please lịch sự hơn can you nhờ cách diễn đạt. Dùng I khi nêu trách nhiệm cá nhân và we khi thực sự đại diện cho nhóm. Trong bài luận, bạn có thể dùng ngôi thứ nhất nếu đề bài cho phép. Câu bị động đôi khi giúp tập trung vào quy trình, nhưng không cần né I hoặc we bằng mọi giá.

Singular they và cách tránh đại từ ngôi thứ ba mơ hồ

Singular they là they dùng để nói về một người, thường khi chưa rõ giới tính, giới tính không liên quan hoặc chính người đó dùng đại từ they. Đây là cách dùng được chấp nhận rộng rãi trong tiếng Anh hiện đại. Một số quy ước văn viết trang trọng truyền thống vẫn chọn he or she khi muốn nói rõ về một người chưa xác định; nếu có hướng dẫn biên tập hoặc yêu cầu của tổ chức, hãy làm theo hướng dẫn đó.

Ví dụ: Someone left their umbrella; they may return for it. — Có người để quên ô; người đó có thể quay lại lấy. Dù chỉ một người, they vẫn đi với động từ dạng số nhiều: they are, they have, không phải they is trong tiếng Anh chuẩn. Dạng phản thân thường gặp là themselves; themself cũng được dùng khi nói rõ về một cá nhân.

Nếu biết người đó dùng đại từ nào, hãy tôn trọng cách gọi ấy thay vì suy đoán từ tên hoặc ngoại hình. Khi chưa biết và cần nói chính xác, bạn có thể dùng tên hoặc hỏi một cách phù hợp.

Lặp tên hoặc viết lại câu để làm rõ đối tượng

Đại từ ngôi thứ ba có thể gây mơ hồ khi câu nhắc đến nhiều người cùng giới tính. Trong câu Lan spoke to Mai when she arrived — Lan nói chuyện với Mai khi cô ấy đến — she có thể chỉ Lan hoặc Mai. Tùy ý muốn diễn đạt, bạn có thể viết Lan spoke to Mai when Mai arrived — Lan nói chuyện với Mai khi Mai đến; hoặc When Lan arrived, she spoke to Mai — Khi Lan đến, cô ấy nói chuyện với Mai.

Nếu người đọc phải đoán he, she hoặc they đang chỉ ai, hãy lặp tên hoặc cấu trúc lại câu. Lặp tên một lần thường rõ hơn một câu ngắn nhưng mơ hồ.

Đại từ it thường thay cho vật hoặc khái niệm đã nêu: The book is new. It is useful. — Cuốn sách mới. Nó hữu ích. Nhưng trong câu nói về thời tiết, thời gian hoặc ngày tháng, it có thể là chủ ngữ giả, không thay cho một vật cụ thể: It is raining — Trời đang mưa.

Ngôi nghĩa tiếng Anh là gì ngoài ngữ pháp?

Trong các cụm “ngôi nhà”, “ngôi sao” hay “ngôi đền”, “ngôi” thường chỉ là từ loại trong tiếng Việt, không cần dịch riêng sang tiếng Anh. Hãy dịch danh từ chính theo ngữ cảnh, thay vì mặc định “ngôi” luôn có nghĩa là person.

Cụm tiếng Việt	Tiếng Anh tương đương	Ví dụ song ngữ
ngôi nhà	house / home	They live in a small house. — Họ sống trong một ngôi nhà nhỏ.
ngôi sao	star	A star appeared in the sky. — Một ngôi sao xuất hiện trên bầu trời.
ngôi đền	temple	We visited an ancient temple. — Chúng tôi thăm một ngôi đền cổ.
ngôi chùa	pagoda	This pagoda is very old. — Ngôi chùa này rất cổ.
ngôi làng	village	My village is near the river. — Ngôi làng của tôi gần con sông.
ngôi trường	school	This is the oldest school in town. — Đây là ngôi trường lâu đời nhất thị trấn.
ngôi mộ	grave / tomb	They visited his grave. — Họ đến thăm ngôi mộ của ông ấy.
lên ngôi (vua)	ascend the throne	The prince ascended the throne. — Hoàng tử lên ngôi.
ngôi vô địch	title / championship	She won the title. — Cô ấy giành ngôi vô địch.
chỗ ngồi	seat	Please take a seat. — Mời bạn ngồi.

House thường chỉ tòa nhà, còn home nhấn mạnh nơi ở hoặc mái ấm. Temple là đền thờ; pagoda thường dùng cho chùa. Seat chỉ chỗ ngồi, không phải bản dịch chung của “ngôi”. Vì vậy, khi hỏi “ngôi nghĩa tiếng Anh là gì”, hãy xem cả cụm từ lẫn ngữ cảnh trước khi chọn cách dịch.

Checklist chọn ngôi và chia động từ trước khi nộp bài

Trước khi nộp bài hoặc gửi email tiếng Anh, hãy rà từng câu theo trình tự sau:

Tự rà 5 bước

1. Xác định vai trò: Chủ ngữ là người nói (I, we), người nghe (you) hay người/vật được nói đến (he, she, it, they)?
2. Xác định số: Chủ ngữ số ít hay số nhiều? Lan thường tương ứng với she; Lan and Minh tương ứng với they.
3. Chọn đúng dạng: Đại từ làm chủ ngữ, tân ngữ hay chỉ sở hữu? Tra theo hàng và cột trong bảng.
4. Kiểm tra động từ: Ở hiện tại đơn, động từ với ngôi thứ ba số ít đã thêm -s/-es chưa? Trong câu hỏi hoặc phủ định có does, động từ chính đã trở về nguyên mẫu chưa?
5. Rà độ rõ và nhất quán: He, she, it, they có chỉ rõ đối tượng không? Cách dùng với danh từ tập hợp có nhất quán không?

Lỗi sai phổ biến của người học Việt Nam cần tránh:

• Bỏ đuôi chia động từ ngôi thứ ba số ít vì tiếng Việt không đổi hình thức động từ theo ngôi: He go thay vì He goes.
• Dùng does nhưng vẫn thêm -s vào động từ chính: Does she works? thay vì Does she work?
• Dùng sai do/does trong câu phủ định: She don’t thay vì She doesn’t.
• Thêm am/is/are trước động từ thường: I am agree thay vì I agree.
• Dịch “anh/chị/em” thành danh từ gọi người trong khi tiếng Anh chỉ cần you.
• Nhầm lẫn giữa tính từ sở hữu đứng trước danh từ (her book) với đại từ sở hữu đứng độc lập (the book is hers).

Để tự kiểm tra nhanh, hãy tìm chủ ngữ trước, khoanh động từ chính rồi xem chủ ngữ có phải ngôi thứ ba số ít ở hiện tại đơn không. Nếu câu có does, kiểm tra lại để chắc rằng động từ chính không còn đuôi -s/-es.

Bài tập ngắn kèm đáp án

Điền dạng đúng hoặc sửa câu. Hãy thử làm trước khi xem đáp án.

1. ___ am a student. (I / Me)
2. This is ___ notebook. (my / mine)
3. The teacher called ___. (we / us)
4. Mai ___ to school by bus. (go / goes)
5. he coffee? (Do / Does; like)
6. The dog hurt ___ paw. (its / it’s)
7. Someone forgot keys; I hope come back. (their / they)
8. Sửa lỗi: She don’t work on Sundays.
9. Sửa lỗi: Does Nam studies English?
10. Đổi sang câu gián tiếp: Lan said to me, “I like your book.”
11. Viết lại để hết mơ hồ: Lan spoke to Mai when she arrived. (ý là Mai đến.)
12. Điền dạng đúng: The team ___ winning. (is / are; xem đội là một đơn vị.)

Đáp án và giải thích

1. I am a student. — I làm chủ ngữ; me là dạng tân ngữ.
2. This is my notebook. — My đứng trước danh từ; mine dùng độc lập, như trong This notebook is mine.
3. The teacher called us. — Sau động từ called cần tân ngữ us.
4. Mai goes to school by bus. — Mai là ngôi thứ ba số ít; go đổi thành goes.
5. Does he like coffee? — Dùng does với he; sau does, động từ chính ở dạng nguyên mẫu like.
6. The dog hurt its paw. — Its là tính từ sở hữu; it’s là dạng rút gọn của it is hoặc it has.
7. Someone forgot their keys; I hope they come back. — They/their có thể chỉ một người chưa xác định giới tính; động từ đi với they là come.
8. She doesn’t work on Sundays. — Với ngôi thứ ba số ít, dùng doesn’t; động từ chính trở về dạng work.
9. Does Nam study English? — Sau does, bỏ đuôi -ies và dùng study.
10. Lan told me that she liked my book. — Lan là người nói nên I đổi thành she; người nghe là tôi nên your đổi thành my. Liked thể hiện cách lùi thì thường dùng trong tường thuật.
11. Lan spoke to Mai when Mai arrived. — Lặp tên Mai để làm rõ người đến là Mai, không phải Lan.
12. The team is winning. — Câu xem cả đội là một đơn vị nên dùng động từ số ít is.

Nhìn nhanh

Dữ liệu chính

Ngôi và số	Chủ ngữ	Tân ngữ	Tính từ sở hữu	Đại từ sở hữu	Đại từ phản thân
Ngôi thứ nhất — số ít	I	me	my	mine	myself
Ngôi thứ nhất — số nhiều	we	us	our	ours	ourselves
Ngôi thứ hai	you	you	your	yours	yourself / yourselves*
Ngôi thứ ba — số ít, nam	he	him	his	his	himself
Ngôi thứ ba — số ít, nữ	she	her	her	hers	herself
Ngôi thứ ba — số ít, vật	it	it	its	—** / Không có trong nguồn	itself
Ngôi thứ ba — số nhiều	they	them	their	theirs	themselves***

Câu hỏi thường gặp

Ngôi thứ hai số nhiều có phải là you không?

Có. You dùng cho cả một người lẫn nhiều người; ngữ cảnh cho biết số lượng. Chẳng hạn, You are all welcome nghĩa là Tất cả các bạn đều được chào đón.

Tên riêng của một người thuộc ngôi thứ mấy?

Khi nói về một người, tên riêng thường là chủ ngữ ngôi thứ ba số ít: Lan works here — Lan làm việc ở đây. Khi trực tiếp gọi tên người nghe, tên đó là từ xưng gọi chứ không tự động làm chủ ngữ của câu.

Tên môn học hoặc khái niệm có thể thay bằng it không?

Có, it thường thay cho một sự vật, môn học hoặc khái niệm số ít đã được nhắc đến: English is useful. It helps me communicate — Tiếng Anh hữu ích; nó giúp tôi giao tiếp.

Đại từ nhân xưng có luôn đứng đầu câu không?

Không. Đại từ chủ ngữ thường đứng trước động từ trong câu trần thuật, nhưng đại từ tân ngữ có thể đứng sau động từ hoặc giới từ: She called me — Cô ấy gọi tôi.