Nhóm từ vựng cốt lõi về chi tiêu trong tiếng Anh:
| Từ vựng | Phiên âm | Nghĩa tiếng Việt |
|---|---|---|
| spend | /spend/ | tiêu (tiền, thời gian) |
| pay | /peɪ/ | trả tiền |
| cost | /kɒst/ | có giá; chi phí |
| expense | /ɪkˈspens/ | khoản chi; chi phí |
| save | /seɪv/ | tiết kiệm |
| budget | /ˈbʌdʒɪt/ | ngân sách; lập ngân sách |
Khi nói về tiền bạc, spending thường chỉ việc hoặc tổng mức chi tiêu, expenses là các khoản chi cụ thể, còn spend là động từ “tiêu”. Bài viết này giới thiệu 40 mục từ cốt lõi kèm phiên âm, nghĩa và ví dụ, rồi mở rộng sang thanh toán số, giao tiếp hằng ngày và những từ dễ nhầm.
Chi tiêu trong tiếng Anh là gì? Bảng từ vựng chi tiêu, thanh toán, tiết kiệm và thu nhập có phiên âm
Mỗi hàng trong bảng từ vựng tiếng Anh về chi tiêu dưới đây là một mục từ riêng. Các cụm từ bổ sung ở những phần sau không tính vào con số 40. Phiên âm IPA chủ yếu theo cách đọc Anh-Anh; một số từ có cách phát âm khác trong Anh-Mỹ. Ký hiệu CB chỉ từ cơ bản, còn NC là từ nâng cao tương đối.
Nếu mới học, bạn có thể bắt đầu với 10 từ đánh dấu ★: spend, buy, pay, price, cost, bill, receipt, cash, save và budget. Đừng chỉ học nghĩa riêng lẻ. Đọc cả ví dụ để nhớ cách các từ thường đi cùng nhau.
Từ vựng mua sắm và chi tiêu hàng ngày
| Từ vựng | Phiên âm IPA | Loại từ | Nghĩa tiếng Việt | Collocation và ví dụ song ngữ | Mức độ |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. spend ★ | /spend/ | động từ | tiêu tiền; dành thời gian | spend money on: I spend money on books. — Tôi tiêu tiền mua sách. | CB |
| 2. buy ★ | /baɪ/ | động từ | mua | buy groceries: I buy groceries on Sundays. — Tôi mua thực phẩm vào Chủ nhật. | CB |
| 3. price ★ | /praɪs/ | danh từ | giá | a high price: The price is too high. — Giá quá cao. | CB |
| 4. cost ★ | /kɒst/ | động từ, danh từ | có giá; chi phí | cost money: The bag costs 200,000 dong. — Chiếc túi giá 200.000 đồng. | CB |
| 5. afford | /əˈfɔːd/ | động từ | có đủ khả năng chi trả | afford to buy: I can’t afford to buy it. — Tôi không đủ tiền mua món đó. | CB |
| 6. cheap | /tʃiːp/ | tính từ | rẻ | cheap clothes: These clothes are cheap. — Những bộ quần áo này rẻ. | CB |
| 7. affordable | /əˈfɔːdəbl/ | tính từ | có giá vừa khả năng chi trả | affordable prices: The shop has affordable prices. — Cửa hàng có mức giá vừa túi tiền. | CB |
| 8. overspend | /ˌəʊvəˈspend/ | động từ | chi tiêu quá mức | overspend on: I overspent on clothes. — Tôi đã chi quá tay cho quần áo. | NC |
Cheap nói về giá thấp và đôi khi gợi ý chất lượng kém; inexpensive /ˌɪnɪkˈspensɪv/ trung tính hơn. Affordable nhấn mạnh mức giá phù hợp với khả năng chi trả, chứ không nhất thiết là rẻ với tất cả mọi người. Với afford, bạn thường gặp can/could afford + danh từ hoặc can/could afford to + động từ: I can’t afford a new phone; I can’t afford to buy one.
Hóa đơn sinh hoạt và chi phí nhà cửa
| Từ vựng | Phiên âm IPA | Loại từ | Nghĩa tiếng Việt | Collocation và ví dụ song ngữ | Mức độ |
|---|---|---|---|---|---|
| 9. bill ★ | /bɪl/ | danh từ | hóa đơn | electricity bill: The electricity bill is due tomorrow. — Hóa đơn điện đến hạn ngày mai. | CB |
| 10. rent | /rent/ | danh từ, động từ | tiền thuê; thuê | pay the rent: We pay the rent monthly. — Chúng tôi trả tiền thuê nhà hằng tháng. | CB |
| 11. utilities | /juːˈtɪlətiz/ | danh từ số nhiều | các dịch vụ thiết yếu như điện, nước, gas | pay for utilities: Rent doesn’t include utilities. — Tiền thuê chưa bao gồm điện nước. | CB |
| 12. groceries | /ˈɡrəʊsəriz/ | danh từ số nhiều | thực phẩm và hàng thiết yếu mua về nhà | buy groceries: He buys groceries every week. — Anh ấy mua thực phẩm mỗi tuần. | CB |
| 13. expense | /ɪkˈspens/ | danh từ | khoản chi; chi phí | living expenses: Rent is my biggest expense. — Tiền thuê nhà là khoản chi lớn nhất của tôi. | CB |
| 14. fee | /fiː/ | danh từ | phí dịch vụ hoặc phí tham gia | a service fee: There’s a small service fee. — Có một khoản phí dịch vụ nhỏ. | CB |
| 15. fare | /feə/ | danh từ | tiền vé, cước đi lại | bus fare: The bus fare is 10,000 dong. — Giá vé xe buýt là 10.000 đồng. | CB |
| 16. charge | /tʃɑːdʒ/ | danh từ, động từ | khoản phí; tính phí | delivery charge: There’s no delivery charge. — Không mất phí giao hàng. | CB |
Thanh toán và giảm giá
| Từ vựng | Phiên âm IPA | Loại từ | Nghĩa tiếng Việt | Collocation và ví dụ song ngữ | Mức độ |
|---|---|---|---|---|---|
| 17. pay ★ | /peɪ/ | động từ | trả tiền | pay for: I’ll pay for lunch. — Tôi sẽ trả tiền bữa trưa. | CB |
| 18. payment | /ˈpeɪmənt/ | danh từ | khoản thanh toán; việc thanh toán | make a payment: I made the payment online. — Tôi đã thanh toán trực tuyến. | CB |
| 19. receipt ★ | /rɪˈsiːt/ | danh từ | biên lai, hóa đơn xác nhận đã trả tiền | keep the receipt: Keep the receipt for returns. — Hãy giữ biên lai để đổi trả. | CB |
| 20. cash ★ | /kæʃ/ | danh từ | tiền mặt | pay in cash: Can I pay in cash? — Tôi có thể trả bằng tiền mặt không? | CB |
| 21. discount | /ˈdɪskaʊnt/ | danh từ | khoản hoặc mức giảm giá | get a discount: We got a 10% discount. — Chúng tôi được giảm giá 10%. | CB |
| 22. refund | /ˈriːfʌnd/ | danh từ | khoản tiền hoàn lại | get a refund: I got a refund for the shirt. — Tôi được hoàn tiền chiếc áo. | CB |
| 23. debit card | /ˈdebɪt kɑːd/ | danh từ | thẻ ghi nợ | pay by debit card: She paid by debit card. — Cô ấy thanh toán bằng thẻ ghi nợ. | CB |
| 24. credit card | /ˈkredɪt kɑːd/ | danh từ | thẻ tín dụng | pay by credit card: He paid by credit card. — Anh ấy trả bằng thẻ tín dụng. | CB |

Discount là mức giảm giá; sale /seɪl/ thường chỉ đợt bán giảm giá; deal /diːl/ là ưu đãi hoặc thỏa thuận mua bán; còn bargain /ˈbɑːɡən/ là món hàng mua được với giá hời so với giá trị của nó. Một món đang trong đợt sale chưa chắc đã là a bargain với bạn.
Tiết kiệm, ngân sách và tiền tiêu vặt
| Từ vựng | Phiên âm IPA | Loại từ | Nghĩa tiếng Việt | Collocation và ví dụ song ngữ | Mức độ |
|---|---|---|---|---|---|
| 25. save ★ | /seɪv/ | động từ | tiết kiệm; dành tiền | save money for: I’m saving money for a trip. — Tôi đang để dành tiền cho chuyến đi. | CB |
| 26. budget ★ | /ˈbʌdʒɪt/ | danh từ, động từ | ngân sách; lập ngân sách | stay within budget: We stayed within budget. — Chúng tôi không chi vượt ngân sách. | CB |
| 27. savings | /ˈseɪvɪŋz/ | danh từ số nhiều | tiền tiết kiệm | use your savings: She used her savings to buy a bike. — Cô ấy dùng tiền tiết kiệm mua xe đạp. | CB |
| 28. allowance | /əˈlaʊəns/ | danh từ | khoản tiền được cấp định kỳ; tiền tiêu vặt | a weekly allowance: He gets a weekly allowance. — Cậu ấy được cho tiền tiêu vặt mỗi tuần. | CB |
| 29. pocket money | /ˈpɒkɪt ˌmʌni/ | danh từ không đếm được | tiền tiêu vặt | get pocket money: I got pocket money as a child. — Hồi nhỏ tôi được cho tiền tiêu vặt. | CB |
| 30. emergency fund | /ɪˈmɜːdʒənsi fʌnd/ | danh từ | quỹ dự phòng khẩn cấp | build an emergency fund: They are building an emergency fund. — Họ đang xây dựng quỹ dự phòng. | NC |
| 31. frugal | /ˈfruːɡəl/ | tính từ | tiết kiệm, không phung phí | a frugal lifestyle: She leads a frugal lifestyle. — Cô ấy sống tiết kiệm. | NC |
| 32. spending | /ˈspendɪŋ/ | danh từ không đếm được | việc chi tiêu; tổng mức chi | household spending: Household spending increased. — Chi tiêu hộ gia đình tăng lên. | CB |

Budget có thể là danh từ trong a monthly budget hoặc động từ trong budget for rent — dự trù tiền thuê nhà. Cụm on a budget nói về việc chi tiêu với ngân sách hạn chế: We’re traveling on a budget — Chúng tôi đi du lịch với ngân sách hạn chế. Khi học allowance hay pocket money, bạn có thể xem cách nói tiền tiêu vặt theo từng ngữ cảnh.
Thu nhập: income, salary, wage, earnings
| Từ vựng | Phiên âm IPA | Loại từ | Nghĩa tiếng Việt | Collocation và ví dụ song ngữ | Mức độ |
|---|---|---|---|---|---|
| 33. income | /ˈɪnkʌm/ | danh từ | thu nhập | monthly income: Her monthly income varies. — Thu nhập hằng tháng của cô ấy thay đổi. | CB |
| 34. salary | /ˈsæləri/ | danh từ | lương cố định | annual salary: His annual salary increased. — Lương năm của anh ấy tăng. | CB |
| 35. wage | /weɪdʒ/ | danh từ | tiền công, thường tính theo giờ hoặc ngày | hourly wage: The hourly wage is stated in the contract. — Tiền công theo giờ được ghi trong hợp đồng. | CB |
| 36. earnings | /ˈɜːnɪŋz/ | danh từ số nhiều | khoản tiền kiếm được | weekly earnings: Her weekly earnings vary. — Tiền cô ấy kiếm được mỗi tuần không cố định. | NC |
| 37. revenue | /ˈrevənjuː/ | danh từ | doanh thu | sales revenue: Sales revenue rose. — Doanh thu bán hàng tăng. | NC |
| 38. disposable income | /dɪˌspəʊzəbl ˈɪnkʌm/ | danh từ | thu nhập khả dụng sau thuế | household disposable income: Their disposable income fell. — Thu nhập khả dụng của hộ gia đình giảm. | NC |
| 39. expenditure | /ɪkˈspendɪtʃə/ | danh từ | chi tiêu; khoản chi | public expenditure: Public expenditure increased. — Chi tiêu công tăng. | NC |
| 40. outlay | /ˈaʊtleɪ/ | danh từ | khoản tiền bỏ ra cho một mục đích | initial outlay: The initial outlay was high. — Khoản tiền bỏ ra ban đầu khá lớn. | NC |

Thu nhập khả dụng thường là thu nhập còn lại sau thuế trực tiếp; tiền còn lại sau cả những khoản thiết yếu thường được gọi là discretionary income. Hai khái niệm này không đồng nghĩa.
Phân biệt spend, pay, cost và expense: cấu trúc ngữ pháp và cách dùng đúng
Khác biệt chính nằm ở góc nhìn: spend nhấn vào người tiêu tiền, pay vào việc trả tiền, cost cho biết giá hoặc cái giá phải trả, còn expense là danh từ chỉ khoản chi. Dùng spend money on khi nói đến việc dành tiền cho hàng hóa, dịch vụ hoặc một mục đích.
Spend on, pay for, cost: ai là chủ ngữ của câu?
Bảng dưới đây giữ nguyên tình huống một chiếc áo giá 500.000 đồng để bạn thấy cấu trúc thay đổi ra sao. Những từ này không thể thay thế cho nhau trong mọi câu.
| Từ | Loại từ | Cấu trúc ngữ pháp | Mức độ trang trọng | Dùng khi nào | Ví dụ |
|---|---|---|---|---|---|
| spend | động từ | người + spend + tiền + on + danh từ/V-ing | trung tính | nói ai tiêu bao nhiêu | I spent 500,000 dong on the shirt. — Tôi chi 500.000 đồng cho áo. |
| pay | động từ | người + pay + tiền + for + vật; pay + người/hóa đơn | trung tính | nói ai trả tiền cho món gì | I paid 500,000 dong for the shirt. — Tôi trả 500.000 đồng mua áo. |
| cost | động từ | vật/sự việc + cost + người + tiền | trung tính | nói món đồ có giá bao nhiêu | The shirt cost me 500,000 dong. — Chiếc áo tốn của tôi 500.000 đồng. |
| expense | danh từ | an expense; expenses | trung tính đến trang trọng | nói đến một khoản chi | The shirt was an extra expense. — Chiếc áo là một khoản chi thêm. |
| spending | danh từ | spending on + danh từ/V-ing | trung tính đến trang trọng | nói về việc hoặc tổng mức chi | My spending on the shirt was 500,000 dong. — Khoản tôi chi cho áo là 500.000 đồng. |
| expenditure | danh từ | expenditure on + danh từ | trang trọng | mô tả mức chi, thường trong báo cáo | My expenditure on the shirt was 500,000 dong. — Khoản chi cho áo của tôi là 500.000 đồng. |
| outlay | danh từ | an outlay of + số tiền + on/for + vật | trang trọng | nhấn mạnh khoản tiền bỏ ra | The outlay on the shirt was 500,000 dong. — Khoản tiền bỏ ra mua áo là 500.000 đồng. |
Dùng expenditure và outlay trong những ví dụ trên không sai ngữ pháp, nhưng nghe khá trang trọng khi nói chuyện về một chiếc áo. Trong giao tiếp, ba câu đầu tự nhiên hơn.
- Spend – spent – spent: I spent two hours comparing prices — Tôi dành hai giờ so sánh giá. Với V-ing, bạn có thể nói spend time doing something; khi nói về tiền, dùng spend money on something/on doing something.
- Pay – paid – paid: pay the cashier là trả tiền cho thu ngân; pay the bill là thanh toán hóa đơn; pay for the shirt là trả tiền mua áo.
- Cost – cost – cost: The repair cost me 2 million dong — Việc sửa chữa tốn của tôi 2 triệu đồng. Khi nói về giá, chủ ngữ thường là vật hoặc sự việc, không phải người mua.
- Expense: thường gặp ở dạng số nhiều như travel expenses — chi phí đi lại; cũng có thể chỉ một khoản riêng: an unexpected expense — khoản chi bất ngờ.

Người mua thường làm chủ ngữ với spend và pay; món hàng hoặc dịch vụ thường làm chủ ngữ với cost khi nói về giá. Hãy nhớ spend money on, pay for an item và pay a bill.
Các cặp dễ nhầm khác: price, fee, fare, charge, bill
Price là giá món hàng; fee thường là phí dịch vụ hoặc hoạt động; fare là tiền vé đi lại; charge là khoản bị tính thêm hoặc số tiền được yêu cầu; bill là hóa đơn cần thanh toán. Chẳng hạn, bạn trả a bus fare cho chuyến đi, có thể phải trả a delivery charge cho dịch vụ giao hàng và nhận an electricity bill vào cuối tháng.
Spending, expenditure, expense, outlay: chọn từ nào khi viết luận và văn bản trang trọng
Mức độ trang trọng còn tùy ngữ cảnh, nhưng bạn có thể hình dung dải từ thường ngày đến chuyên môn như sau: spend/spending → expense → outlay/expenditure, trong đó expend là động từ khá trang trọng. Dùng đúng nghĩa quan trọng hơn việc cố thay một từ quen thuộc bằng từ dài hơn.
- Spending: hành động hoặc tổng mức chi, thường không đếm được. Consumer spending fell nghĩa là chi tiêu của người tiêu dùng giảm. Từ này phù hợp với cả giao tiếp và bài IELTS Writing.
- Expense: một khoản chi cụ thể; household expenses là các khoản chi hộ gia đình. Danh từ này cũng có cách dùng không đếm được, chẳng hạn at great expense — với chi phí lớn.
- Expenditure: chi tiêu hoặc khoản chi, thường gặp trong báo cáo và phần mô tả biểu đồ: government expenditure on education — chi tiêu của chính phủ cho giáo dục. Từ này có thể đếm được hoặc không, tùy ngữ cảnh.
- Outlay: khoản tiền bỏ ra cho một mục đích, nhất là khi muốn nhấn mạnh vốn ban đầu: the initial outlay for equipment — khoản đầu tư ban đầu cho thiết bị. Không phải khoản expense nào cũng là initial outlay.
Bạn có thể viết Families spend more on food — Các gia đình chi nhiều hơn cho thực phẩm; hoặc trang trọng hơn: Household expenditure on food has increased — Chi tiêu của hộ gia đình cho thực phẩm đã tăng. Khi viết lại, hãy chú ý thì và chủ ngữ, đừng chỉ thay một từ.
Spend và expend: khi nào dùng động từ trang trọng
Expend /ɪkˈspend/ thường xuất hiện trong văn viết trang trọng, nói về tiền, thời gian hoặc năng lượng: The organization expended considerable resources on the project — Tổ chức đã sử dụng nguồn lực đáng kể cho dự án. Khi nói về tiền cà phê hằng ngày, spend tự nhiên hơn nhiều.
Salary, wage, income, earnings: bốn cách nói về tiền kiếm được
Income là khái niệm rộng về thu nhập; salary thường là mức lương cố định thỏa thuận theo tháng hoặc năm. Wage thường chỉ tiền công tính theo giờ, ngày hoặc tuần; earnings nhấn mạnh số tiền kiếm được, vốn có thể thay đổi. Revenue thường là doanh thu của doanh nghiệp, không phải lương cá nhân và cũng không đồng nghĩa với lợi nhuận.

Mẫu câu tiếng Anh giao tiếp về chi tiêu: thanh toán, trả giá, mua sắm và chi phí hằng ngày
Bạn có thể dùng ngay những mẫu câu tiếng Anh giao tiếp về chi tiêu dưới đây. Hãy chọn cách nói lịch sự và điều chỉnh theo quy định của cửa hàng, nhất là khi hỏi trả giá hoặc yêu cầu hoàn tiền.
Khi thanh toán và chia hóa đơn
- Can I pay by card? — Tôi có thể thanh toán bằng thẻ không?
- Can I pay in cash? — Tôi có thể trả bằng tiền mặt không?
- Could we split the bill? — Chúng tôi có thể chia hóa đơn không?
- Is service included? — Phí dịch vụ đã được tính chưa? Ở Mỹ, đừng nhầm khoản này với tiền tip cho nhân viên.
- Keep the change. — Bạn cứ giữ tiền thừa nhé.
- Could I have a receipt, please? — Cho tôi xin biên lai được không?
Hội thoại tại nhà hàng:
A: Could we split the bill, please? — Chúng tôi có thể chia hóa đơn không?
B: Of course. Would you like to pay by card? — Được chứ. Các bạn muốn thanh toán bằng thẻ không?
A: Yes, please. Is service included? — Vâng. Phí dịch vụ đã được tính chưa?

Khi trả giá và hỏi giảm giá
- Is there a discount on this item? — Món này có được giảm giá không?
- Could you give me a better price? — Bạn có thể để giá tốt hơn không?
- That’s out of my budget. — Giá đó vượt ngân sách của tôi.
- It’s a bit pricey. — Giá hơi cao.
- Is this item returnable? — Món này có được trả lại không?
- I’d like a refund, please. — Tôi muốn được hoàn tiền.

Hội thoại đổi trả:
A: I’d like a refund for this shirt. Is it returnable? — Tôi muốn hoàn tiền chiếc áo này. Tôi có thể trả lại không?
B: Do you have the receipt? — Bạn có biên lai không?
A: Yes, here it is. — Có, đây ạ.
Khi nói về chi tiêu cá nhân với bạn bè và đồng nghiệp
- I’m trying to cut back on spending. — Tôi đang cố giảm chi tiêu.
- I’m broke this month. — Tháng này tôi hết tiền rồi. Broke là cách nói hết tiền thân mật.
- It’s my treat. — Lần này tôi mời.
- Let’s split the rent and utility bills. — Hãy chia tiền thuê nhà và hóa đơn điện nước.
- Who pays for groceries this week? — Tuần này ai trả tiền mua thực phẩm?
Từ vựng mua sắm và thanh toán: tiếng Anh-Anh khác tiếng Anh-Mỹ ở đâu
Các cặp dưới đây cho thấy xu hướng dùng phổ biến, chứ không phải ranh giới tuyệt đối. Nhiều từ được hiểu ở cả hai biến thể và cách dùng có thể thay đổi theo vùng.
| Nghĩa tiếng Việt | British English | American English | Ghi chú dùng |
|---|---|---|---|
| Hóa đơn nhà hàng | bill | check | Bill cũng được hiểu ở Mỹ; check thường gặp tại nhà hàng Mỹ. |
| Tờ tiền giấy | note | bill | A ten-pound note; a ten-dollar bill. |
| Quầy hoặc máy thu ngân | till | cash register, register | Cả hai đều hiểu câu Where do I pay? |
| Xe đẩy siêu thị | trolley | shopping cart | Cart là cách nói ngắn phổ biến ở Mỹ. |
| Cửa hàng | shop | store | Cả shop và store đều tồn tại trong hai biến thể. |
| Hàng người chờ | queue | line | Queue up và stand in line đều chỉ xếp hàng. |
| Nhân viên bán hàng | shop assistant | sales clerk | Cashier nhấn mạnh nhân viên thu ngân. |
| Đồ ăn mang về | takeaway | takeout, to go | To go thường dùng khi gọi món ở Mỹ. |
| Xăng | petrol | gas, gasoline | Petrol station ở Anh; gas station ở Mỹ. |
| Hàng giảm giá | on offer, in the sale | on sale | On sale có thể nghĩa là đang được bán hoặc đang giảm giá; xem ngữ cảnh. |

Receipt là biên lai xác nhận đã thanh toán ở cả hai biến thể; đừng nhầm từ này với check trong nhà hàng Mỹ. Trong IELTS, bạn có thể dùng Anh-Anh hoặc Anh-Mỹ; nên giữ cách viết và diễn đạt nhất quán khi có thể. Dùng lẫn từ của hai biến thể không tự động khiến câu giao tiếp sai.
Từ vựng chi tiêu hiện đại: BNPL, ví điện tử, subscription và tâm lý mua sắm (impulse buying, revenge spending)
Những từ vựng tiếng Anh về tiêu dùng dưới đây hữu ích khi nói về ứng dụng mua sắm, thói quen trực tuyến hoặc món đồ mua về nhưng không thực sự cần. Phiên âm tiếp tục ưu tiên Anh-Anh; các cụm này nằm ngoài 40 mục cốt lõi.
Thanh toán không tiền mặt và ví điện tử
| Thuật ngữ và IPA | Loại từ | Nghĩa và ví dụ |
|---|---|---|
| cashless payment /ˈkæʃləs ˈpeɪmənt/ | cụm danh từ | thanh toán không dùng tiền mặt. Cashless payments are convenient. — Thanh toán không tiền mặt tiện lợi. |
| digital wallet /ˌdɪdʒɪtl ˈwɒlɪt/ | cụm danh từ | ví kỹ thuật số lưu thông tin hoặc hỗ trợ thanh toán điện tử. I use a digital wallet to pay. — Tôi dùng ví kỹ thuật số để thanh toán. |
| e-wallet /ˈiː ˌwɒlɪt/ | danh từ | ví điện tử. She paid with an e-wallet. — Cô ấy trả bằng ví điện tử. MoMo và ZaloPay là những ví dụ quen thuộc ở Việt Nam. |
| QR code payment /ˌkjuː ˈɑː kəʊd ˈpeɪmənt/ | cụm danh từ | thanh toán bằng mã QR. The café accepts QR code payments. — Quán cà phê chấp nhận thanh toán bằng mã QR. |
| contactless payment /ˈkɒntæktləs ˈpeɪmənt/ | cụm danh từ | thanh toán không tiếp xúc, chẳng hạn chạm thẻ hoặc thiết bị tương thích. Can I make a contactless payment? — Tôi có thể thanh toán không tiếp xúc không? |
| bank transfer /ˈbæŋk ˌtrænsfɜː/ | cụm danh từ | chuyển khoản ngân hàng. I’ll pay by bank transfer. — Tôi sẽ thanh toán bằng chuyển khoản. |
| cashback /ˈkæʃbæk/ | danh từ | tiền hoàn lại theo điều kiện của chương trình. This card offers cashback on groceries. — Thẻ này có ưu đãi hoàn tiền khi mua thực phẩm. |
| loyalty points /ˈlɔɪəlti pɔɪnts/ | cụm danh từ số nhiều | điểm khách hàng thân thiết. I collected loyalty points. — Tôi đã tích điểm khách hàng thân thiết. |

Cashback không nhất thiết là giảm giá ngay lúc mua: cách nhận và sử dụng khoản hoàn phụ thuộc vào chương trình. Tương tự, thanh toán bằng mã QR không đồng nghĩa với dùng ví điện tử; nếu được hỗ trợ, người mua có thể dùng ứng dụng ngân hàng.
Mua trước trả sau (BNPL) và subscription
| Thuật ngữ và IPA | Loại từ | Nghĩa và ví dụ |
|---|---|---|
| Buy Now, Pay Later /ˌbaɪ naʊ peɪ ˈleɪtə/ | cụm từ | mua trước, trả sau, thường viết BNPL: nhận hàng hoặc dịch vụ trước rồi trả tiền sau theo thỏa thuận. She used BNPL to buy a laptop. — Cô ấy dùng hình thức mua trước trả sau để mua máy tính. |
| subscription /səbˈskrɪpʃən/ | danh từ | gói hoặc việc đăng ký sử dụng dịch vụ, thường có phí định kỳ. I cancelled my music subscription. — Tôi đã hủy gói nghe nhạc. |
| free trial /ˌfriː ˈtraɪəl/ | cụm danh từ | thời gian dùng thử miễn phí. The app offers a free trial. — Ứng dụng có thời gian dùng thử miễn phí. |
| auto-renewal /ˌɔːtəʊ rɪˈnjuːəl/ | danh từ | sự tự động gia hạn. I turned off auto-renewal. — Tôi đã tắt tự động gia hạn. |
| in-app purchase /ˌɪn æp ˈpɜːtʃəs/ | cụm danh từ | giao dịch mua trong ứng dụng. The game includes in-app purchases. — Trò chơi có các giao dịch mua trong ứng dụng. |
BNPL là hình thức thanh toán hoặc tín dụng tùy sản phẩm, không tự động là ưu đãi giảm giá. Lịch trả, phí và hậu quả trả chậm phụ thuộc điều khoản của nhà cung cấp; dùng thử miễn phí cũng có thể đi kèm điều kiện gia hạn.

Từ vựng tâm lý và hành vi tiêu dùng
- Impulse buying /ˈɪmpʌls ˌbaɪɪŋ/, cụm danh từ: mua bốc đồng, không lên kế hoạch trước. Impulse buying can lead to unnecessary purchases. — Mua bốc đồng có thể dẫn đến những món mua không cần thiết.
- Retail therapy /ˌriːteɪl ˈθerəpi/, cụm danh từ thân mật: mua sắm để cải thiện tâm trạng; đây không phải tên một phương pháp điều trị y khoa. She went shopping for a little retail therapy. — Cô ấy đi mua sắm để giải khuây.
- Revenge spending /rɪˈvendʒ ˌspendɪŋ/, cụm danh từ trên truyền thông: chi mạnh tay để bù đắp cho khoảng thời gian bị hạn chế chi tiêu hoặc trải nghiệm. Some people described their post-restriction purchases as revenge spending. — Một số người gọi việc mua sắm sau giai đoạn hạn chế là chi tiêu bù đắp.
- Doom spending /ˈduːm ˌspendɪŋ/, cụm danh từ mang tính báo chí: chi tiêu để đối phó với cảm giác bi quan hoặc bất an về tương lai. Không nên dùng cụm này để chẩn đoán tâm lý của ai.
- FOMO shopping /ˈfəʊməʊ ˌʃɒpɪŋ/, cụm danh từ thân mật: mua vì sợ bỏ lỡ cơ hội, ưu đãi hoặc xu hướng. FOMO là viết tắt của fear of missing out.

Trong Speaking, bạn có thể kể về một lần impulse buying khi được hỏi về món đồ không cần thiết. Với Writing trang trọng, unplanned purchases thường rõ nghĩa và trung tính hơn những cụm mang sắc thái truyền thông như doom spending.
Áp dụng từ vựng vào quản lý chi tiêu thực tế: ngân sách tháng và quy tắc 50/30/20 bằng tiếng Anh
Một bảng ngân sách giả định giúp bạn đặt từ vựng tiếng Anh về quản lý chi tiêu vào hoàn cảnh cụ thể. Quy tắc 50/30/20 ở đây chỉ minh họa cách dùng từ, không phải lời khuyên tài chính phù hợp với tất cả mọi người.
Needs, wants và savings: ba nhóm chi tiêu
- Needs /niːdz/, danh từ số nhiều: nhu cầu thiết yếu, chẳng hạn tiền nhà và thực phẩm.
- Wants /wɒnts/, danh từ số nhiều: mong muốn, chẳng hạn một số hoạt động giải trí.
- Savings and debt repayment /ˈseɪvɪŋz ənd det rɪˈpeɪmənt/, cụm danh từ: tiết kiệm và trả nợ; trong ví dụ này, nhóm 20% gồm tiền để dành và khoản trả nợ bổ sung.
Cách phân nhóm tùy thuộc hoàn cảnh. Những khoản trả nợ tối thiểu cần thiết có thể xếp vào needs; ví dụ sau giả định 500.000 đồng là khoản trả thêm ngoài nghĩa vụ tối thiểu. Fixed expenses /fɪkst ɪkˈspensɪz/ là các khoản tương đối cố định; variable expenses /ˈveəriəbl ɪkˈspensɪz/ là các khoản thay đổi theo kỳ.
Mẫu ngân sách gia đình song ngữ
Giả sử Lan có disposable income 15 triệu đồng mỗi tháng sau thuế. Đây là ví dụ để học từ, không phải mức chi tiêu điển hình của mọi gia đình.
| Nhóm | Khoản chi | Số tiền mỗi tháng |
|---|---|---|
| Needs — 50% | Rent — tiền thuê nhà | 3.500.000 đồng |
| Needs | Groceries — thực phẩm | 1.800.000 đồng |
| Needs | Utility bills — điện nước và dịch vụ thiết yếu | 600.000 đồng |
| Needs | Transport — đi lại | 800.000 đồng |
| Needs | Phone and internet — điện thoại và mạng | 300.000 đồng |
| Needs | Health insurance — bảo hiểm y tế | 500.000 đồng |
| Wants — 30% | Eating out — ăn ngoài | 1.500.000 đồng |
| Wants | Subscriptions — các gói đăng ký | 300.000 đồng |
| Wants | Clothes and shopping — quần áo, mua sắm | 1.000.000 đồng |
| Wants | Gym membership — phí tập | 500.000 đồng |
| Wants | Travel fund — quỹ du lịch | 1.200.000 đồng |
| Savings and debt — 20% | Emergency fund — quỹ khẩn cấp | 1.500.000 đồng |
| Savings and debt | Savings account — tài khoản tiết kiệm | 1.000.000 đồng |
| Savings and debt | Extra debt repayment — trả thêm nợ | 500.000 đồng |

Ba nhóm lần lượt có tổng cộng 7,5 triệu, 4,5 triệu và 3 triệu đồng. Bạn có thể nói:
Every month, I divide my disposable income into needs, wants, savings and extra debt repayment. I spend 7.5 million dong on needs and set aside 3 million for savings and extra debt payments. I track my spending to stay within budget.
Mỗi tháng, tôi chia thu nhập khả dụng thành nhu cầu thiết yếu, mong muốn, tiết kiệm và khoản trả thêm nợ. Tôi chi 7,5 triệu đồng cho nhu cầu thiết yếu và dành 3 triệu cho tiết kiệm cùng khoản trả thêm nợ. Tôi theo dõi chi tiêu để không vượt ngân sách.
Track your spending /træk jɔː ˈspendɪŋ/ là theo dõi chi tiêu; stay within budget /steɪ wɪˈðɪn ˈbʌdʒɪt/ nghĩa là giữ mức chi trong ngân sách. Bạn có thể thay số tiền và khoản mục bằng tình huống của mình để luyện nói.

Idioms, collocations về tiền cho IELTS Speaking và Writing, kèm lỗi sai thường gặp của người Việt
Collocation là cách các từ thường kết hợp tự nhiên, chẳng hạn pay a bill hoặc reduce expenses. Idiom là thành ngữ có nghĩa không thể suy ra đơn giản bằng cách dịch từng từ. Hãy dùng đúng ngữ cảnh trước khi tìm cách làm câu nghe phức tạp hơn.
Idioms về tiền dùng được trong IELTS Speaking
| Thành ngữ hoặc cách nói, IPA | Loại từ | Nghĩa và ví dụ |
|---|---|---|
| break the bank /breɪk ðə bæŋk/ | cụm động từ | quá đắt, vượt khả năng chi trả. The meal won’t break the bank. — Bữa ăn sẽ không quá tốn kém. |
| cost an arm and a leg /kɒst ən ɑːm ənd ə leɡ/ | cụm động từ | có giá rất đắt. That phone costs an arm and a leg. — Chiếc điện thoại đó đắt kinh khủng. |
| splash out /splæʃ aʊt/ | cụm động từ, thân mật | chi mạnh tay cho thứ gì. I splashed out on a new coat. — Tôi mạnh tay mua một chiếc áo khoác mới. |
| tighten one’s belt /ˈtaɪtən wʌnz belt/ | thành ngữ | thắt lưng buộc bụng. We had to tighten our belts. — Chúng tôi phải thắt chặt chi tiêu. |
| live paycheck to paycheck /lɪv ˈpeɪtʃek tə ˈpeɪtʃek/ | cụm động từ | sống dựa vào từng kỳ lương, ít hoặc không có khoản dư. Some workers live paycheck to paycheck. — Một số người lao động phải sống dựa vào từng kỳ lương. |
| save for a rainy day /seɪv fər ə ˌreɪni ˈdeɪ/ | cụm động từ | để dành cho lúc khó khăn. I save for a rainy day. — Tôi để dành tiền phòng khi khó khăn. |
| penny-pinching /ˈpeni ˌpɪntʃɪŋ/ | tính từ, danh từ | quá chi li, hà tiện; có thể mang ý chê. His penny-pinching annoyed his friends. — Sự quá chi li của anh ấy làm bạn bè khó chịu. |
| money doesn’t grow on trees /ˈmʌni ˈdʌzənt ɡrəʊ ɒn triːz/ | thành ngữ | tiền không tự nhiên mà có. My parents reminded me that money doesn’t grow on trees. — Bố mẹ nhắc tôi rằng tiền không tự nhiên mà có. |
| make ends meet /meɪk endz miːt/ | cụm động từ | xoay xở đủ trang trải chi phí. They work hard to make ends meet. — Họ làm việc chăm chỉ để đủ trang trải. |

Make ends meet nhấn mạnh việc thu nhập vừa đủ để trang trải chi phí cần thiết. Những thành ngữ này hợp với Speaking khi câu chuyện phù hợp; trong Writing Task 2 trang trọng, bạn thường nên chọn cách nói trực tiếp như reduce spending hoặc cover living expenses.
Collocations cho Writing Task 2 theo band 5-6 và band 7+
Các nhóm dưới đây gợi ý độ khó tương đối, không phải danh sách từ bảo đảm điểm. Lexical Resource được đánh giá qua cách dùng từ phù hợp, linh hoạt và chính xác trong toàn bài; một cụm riêng lẻ không quyết định band IELTS.
- Nền tảng, thường phù hợp người học hướng band 5-6: spend money on — chi tiền cho; save money — tiết kiệm tiền; pay for — trả tiền cho; cheap — rẻ; expensive /ɪkˈspensɪv/ — đắt.
- Mở rộng, có thể hữu ích khi hướng band 7+: disposable income — thu nhập khả dụng; cost of living /ˌkɒst əv ˈlɪvɪŋ/ — chi phí sinh hoạt; reduce household expenses — giảm các khoản chi gia đình; live beyond one’s means /lɪv bɪˌjɒnd wʌnz ˈmiːnz/ — sống vượt khả năng tài chính; extravagant /ɪkˈstrævəɡənt/ — xa hoa hoặc tiêu xài quá mức.
Overspend và live beyond one’s means đều nói về chi tiêu quá mức. Tuy vậy, cụm thứ hai nhấn mạnh mức sống vượt khả năng tài chính; hai cách nói không phải lúc nào cũng thay thế được cho nhau.
Mẫu trả lời Speaking và đoạn Writing có từ vựng chi tiêu
Speaking, chủ đề thói quen mua sắm:
I sometimes buy things on impulse, especially when I see a discount online. Last month, I bought a bag I didn’t really need. Since then, I’ve tried to track my spending and wait a day before making a purchase.
Đôi khi tôi mua hàng bốc đồng, nhất là khi thấy giảm giá trực tuyến. Tháng trước, tôi mua một chiếc túi mà mình không thực sự cần. Từ đó, tôi cố theo dõi chi tiêu và chờ một ngày trước khi mua hàng.
Writing Task 2, chủ đề chi phí sinh hoạt:
Rising living costs can limit the amount households are able to save. When a larger share of income is spent on rent and utilities, families may reduce expenditure on leisure. Therefore, policies that make essential services more affordable could ease pressure on household budgets.
Chi phí sinh hoạt tăng có thể hạn chế số tiền các hộ gia đình tiết kiệm được. Khi phần thu nhập dành cho tiền nhà và điện nước tăng lên, các gia đình có thể giảm chi cho giải trí. Vì vậy, những chính sách giúp dịch vụ thiết yếu vừa túi tiền hơn có thể giảm áp lực lên ngân sách gia đình.
Đây là đoạn luyện ngôn ngữ, không phải bằng chứng rằng một chính sách cụ thể chắc chắn có tác dụng. Trong bài luận hoàn chỉnh, người viết cần phát triển và giải thích lập luận.
Lỗi sai collocation của người Việt: spend on, waste on, pay for
Các câu ở cột đầu được cố ý viết sai để bạn luyện sửa; cột giữa đưa ra một cách diễn đạt đúng, nhưng không phải lựa chọn duy nhất.
| Câu sai | Cách sửa | Lý do |
|---|---|---|
| ❌ I spend money for buying clothes. | ✅ I spend money on clothes. | Dùng spend money on cho khoản chi. |
| ❌ Can I pay the food? | ✅ Can I pay for the food? | Dùng pay for khi nói trả tiền cho món ăn. |
| ❌ The bag costs too expensive. | ✅ The bag is too expensive. | Dùng be expensive hoặc cost too much. |
| ❌ I cost 2 million dong on this bag. | ✅ The bag cost me 2 million dong. | Với cấu trúc chỉ giá, món đồ làm chủ ngữ. |
| ❌ The price is very expensive. | ✅ The price is very high. | Giá thường đi với high/low; món đồ có thể expensive/cheap. |
| ❌ I saved money to buying a bike. | ✅ I saved money to buy a bike. | Dùng to + động từ nguyên mẫu để chỉ mục đích. |
| ❌ I paid by cash. | ✅ I paid in cash. | Cụm thông dụng là in cash; nhưng by card. |
| ❌ She wastes money for snacks. | ✅ She wastes money on snacks. | Dùng waste money on. |
| ❌ I lent money from him. | ✅ I borrowed money from him. | Borrow from là mượn của; lend to là cho ai mượn. |
| ❌ I did a payment online. | ✅ I made a payment online. | Collocation thông dụng là make a payment. |
Cụm pay money for something hoàn toàn đúng: I paid good money for this phone là một câu tự nhiên. Điều cần lưu ý là chọn đúng cấu trúc theo ý: pay for the item, pay the person hoặc pay the bill.
Cách ghi nhớ từ vựng chi tiêu: quiz có đáp án, flashcard và checklist tự đánh giá
Hãy làm bài tập trước khi xem đáp án. Sau đó, chọn những câu mình làm sai và thử đặt lại với một khoản chi thực tế hoặc tình huống giả định.
Quiz 10 câu có đáp án
- I about 300,000 dong a month coffee. Điền động từ và giới từ.
- How much did you ___ for that backpack?
- The repair ___ me 2 million dong yesterday.
- Rent and electricity are my biggest monthly ___.
- Chọn giới từ: Can I pay by / in card?
- Chọn câu đúng: I paid the pizza / I paid for the pizza.
- Ở nhà hàng Mỹ, từ nào thường dùng cho hóa đơn: check / note?
- Chọn từ hợp với báo cáo trang trọng: Government expenditure / cash on education increased.
- Điền từ tự nhiên: The initial ___ on equipment was high. outlay / wage
- Sửa câu: I spend a lot of money for eating out.
- Sửa câu: The price is too expensive.
- Viết trang trọng hơn nhưng giữ ý: People spend too much money on things they don’t need.
Đáp án và giải thích:
- spend … on — người + spend + tiền + on + thứ được mua.
- pay — pay for nói về việc trả tiền cho món đồ.
- cost — dạng quá khứ của cost trong nghĩa chỉ giá vẫn là cost.
- expenses — dùng số nhiều để nói về các khoản chi cụ thể.
- by — pay by card; nhưng pay in cash.
- I paid for the pizza — dùng for trước món hàng.
- check — cách nói thường gặp ở nhà hàng Mỹ; bill cũng có thể được hiểu.
- expenditure — phù hợp với cụm trang trọng government expenditure on education; spending cũng dùng được nếu viết lại lựa chọn.
- outlay — initial outlay là khoản tiền bỏ ra ban đầu.
- I spend a lot of money on eating out. — Dùng on sau khoản tiền.
- The price is too high hoặc It is too expensive. — High mô tả giá; expensive mô tả món đồ.
- Một đáp án: People spend too much on non-essential items. — Câu vẫn giữ ý “chi quá nhiều”; bạn có thể chọn cách viết khác miễn là không đổi nghĩa.
1Khi mô tả việc một người bỏ tiền ra để mua một món đồ hoặc dịch vụ, cách kết hợp giới từ đúng với hai động từ 'spend' và 'pay' là gì?
Động từ 'spend' thường đi kèm giới từ 'on' để chỉ việc tiêu tiền vào món đồ/mục đích nào đó, trong khi 'pay' đi với giới từ 'for' khi đề cập đến việc trả tiền mua vật phẩm.
2Giả sử bạn mua một chiếc áo với giá 500.000 đồng. Đâu là câu diễn đạt đúng cấu trúc ngữ pháp khi dùng động từ 'cost'?
Khi dùng động từ 'cost' để chỉ giá cả, chủ ngữ của câu là vật hoặc sự việc (chiếc áo), theo sau là tân ngữ chỉ người và số tiền.
3Những trường hợp nào dưới đây kết hợp từ vựng chỉ loại chi phí/khoản phí phù hợp với ngữ cảnh thực tế?
'Fare' là từ chuyên dùng để chỉ tiền vé hoặc cước phí dịch vụ di chuyển, đi lại.
4Khi miêu tả giá của một món đồ, từ nào dưới đây mang ý nghĩa nhấn mạnh mức giá phù hợp với khả năng tài chính của người mua, thay vì mang định kiến chất lượng kém?
'Affordable' nhấn mạnh rằng mức giá nằm trong khả năng chi trả của người mua, mang sắc thái tích cực và hợp lý.
5Khi bạn đi ăn tại một nhà hàng ở Mỹ và muốn đề nghị nhân viên tính tiền, từ nào thường được sử dụng phổ biến nhất để chỉ hóa đơn bàn ăn?
Trong tiếng Anh-Mỹ (American English), 'check' là từ thông dụng nhất để chỉ hóa đơn thanh toán tại nhà hàng.
6Những thuật ngữ nào dưới đây miêu tả hành vi mua sắm không nằm trong kế hoạch ban đầu, thường xảy ra do cảm xúc hoặc phản ứng bốc đồng? (Chọn tất cả đáp án đúng)
'Impulse buying' là cụm danh từ chỉ việc mua hàng bốc đồng, ngẫu hứng mà không có sự chuẩn bị hay kế hoạch từ trước.
7Trong các câu dưới đây, câu nào đã sử dụng đúng collocation chuẩn xác liên quan đến tiền bạc và thanh toán?
Cụm từ chuẩn xác là 'make a payment' (thực hiện thanh toán).
8Điểm khác biệt cốt lõi giữa hai khái niệm thu nhập 'salary' và 'wage' là gì?
'Salary' gắn liền với hợp đồng trả lương định kỳ cố định (tháng/năm), trong khi 'wage' thường tính theo thời gian làm việc thực tế (giờ/ngày/tuần).
Flashcard và lịch ôn tập 7 ngày
Tự tạo flashcard từ bảng đầu bài: mặt trước ghi từ + IPA, mặt sau ghi nghĩa + collocation + câu của bạn. Ví dụ, mặt trước là receipt /rɪˈsiːt/; mặt sau ghi “biên lai — keep the receipt — I kept the receipt for the return”. Bạn có thể chép bảng vào ứng dụng thẻ từ hoặc in bài để tự cắt thẻ; bài này không có tệp tải xuống.
Người mới có thể bắt đầu với 5-8 mục mỗi ngày rồi điều chỉnh theo thời gian và khả năng ghi nhớ. Đến ngày ôn, hãy thử nhớ câu trước khi lật thẻ. Ôn lại sau khoảng 1, 3 và 7 ngày là lịch thực hành dễ theo dõi.

- Ngày 1: Học nhóm mua sắm; nói ba câu với spend, buy và price.
- Ngày 2: Học hóa đơn và nhà cửa; mô tả hai khoản expenses giả định.
- Ngày 3: Học thanh toán; đóng vai hỏi cách trả bằng thẻ và xin receipt.
- Ngày 4: Học tiết kiệm và ngân sách; viết ba câu với save và budget.
- Ngày 5: Học thu nhập; đối chiếu salary, wage và income.
- Ngày 6: Học thanh toán số và một cụm về hành vi tiêu dùng; kể về một lần mua hàng.
- Ngày 7: Làm lại quiz, viết đoạn ngắn về monthly budget và ôn những thẻ chưa nhớ.
Checklist tự đánh giá theo trình độ
- ☐ Bắt đầu: Tôi đặt được câu với spend on, pay for, cost, save và budget.
- ☐ Giao tiếp hằng ngày: Tôi hỏi được về giá, thanh toán, chia hóa đơn và yêu cầu hoàn tiền.
- ☐ Hướng IELTS band 6: Tôi giải thích được living expenses, so sánh giá và kể về thói quen mua sắm bằng ví dụ của mình.
- ☐ Hướng IELTS band 7+: Tôi dùng được disposable income, expenditure và collocation phù hợp mà không gượng ép; đây là mục tiêu luyện tập, không phải thang chấm điểm độc lập.
Bắt đầu với 10 từ đánh dấu ★, làm quiz sau khi học rồi tạo thêm thẻ cho những câu còn sai. Khi muốn mở rộng, bạn có thể tìm hiểu thêm cách nói “tiêu tiền”, “tiền tiêu vặt”, “tiền tip” và “hết tiền” trong tiếng Anh.
| Từ vựng | Phiên âm IPA | Loại từ | Nghĩa tiếng Việt | Cụm từ & Ví dụ | Mức độ |
|---|---|---|---|---|---|
| spend | /spend/ | động từ | tiêu tiền; dành thời gian | spend money on : I spend money on books. — Tôi tiêu tiền mua sách. | CB |
| buy | /baɪ/ | động từ | mua | buy groceries : I buy groceries on Sundays. — Tôi mua thực phẩm vào Chủ nhật. | CB |
| price | /praɪs/ | danh từ | giá | a high price : The price is too high. — Giá quá cao. | CB |
| cost | /kɒst/ | động từ, danh từ | có giá; chi phí | cost money : The bag costs 200,000 dong. — Chiếc túi giá 200.000 đồng. | CB |
| afford | /əˈfɔːd/ | động từ | có đủ khả năng chi trả | afford to buy : I can't afford to buy it. — Tôi không đủ tiền mua món đó. | CB |
| cheap | /tʃiːp/ | tính từ | rẻ | cheap clothes : These clothes are cheap. — Những bộ quần áo này rẻ. | CB |
| affordable | /əˈfɔːdəbl/ | tính từ | có giá vừa khả năng chi trả | affordable prices : The shop has affordable prices. — Cửa hàng có mức giá vừa túi tiền. | CB |
| overspend | /ˌəʊvəˈspend/ | động từ | chi tiêu quá mức | overspend on : I overspent on clothes. — Tôi đã chi quá tay cho quần áo. | NC |
| bill | /bɪl/ | danh từ | hóa đơn | electricity bill : The electricity bill is due tomorrow. — Hóa đơn điện đến hạn ngày mai. | CB |
| rent | /rent/ | danh từ, động từ | tiền thuê; thuê | pay the rent : We pay the rent monthly. — Chúng tôi trả tiền thuê nhà hằng tháng. | CB |
| utilities | /juːˈtɪlətiz/ | danh từ số nhiều | các dịch vụ thiết yếu như điện, nước, gas | pay for utilities : Rent doesn't include utilities. — Tiền thuê chưa bao gồm điện nước. | CB |
| groceries | /ˈɡrəʊsəriz/ | danh từ số nhiều | thực phẩm và hàng thiết yếu mua về nhà | buy groceries : He buys groceries every week. — Anh ấy mua thực phẩm mỗi tuần. | CB |
| expense | /ɪkˈspens/ | danh từ | khoản chi; chi phí | living expenses : Rent is my biggest expense. — Tiền thuê nhà là khoản chi lớn nhất của tôi. | CB |
| fee | /fiː/ | danh từ | phí dịch vụ hoặc phí tham gia | a service fee : There's a small service fee. — Có một khoản phí dịch vụ nhỏ. | CB |
| fare | /feə/ | danh từ | tiền vé, cước đi lại | bus fare : The bus fare is 10,000 dong. — Giá vé xe buýt là 10.000 đồng. | CB |
| charge | /tʃɑːdʒ/ | danh từ, động từ | khoản phí; tính phí | delivery charge : There's no delivery charge. — Không mất phí giao hàng. | CB |
| pay | /peɪ/ | động từ | trả tiền | pay for : I'll pay for lunch. — Tôi sẽ trả tiền bữa trưa. | CB |
| payment | /ˈpeɪmənt/ | danh từ | khoản thanh toán; việc thanh toán | make a payment : I made the payment online. — Tôi đã thanh toán trực tuyến. | CB |
| receipt | /rɪˈsiːt/ | danh từ | biên lai, hóa đơn xác nhận đã trả tiền | keep the receipt : Keep the receipt for returns. — Hãy giữ biên lai để đổi trả. | CB |
| cash | /kæʃ/ | danh từ | tiền mặt | pay in cash : Can I pay in cash? — Tôi có thể trả bằng tiền mặt không? | CB |
| discount | /ˈdɪskaʊnt/ | danh từ | khoản hoặc mức giảm giá | get a discount : We got a 10% discount. — Chúng tôi được giảm giá 10%. | CB |
| refund | /ˈriːfʌnd/ | danh từ | khoản tiền hoàn lại | get a refund : I got a refund for the shirt. — Tôi được hoàn tiền chiếc áo. | CB |
| debit card | /ˈdebɪt kɑːd/ | danh từ | thẻ ghi nợ | pay by debit card : She paid by debit card. — Cô ấy thanh toán bằng thẻ ghi nợ. | CB |
| credit card | /ˈkredɪt kɑːd/ | danh từ | thẻ tín dụng | pay by credit card : He paid by credit card. — Anh ấy trả bằng thẻ tín dụng. | CB |
| save | /seɪv/ | động từ | tiết kiệm; dành tiền | save money for : I'm saving money for a trip. — Tôi đang để dành tiền cho chuyến đi. | CB |
| budget | /ˈbʌdʒɪt/ | danh từ, động từ | ngân sách; lập ngân sách | stay within budget : We stayed within budget. — Chúng tôi không chi vượt ngân sách. | CB |
| savings | /ˈseɪvɪŋz/ | danh từ số nhiều | tiền tiết kiệm | use your savings : She used her savings to buy a bike. — Cô ấy dùng tiền tiết kiệm mua xe đạp. | CB |
| allowance | /əˈlaʊəns/ | danh từ | khoản tiền được cấp định kỳ; tiền tiêu vặt | a weekly allowance : He gets a weekly allowance. — Cậu ấy được cho tiền tiêu vặt mỗi tuần. | CB |
| pocket money | /ˈpɒkɪt ˌmʌni/ | danh từ không đếm được | tiền tiêu vặt | get pocket money : I got pocket money as a child. — Hồi nhỏ tôi được cho tiền tiêu vặt. | CB |
| emergency fund | /ɪˈmɜːdʒənsi fʌnd/ | danh từ | quỹ dự phòng khẩn cấp | build an emergency fund : They are building an emergency fund. — Họ đang xây dựng quỹ dự phòng. | NC |
| frugal | /ˈfruːɡəl/ | tính từ | tiết kiệm, không phung phí | a frugal lifestyle : She leads a frugal lifestyle. — Cô ấy sống tiết kiệm. | NC |
| spending | /ˈspendɪŋ/ | danh từ không đếm được | việc chi tiêu; tổng mức chi | household spending : Household spending increased. — Chi tiêu hộ gia đình tăng lên. | CB |
| income | /ˈɪnkʌm/ | danh từ | thu nhập | monthly income : Her monthly income varies. — Thu nhập hằng tháng của cô ấy thay đổi. | CB |
| salary | /ˈsæləri/ | danh từ | lương cố định | annual salary : His annual salary increased. — Lương năm của anh ấy tăng. | CB |
| wage | /weɪdʒ/ | danh từ | tiền công, thường tính theo giờ hoặc ngày | hourly wage : The hourly wage is stated in the contract. — Tiền công theo giờ được ghi trong hợp đồng. | CB |
| earnings | /ˈɜːnɪŋz/ | danh từ số nhiều | khoản tiền kiếm được | weekly earnings : Her weekly earnings vary. — Tiền cô ấy kiếm được mỗi tuần không cố định. | NC |
| revenue | /ˈrevənjuː/ | danh từ | doanh thu | sales revenue : Sales revenue rose. — Doanh thu bán hàng tăng. | NC |
| disposable income | /dɪˌspəʊzəbl ˈɪnkʌm/ | danh từ | thu nhập khả dụng sau thuế | household disposable income : Their disposable income fell. — Thu nhập khả dụng của hộ gia đình giảm. | NC |
| expenditure | /ɪkˈspendɪtʃə/ | danh từ | chi tiêu; khoản chi | public expenditure : Public expenditure increased. — Chi tiêu công tăng. | NC |
| outlay | /ˈaʊtleɪ/ | danh từ | khoản tiền bỏ ra cho một mục đích | initial outlay : The initial outlay was high. — Khoản tiền bỏ ra ban đầu khá lớn. | NC |
Câu hỏi thường gặp
Cheap, inexpensive và affordable khác nhau thế nào?
Cheap chỉ giá thấp và đôi khi hàm ý chất lượng kém. Inexpensive là cách nói trung tính, lịch sự hơn. Affordable nghĩa là giá nằm trong khả năng chi trả của người nói.
Afford dùng với cấu trúc nào?
Afford thường đi sau can/could/be able to và đứng trước danh từ hoặc to V, ví dụ: I can’t afford a new phone, I can’t afford to buy a new phone. Không nói ‘I afford’ trong câu khẳng định thông thường.
Sale, discount, deal và bargain khác nhau thế nào?
Discount là khoản giảm giá, sale là đợt bán giảm giá. Deal là một ưu đãi hoặc thỏa thuận mua bán, còn bargain là món hàng có giá hời so với giá trị thật.
Budget là danh từ hay động từ, và ‘on a budget’ nghĩa là gì?
Budget dùng được cả hai cách: danh từ là ngân sách, động từ là lập kế hoạch chi tiêu (to budget for rent). ‘On a budget’ nghĩa là chi tiêu có giới hạn, ví dụ: We’re traveling on a budget.
Nên học bao nhiêu từ vựng chi tiêu mỗi ngày?
Người mới bắt đầu có thể học 5-8 từ mỗi ngày, mỗi từ kèm một collocation và một câu ví dụ của riêng mình. Ôn lại các từ cũ theo lịch cách quãng (sau 1, 3 và 7 ngày) để nhớ lâu hơn.