Ký hiệu & có nghĩa là gì? Cách đọc, cách gõ và khi nào nên dùng

Ký hiệu & (đọc là “và”, tiếng Anh gọi là ampersand) có nghĩa là “và/and”, dùng để nối hai thành phần. Nó là ký tự đặc biệt, không phải chữ cái. Trên bàn phím tiếng Anh (US), nhấn Shift + 7 để gõ; trong văn bản trang trọng nên viết đầy đủ “và”.

Ký hiệu & có nghĩa là “và”, tương đương với tiếng Anh and; tên tiếng Anh của nó là ampersand, còn tiếng Việt thường gọi là dấu và. Đây là một ký tự đặc biệt, không phải chữ cái. Đọc thành “và” trong câu tiếng Việt và “and” trong tên hoặc câu tiếng Anh.

Chẳng hạn, “Johnson & Johnson” đọc là “Johnson and Johnson”, còn “Q&A” đọc là “Q and A”. Nếu bạn chỉ cần biết cách gõ, trên bàn phím tiếng Anh (US) hãy nhấn Shift + 7. Các phần dưới giải thích nguồn gốc, quy tắc dùng và những nghĩa khác của dấu này trong công nghệ.

& nghĩa là “và” (and): cách đọc và gọi tên dấu & trong tiếng Việt

“Ampersand” là tên gọi của ký hiệu &, vốn được dùng thay cho từ “and” (“và”). Trong tiếng Việt, “dấu và” là cách gọi dễ hiểu nhất; đôi khi người ta cũng gọi là “dấu et”. Từ ampersand thường được phiên âm là /ˈæmpərsænd/.

Trong tin nhắn, nếu ai đó viết “Mình mua trà & bánh”, có thể hiểu đơn giản là “Mình mua trà và bánh”. Như các loại dấu câu và ký hiệu khác, dấu này không tự mang một ý nghĩa bí mật: cách hiểu chủ yếu phụ thuộc vào nơi nó xuất hiện. Trong code, chẳng hạn, nó có thể là một toán tử thay vì từ nối thông thường.

Dấu & trong đời thường thường chỉ thay cho chữ “và”.
Ý nghĩa của & phụ thuộc vào nơi nó xuất hiện. (Nguồn: cafef)

Vì sao & có hình dạng này: từ chữ ghép “et” đến tên gọi ampersand

Từ chữ nối “et” thành ký hiệu &

Từ et trong tiếng Latin có nghĩa là “và”. Người chép văn bản viết hai chữ này liền nét thành một dạng chữ ghép, hay ligature. Qua thời gian, nét chữ e và t được viết nối và biến dạng, dần thành hình &. Nói ngắn gọn, hình dáng của dấu này gắn với cách viết liền chữ et, chứ không phải một biểu tượng được tạo ra ngẫu nhiên.

Ký hiệu này có lịch sử từ thời La Mã cổ đại; dạng viết liên quan đến nó từng được tìm thấy trong graffiti ở Pompeii. Dù hình dạng đã thay đổi, chức năng nối hai thành phần vẫn được giữ lại.

“And per se and” và sự ra đời của từ ampersand

Tên ampersand thường được giải thích từ cụm tiếng Anh “and per se and” — có thể hiểu là “và, tự nó là từ ‘and’”. Theo cách giải thích truyền thống, khi & từng được đọc ở cuối bảng chữ cái, người đọc nói cụm này sau “…X, Y, Z”; cách nói dính lại theo thời gian thành ampersand. Cụm từ này có nguồn gốc trong tiếng Latin và tiếng Anh.

Cách giải thích về tên gọi cần phân biệt với lịch sử hình dạng: chữ ghép et giúp lý giải hình &, còn “and per se and” giải thích tên tiếng Anh. Không nên xem mọi chi tiết kể lại về thời điểm biến âm là mốc lịch sử chắc chắn nếu không có nguồn xác nhận cụ thể.

Ngày nay, & vẫn hữu ích vì ngắn gọn, tiết kiệm chỗ và có thể tạo cảm giác cân đối trong thiết kế. Đó là lý do nó còn xuất hiện trong logo, tiêu đề ngắn và tên thương hiệu.

Dấu & trong tin nhắn, Facebook và tên thương hiệu thường mang nghĩa gì

Trong tin nhắn và bình luận, & thường thay cho “và” để viết nhanh, như “Mai đi cà phê & ăn trưa nhé”. Trên Facebook, Instagram hay TikTok, dấu này có thể nối tên người, sản phẩm hoặc chủ đề trong tên trang và phần giới thiệu, chẳng hạn “Nam & Lan”. Tuy nhiên, dấu & không phải ký tự hashtag; nếu muốn tạo hashtag, hãy viết từ khóa theo định dạng nền tảng hỗ trợ, không đặt & vào giữa.

Trong tên thương hiệu, dấu này thường là một phần của tên chính thức, như Johnson & Johnson, Tiffany & Co. hoặc Procter & Gamble. Khi đó, hãy giữ nguyên dấu thay vì tự đổi thành chữ “và”. Còn @ thường dùng để nhắc đến tài khoản, # mở đầu hashtag; chúng không đồng nghĩa với &.

Trên tin nhắn và mạng xã hội, & thường nối nhanh hai ý.
Không dùng & như hashtag hay ký hiệu nhắc tài khoản. (Nguồn: magnific)

Khi nào dùng &, khi nào phải viết đầy đủ “và/and”

Về nghĩa cơ bản, & và “và” đều nối các thành phần. Khác biệt nằm ở quy ước trình bày và mức độ trang trọng. Với câu văn thông thường bằng tiếng Việt, viết đầy đủ “và” là lựa chọn chuẩn mực; & phù hợp hơn trong tên riêng, viết tắt hoặc không gian trình bày ngắn.

Bảng chọn nhanh theo ngữ cảnh

Ngữ cảnh Nên dùng & Nên viết “và/and” Ví dụ
Tin nhắn thân mật Có thể dùng Có thể viết “Chiều nay đi cà phê & ăn trưa nhé”
Caption hoặc tên trang Có thể dùng để nối tên/chủ đề Dùng trong câu mô tả đầy đủ “Coffee & Books”; “Cửa hàng mở cửa và nhận đặt hàng”
Tên thương hiệu chính thức Giữ theo tên đã đăng ký hoặc công bố Không tự đổi tên “Johnson & Johnson”
Tiêu đề slide, bảng biểu Có thể dùng khi cần gọn Dùng nếu cần văn phong đầy đủ “Marketing & Sales – Quý 3”
Email công việc, CV Chỉ giữ trong tên riêng hoặc viết tắt Nên viết đầy đủ “Kinh nghiệm về kế toán và thuế”
Bài luận, báo cáo, văn bản hành chính Chỉ dùng nếu thuộc tên riêng/quy ước Nên viết đầy đủ “Bên A và Bên B thống nhất…”
Trích dẫn học thuật Theo chuẩn trích dẫn Theo chuẩn trích dẫn APA: (Nguyen & Tran, 2020); MLA: (Nguyen and Tran 45)

Trong ngữ pháp tiếng Anh, and là lựa chọn thông thường trong văn xuôi trang trọng. Dấu & chủ yếu xuất hiện trong tên riêng, tiêu đề ngắn hoặc định dạng cần tiết kiệm chỗ.

Trong văn bản tiếng Việt: & có bị coi là sai chính tả không?

& là ký hiệu mượn, không phải cách viết thay thế mặc định cho chữ “và” trong văn bản tiếng Việt trang trọng. Vì vậy, nếu viết bài luận, báo cáo hay hợp đồng, hãy dùng “và” trong câu văn; giữ & khi nó nằm trong tên riêng, chữ viết tắt quen dùng như R&D, hoặc theo đúng quy định của mẫu biểu.

Trong văn bản tiếng Việt trang trọng, ưu tiên viết đầy đủ “và”.
Giữ & chủ yếu trong tên riêng hoặc quy ước đã chuẩn. (Nguồn: cafef)

Quy tắc dùng & trong trích dẫn APA, MLA/Chicago và trong tên doanh nghiệp tại Việt Nam

APA so với MLA/Chicago: bảng ví dụ nhanh

Tình huống APA (ấn bản 7) MLA / Chicago
Trích dẫn trong ngoặc đơn Dùng &: (Nguyen & Tran, 2020) Dùng and: (Nguyen and Tran 45) trong ví dụ MLA
Nhắc tác giả trong câu Viết and: Nguyen and Tran (2020) Viết and
Danh mục tài liệu tham khảo Dùng & giữa các tác giả Thường viết and, theo định dạng của từng chuẩn

Bảng này nêu quy tắc khái quát; định dạng cụ thể có thể khác theo loại tài liệu và hướng dẫn của trường, giảng viên hoặc tạp chí. Hãy kiểm tra tài liệu hướng dẫn áp dụng cho bài của bạn trước khi nộp.

APA có chỗ dùng &, còn MLA thường viết and.
Kiểm tra chuẩn trích dẫn trước khi nộp bài. (Nguồn: edu)

Đặt tên cửa hàng, công ty có dấu & có được không?

Không nên mặc định rằng mọi hồ sơ đăng ký doanh nghiệp tại Việt Nam đều chấp nhận & theo cùng một cách. Việc thể hiện tên phải tuân thủ quy định đăng ký hiện hành và quy cách tiếp nhận hồ sơ; thông tin ở đây không thay thế xác nhận của cơ quan đăng ký. Trước khi in hóa đơn, làm hợp đồng hay đăng ký tên, hãy hỏi Phòng Đăng ký kinh doanh hoặc kiểm tra hướng dẫn trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Nếu tên dự định là “An & Bình”, hãy thống nhất cách viết trên hồ sơ và các tài liệu kinh doanh, đồng thời xác minh cách thể hiện được chấp nhận. Với tên thương hiệu, cũng cần phân biệt tên doanh nghiệp với việc đăng ký nhãn hiệu: đó là các thủ tục khác nhau.

Cách gõ dấu & trên máy tính, iPhone và Android

Máy tính Windows và Mac

Trên bàn phím bố cục tiếng Anh (US), nhấn Shift + 7 để gõ &. Bộ gõ tiếng Việt Telex hoặc VNI không làm thay đổi thao tác này. Đây là thao tác giữ Shift, không phải bật phím Caps Lock. Nếu tổ hợp phím cho ra ký tự khác, hãy kiểm tra bố cục bàn phím đang bật; một số bố cục quốc tế đặt ký tự ở vị trí khác.

Trên Windows, có thể dùng cách dự phòng Alt + 38 bằng cụm phím số bên phải. Nếu máy không có cụm số hoặc thao tác không hoạt động, bạn có thể sao chép ký tự & từ văn bản.

Trên bàn phím US, gõ & bằng Shift + 7.
Alt + 38 là cách dự phòng trên Windows. (Nguồn: pianoductri)

Điện thoại iPhone và Android

Thiết bị/nền tảng Thao tác Ghi chú
iPhone Chạm 123, tìm &; nếu chưa thấy, chạm #+= Bố cục có thể thay đổi theo bàn phím đang dùng
Android với Gboard Chạm ?123, tìm &; nếu chưa thấy, chạm =< để mở thêm ký hiệu Bàn phím của hãng khác có thể sắp xếp khác
Trên iPhone và Android, mở phần bàn phím ký hiệu để tìm &.
Vị trí ký hiệu có thể đổi theo bàn phím. (Nguồn: kenh14)

Ý nghĩa của & trong lập trình, Excel, HTML và URL

Trong công nghệ, & không phải lúc nào cũng có nghĩa là “và”. Hãy đọc nó theo ngôn ngữ hoặc định dạng đang sử dụng.

Bối cảnh Ý nghĩa của & Ví dụ cụ thể
Tin nhắn, văn bản thường Thay cho “và/and” “Mai đi cà phê & ăn trưa nhé”
Excel, Google Sheets Nối chuỗi văn bản =A1&amp;" "&amp;B1 ghép nội dung ô A1, dấu cách và ô B1
URL Phân tách các tham số trong query string ?a=1&amp;b=2 có hai tham số: a=1 và b=2
HTML Bắt đầu một entity ký tự Tom &amp; Jerry được trình duyệt hiển thị thành “Tom & Jerry”
Lập trình Có thể là AND theo bit hoặc một toán tử khác tùy ngôn ngữ 5 &amp; 3 cho kết quả 1 trong phép AND theo bit ở các ngôn ngữ phù hợp
C/C++ Có thể lấy địa chỉ biến hoặc khai báo tham chiếu &amp;x lấy địa chỉ của x; int &amp;ref = x; khai báo tham chiếu
Trong công nghệ, & có thể là toán tử, nối chuỗi hoặc mã ký tự.
Đọc & theo đúng ngữ cảnh kỹ thuật. (Nguồn: vieclam24h)

& và && trong C++, JavaScript, Python

Trong các ngôn ngữ như C++ và JavaScript, một dấu & có thể thực hiện AND theo bit: so sánh từng bit của hai số. Với số nhị phân, 5 & 3 tương đương 101 & 011, cho kết quả 001, tức 1. Hai dấu && thường là AND logic, dùng để kiểm tra hai điều kiện cùng đúng, như a > 0 && b > 0.

Đừng áp dụng một quy tắc duy nhất cho mọi ngôn ngữ: cú pháp và ý nghĩa phụ thuộc vào ngôn ngữ. Trong C và C++, &x còn có thể lấy địa chỉ của biến x; khai báo int &ref = x; dùng & để tạo tham chiếu. Python không dùng && làm toán tử AND logic; từ khóa của nó là and.

Nối chuỗi bằng & trong Excel và Google Sheets

Trong bảng tính, dấu & ghép các đoạn văn bản. Công thức =A1&" "&B1 nối nội dung ô A1, một dấu cách và nội dung ô B1, chẳng hạn để ghép họ với tên. Hàm CONCAT cũng có thể nối chuỗi; & thường gọn trong công thức ngắn, còn hàm nối hữu ích khi cần truyền các đối số theo cách rõ ràng.

Viết & trong HTML và dấu & trong URL

Trong HTML, & mở đầu một character reference (mã tham chiếu ký tự). Vì vậy, để biểu thị dấu ampersand như một ký tự trong nội dung, hãy viết &amp;, chẳng hạn Tom &amp; Jerry. Trình duyệt hiển thị thành “Tom & Jerry”. Cách viết này giúp phân biệt dấu & cần hiển thị với phần mở đầu của một entity.

Trong URL, & thường ngăn cách các cặp tham số ở phần query string: ?a=1&b=2 nghĩa là tham số a có giá trị 1 và b có giá trị 2. Nếu một giá trị tham số tự chứa &, cần mã hóa ký tự đó phù hợp để nó không bị hiểu nhầm là dấu phân cách.

Checklist chọn đúng cách dùng & cho trường hợp của bạn

  • Gặp & trong tin nhắn hoặc mạng xã hội: thường đọc là “và”; trong tên thương hiệu, giữ đúng tên.
  • Viết câu tiếng Việt trang trọng, CV, báo cáo hoặc hợp đồng: ưu tiên viết đầy đủ “và”.
  • Dùng trích dẫn học thuật: kiểm tra chuẩn áp dụng; APA dùng & ở một số vị trí như trích dẫn trong ngoặc, còn MLA thường viết “and”.
  • Cần gõ trên máy tính bố cục US: nhấn Shift + 7; trên điện thoại, mở bàn phím ký hiệu.
  • Gặp & trong code, bảng tính, HTML hoặc URL: xác định đúng ngữ cảnh trước khi diễn giải; &amp; là cách viết trong HTML, còn =A1&" "&B1 là công thức nối chuỗi trong bảng tính.

Quy tắc dễ nhớ nhất: giữ dấu & khi đó là một phần của tên hoặc cú pháp; trong câu văn thông thường, hãy viết “và”.

Tự kiểm tra nhanh

1Nguồn gốc hình dạng của ký hiệu "&" xuất phát từ chữ ghép (ligature) của từ ngữ nào trong tiếng Latinh?

2Trong các ngôn ngữ lập trình như C++ hay JavaScript, sự khác biệt căn bản giữa toán tử một dấu `&` và hai dấu `&&` là gì?

3Trong các văn bản tiếng Việt hoặc tiếng Anh trang trọng, những trường hợp nào dưới đây việc giữ nguyên ký hiệu `&` là phù hợp với quy ước trình bày?

4Khác với ngôn ngữ C++ hay JavaScript, ngôn ngữ lập trình Python thực hiện phép toán AND logic bằng cách nào?

5Thao tác chuẩn để gõ ký hiệu `&` trên bàn phím máy tính sử dụng bố cục tiếng Anh (US) là gì?

6Dựa trên các quy chuẩn trích dẫn tài liệu học thuật, nhận định nào sau đây là ĐÚNG về việc sử dụng dấu `&` và từ "and"?

7Trong một địa chỉ web (URL) có dạng `https://example.com/products?category=shoes&sort=asc`, dấu `&` đảm nhận vai trò kỹ thuật gì?

8Khi chuẩn bị hồ sơ đăng ký kinh doanh hoặc đặt tên công ty tại Việt Nam, chủ doanh nghiệp cần lưu ý điều gì liên quan đến ký hiệu `&`?

Nhìn nhanhKý hiệu & có nghĩa là gì? Cách đọc, cách gõ và khi nào nên dùng
(Nguồn: ynghia.net)
Dữ liệu chính
Bối cảnh / Lĩnh vựcÝ nghĩa của ký hiệu &Quy tắc / Khuyên dùngVí dụ cụ thể
Tin nhắn thân mậtThay cho từ “và/and” để viết nhanhCó thể dùng & hoặc có thể viết đầy đủ “và/and”“Chiều nay đi cà phê & ăn trưa nhé”
Caption hoặc tên trang (Mạng xã hội)Dùng để nối tên người, sản phẩm hoặc chủ đề; không dùng làm hashtag hay nhắc tài khoảnCó thể dùng để nối tên/chủ đề; dùng "và" trong câu mô tả đầy đủ“Coffee & Books”; “Cửa hàng mở cửa và nhận đặt hàng”; “Nam & Lan”
Tên thương hiệu / Doanh nghiệp chính thứcLà một phần của tên chính thứcGiữ nguyên theo tên đã đăng ký hoặc công bố, không tự đổi thành chữ “và”“Johnson & Johnson”, “Tiffany & Co.”, “Procter & Gamble”
Tiêu đề slide, bảng biểuNối các thành phần, tạo sự gọn gàng và tiết kiệm không gianCó thể dùng khi cần gọn; dùng "và/and" nếu cần văn phong đầy đủ“Marketing & Sales – Quý 3”
Email công việc, CVNối các thành phần (thay cho từ "và")Chỉ giữ trong tên riêng hoặc chữ viết tắt quen dùng (như R&D); nên viết đầy đủ "và/and" để giữ giọng trang trọng“Kinh nghiệm về kế toán và thuế”; viết tắt “R&D”
Bài luận, báo cáo, văn bản hành chínhNối hai thành phần trong câuNên viết đầy đủ "và" trong câu văn; chỉ dùng & nếu thuộc tên riêng, chữ viết tắt hoặc theo quy ước mẫu biểu“Bên A và Bên B thống nhất…”
Trích dẫn học thuật (APA)Thay cho "and" giữa các tác giả trong trích dẫn ngoặc đơn hoặc danh mục tham khảoDùng & trong trích dẫn đặt trong ngoặc đơn và danh mục tham khảo; dùng "and" khi nhắc tác giả trực tiếp trong câuTrích dẫn trong ngoặc: (Nguyen & Tran, 2020); Trong câu: Nguyen and Tran (2020)
Trích dẫn học thuật (MLA / Chicago)Nối tên các tác giảDùng "and" thay vì & trong trích dẫn ngoặc đơn, trong câu và thường cả trong danh mục tham khảo(Nguyen and Tran 45)
Excel, Google SheetsSử dụng như một toán tử nối các chuỗi văn bản lại với nhauThường dùng gọn trong công thức ngắn thay cho hàm CONCAT=A1&" "&B1 (ghép nội dung ô A1, dấu cách và ô B1)
URL (Địa chỉ web / Query string)Phân tách các cặp tham số trong chuỗi truy vấn (query string)Dùng làm dấu phân cách các tham số; nếu giá trị tham số chứa ký tự &, cần mã hóa phù hợp?a=1&b=2 (có hai tham số: a=1 và b=2)
HTMLBắt đầu một mã tham chiếu ký tự (entity / character reference)Dùng & để hiển thị ký hiệu & ra màn hình trình duyệt mà không bị lỗiTom & Jerry (được trình duyệt hiển thị thành “Tom & Jerry”)
Lập trình (Nói chung)Có thể là toán tử AND theo bit hoặc một toán tử khác tùy theo ngôn ngữĐọc và áp dụng theo đúng cú pháp/quy tắc của từng ngôn ngữ lập trình cụ thể5 & 3 cho kết quả 1 trong phép AND theo bit ở các ngôn ngữ phù hợp
Lập trình C / C++Toán tử bitwise AND, lấy địa chỉ của biến hoặc khai báo tham chiếuDùng &x để lấy địa chỉ biến x; dùng int &ref = x; để khai báo tham chiếu; dùng && cho logic AND&x (lấy địa chỉ của x); int &ref = x; (khai báo tham chiếu); a > 0 && b > 0
Lập trình JavaScript& thực hiện AND theo bit; && thực hiện AND logicDùng & cho phép toán bitwise; dùng && để kiểm tra hai điều kiện cùng đúng5 & 3 (kết quả 1); a > 0 && b > 0

Câu hỏi thường gặp

Ampersand đọc như thế nào trong tiếng Anh?

Từ ampersand đọc là /ˈæm.pɚ.sænd/ (gần giống “am-pờ-sand”). Khi dùng ký hiệu & trong câu hoặc trong tên thương hiệu, người nói tiếng Anh đọc đơn giản là “and”.

Có nên dùng dấu & trong email công việc hoặc CV không?

Nên viết đầy đủ “và” trong câu văn của email và CV để giữ giọng trang trọng. Chỉ giữ & khi nó nằm trong tên riêng như tên công ty hoặc chức danh viết tắt đã quen dùng (ví dụ R&D).

Vì sao đăng bài lên web đôi khi dấu & hiện thành &?

Đó là HTML entity, cách mã hóa ký tự & để trình duyệt không hiểu nhầm là phần bắt đầu của một mã khác. Nếu bạn thấy & hiện nguyên văn, nghĩa là văn bản đã bị mã hóa hai lần; chỉ cần sửa lại thành & ở trình soạn thảo.

Dấu & có phải là một chữ cái trong bảng chữ cái không?

Không, & là ký tự đặc biệt chứ không phải chữ cái. Tuy vậy, trước đây nó từng được đọc ở cuối bảng chữ cái tiếng Anh, đó là lý do dẫn đến tên gọi ampersand.