Thuật ngữ kinh doanh tiếng Anh: Tra cứu theo lĩnh vực và ngữ cảnh

Thuật ngữ kinh doanh tiếng Anh (Business English terms) là từ vựng chuyên ngành dùng trong email, cuộc họp, đàm phán, báo cáo và hợp đồng — như revenue (doanh thu), KPI, cash flow hay invoice. Nên học theo nhóm lĩnh vực kèm phiên âm IPA và ví dụ theo ngữ cảnh để dùng đúng.

Bắt đầu tra cứu: nhóm thuật ngữ cốt lõi cho công việc kinh doanh

Bảng tra cứu dưới đây dành cho sinh viên kinh tế, người mới đi làm và nhân viên văn phòng tại Việt Nam cần đọc email, tham gia họp hoặc hiểu hợp đồng, báo cáo. Phiên âm và nghĩa tiếng Việt là điểm khởi đầu, nhưng chưa đủ để dùng từ đúng ngữ cảnh. Bài viết giới thiệu hơn 150 thuật ngữ kinh doanh tiếng Anh, mỗi thuật ngữ có:

  • Phiên âm IPA (chuẩn Cambridge Anh-Anh)
  • Nghĩa tiếng Việt rõ ràng
  • Ví dụ câu có nhãn ngữ cảnh (email, họp, đàm phán, hợp đồng)
  • Cấp độ học (cơ bản / trung cấp / nâng cao)
Mẹo

Học 5 từ mới mỗi ngày, đọc to ví dụ 2 lần và tự đặt câu theo công việc thực tế của bạn.

Bảng tra cứu thuật ngữ theo lĩnh vực và cấp độ

Lĩnh vực Thuật ngữ IPA Nghĩa tiếng Việt Cấp độ Ví dụ (ngữ cảnh)
Cơ bản – Công ty company /ˈkʌm·pæn.i/ công ty, doanh nghiệp Cơ bản Chúng tôi thành lập một company mới tại thành phố Hồ Chí Minh. (email)
client /ˈklaɪ·ənt/ khách hàng Cơ bản Giải pháp của chúng tôi giúp client tăng doanh thu 20%. (họp)
revenue /ˈrev·ən·ju/ doanh thu Cơ bản Revenue tháng 5 đạt 2 tỷ đồng. (báo cáo)
cost /kɒst/ chi phí, giá thành Cơ bản Chúng tôi cắt giảm cost sản xuất xuống 10%. (đàm phán)
profit /ˈprɒf·ɪt/ lợi nhuận Cơ bản Sau khi trừ tất cả cost, profit đạt 500 triệu. (hợp đồng)
Trung cấp – Tài chính cash flow /kæʃ floʊ/ dòng tiền Trung cấp Công ty cần theo dõi cash flow hàng tuần. (họp)
expense /ɪkˈspens/ chi phí, hao phí Trung cấp Các expense đi lại được hoàn lại theo quy định. (email)
ROI /ɑːrˌoʊ·aɪˈɛn/ lợi tức đầu tư (Return on Investment) Trung cấp Dự án này có ROI 150% sau 6 tháng. (báo cáo)
margin /ˈmɑːrdʒɪn/ biên lợi nhuận Trung cấp Margin gộp tăng từ 30% lên 35%. (họp)
stakeholder /ˈsteɪkˌhoʊldər/ bên liên quan Trung cấp Chúng tôi tham vấn các stakeholder trước khi ra quyết định. (đàm phán)
Nâng cao – Kinh doanh số SaaS /sæs/ phần mềm dưới dạng dịch vụ (Software as a Service) Nâng cao Công ty đang chuyển sang mô hình SaaS. (hợp đồng)
churn /tʃɜːrn/ tỷ lệ khách hàng hủy dịch vụ Nâng cao Chỉ số churn hàng tháng là 4%. (báo cáo)
CAC /siːeɪsiː/ chi phí thu hút khách hàng (Customer Acquisition Cost) Nâng cao CAC hiện tại là 3 triệu đồng mỗi khách hàng mới. (họp)

Tại sao học theo nhóm? Học thuộc một danh sách dài A–Z dễ khiến bạn quên cách dùng từ. Hãy bắt đầu với những nhóm xuất hiện hàng ngày trong email, cuộc họp và báo cáo để ghi nhớ và dùng từ đúng ngữ cảnh.

Bảng tra cứu thuật ngữ kinh doanh tiếng Anh theo lĩnh vực và cấp độ
Tra cứu thuật ngữ theo nhóm giúp ghi nhớ cách dùng đúng ngữ cảnh (Nguồn: studocu)

Phân biệt tiếng Anh kinh doanh và tiếng Anh giao tiếp

Tiếng Anh kinh doanh (Business English) khác tiếng Anh giao tiếp thường ngày ở từ vựng chuyên ngành, độ trang trọng và collocation.

Tiếng Anh kinh doanh Tiếng Anh giao tiếp tương đương Ví dụ (Business) Ví dụ (Giao tiếp)
undertake do The firm will undertake the project by Q3. I will do the task tomorrow.
terminate end We need to terminate the contract. The meeting will end at 5 p.m.

Khi viết email cho đối tác nước ngoài hoặc đọc báo cáo tài chính, hãy chọn thuật ngữ chuyên ngành phù hợp để thể hiện sự chuyên nghiệp và tránh hiểu lầm.

So sánh văn phong email kinh doanh trang trọng với giao tiếp hàng ngày
Tiếng Anh kinh doanh khác tiếng Anh giao tiếp ở từ vựng và độ trang trọng (Nguồn: smartcom)

Tra thuật ngữ theo lĩnh vực: marketing, tài chính, nhân sự và logistics

Mỗi phòng ban có cách dùng từ riêng. Các bảng dưới đây tập hợp những thuật ngữ dùng trong công việc — chẳng hạn quảng cáo trong tiếng Anh ở mảng marketing — kèm ví dụ ở ngữ cảnh trang trọng phù hợp.

Thuật ngữ doanh nghiệp trong marketing và bán hàng

Thuật ngữ IPA Nghĩa tiếng Việt Ngữ cảnh Ví dụ
campaign /ˈkæm·peɪn/ chiến dịch họp/kế hoạch Chúng tôi khởi động một campaign mới nhằm vào target audience là giới trẻ. (họp)
lead /liːd/ khách hàng tiềm năng email/báo cáo Bộ phận marketing cần thêm 50 lead chất lượng. (email)
conversion rate /kənˈvɜːr·ʒən ˌreɪt/ tỷ lệ chuyển đổi báo cáo Conversion rate tăng từ 2% lên 5% sau khi điều chỉnh quảng cáo. (báo cáo)
target audience /ˈtɑːrgət ˈɔːdi·əns/ đối tượng mục tiêu chiến lược Các sản phẩm làm đẹp của chúng tôi hướng đến target audience là phụ nữ 25–40 tuổi. (hợp đồng)
KPI /keɪpiːˈaɪ/ chỉ số hiệu suất then chốt (Key Performance Indicator) email/họp KPI của quý này là doanh thu 10 tỷ. (email)
Đội marketing Việt Nam thảo luận chiến dịch với các thuật ngữ tiếng Anh
Thuật ngữ marketing như campaign, lead và conversion rate dùng hằng ngày trong họp (Nguồn: ieltsgeneral)

Từ vựng tài chính, nhân sự và logistics

Lĩnh vực Thuật ngữ IPA Nghĩa tiếng Việt Ngữ cảnh Ví dụ
Tài chính expense /ɪkˈspens/ chi phí email/hợp đồng Các expense đi lại phải có hóa đơn hợp lệ để được hoàn tiền. (email)
cash flow /kæʃ floʊ/ dòng tiền báo cáo Công ty duy trì cash flow dương trong 3 quý liên tiếp. (báo cáo)
profit margin /ˈprɒf·ɪt ˈmɑːrdʒɪn/ biên lợi nhuận họp Profit margin mục tiêu cho năm nay là 20%. (họp)
Nhân sự recruitment /rɪˈkruːtment/ tuyển dụng email/họp Chúng tôi bắt đầu recruitment cho vị trí giám đốc marketing. (email)
onboarding /ˌɒnˈbɔːrdɪŋ/ hướng dẫn công việc họp Quá trình onboarding mới mất 5 ngày. (họp)
payroll /ˈpeɪ·roll/ tiền lương nhân viên báo cáo Phòng nhân sự quản lý payroll hàng tháng. (báo cáo)
performance review /pərˈfɔːrməns rɪˈvjuː/ đánh giá hiệu suất hợp đồng Buổi performance review sẽ diễn ra vào cuối quý. (hợp đồng)
Logistics shipment /ˈʃɪp·mənt/ lô hàng email/hợp đồng Chúng tôi gửi shipment đến cảng Singapore vào thứ Ba. (email)
inventory /ˈɪn·ven·tɔːri/ tồn kho báo cáo Công ty cần giảm inventory 15% để cải thiện cash flow. (báo cáo)
supplier /səˈplaɪ·ər/ nhà cung cấp đàm phán Chúng tôi ký hợp đồng với một supplier mới có chứng chỉ ISO 9001. (đàm phán)
purchase order /ˈpɜːrtʃəs ˈoːrd·ər/ đơn đặt hàng hợp đồng Vui lòng gửi purchase order trước ngày 15 hàng tháng. (hợp đồng)
Nhân viên logistics kiểm tra lô hàng và tồn kho trong kho
Shipment, inventory và purchase order là thuật ngữ quen thuộc trong logistics (Nguồn: mystorage)
Lưu ý

Trong logistics, Incoterms (ví dụ: FOB, CIF, EXW) quy định ai chịu chi phí và rủi ro. Dù không làm chuyên sâu về xuất nhập khẩu, bạn vẫn có thể đọc hợp đồng tự tin hơn khi biết 3 thuật ngữ cơ bản này.

Giải mã chữ viết tắt từ B2B, KPI đến SaaS và ARR

Chữ viết tắt xuất hiện phổ biến trong công việc kinh doanh. Bảng sau gồm các viết tắt thông dụng và một số thuật ngữ kinh doanh số, đặc biệt hữu ích với các công ty SaaS, startup và cả sinh viên quản trị kinh doanh mới vào nghề.

Chữ viết tắt kinh doanh và kinh doanh số

Viết tắt Dạng đầy đủ Nghĩa tiếng Việt Lĩnh vực Ví dụ sử dụng
B2B Business-to-Business kinh doanh giữa các doanh nghiệp chiến lược Công ty chúng tôi chuyên cung cấp giải pháp B2B cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. (email)
B2C Business-to-Consumer kinh doanh trực tiếp cho khách hàng marketing Chiến dịch B2C mới tập trung vào giới trẻ thành thị. (họp)
ROI Return on Investment lợi tức đầu tư tài chính Dự án có ROI 200% sau 12 tháng. (báo cáo)
KPI Key Performance Indicator chỉ số hiệu suất then chốt quản trị KPI quý 2 là tăng trưởng doanh thu 15%. (họp)
CEO Chief Executive Officer tổng giám đốc điều hành quản trị Bà Nguyễn Thị Hoa, CEO của công ty, đã công bố mục tiêu mới. (hợp đồng)
CFO Chief Financial Officer giám đốc tài chính tài chính CFO sẽ kiểm tra báo cáo chi phí trong tuần này. (họp)
SaaS Software as a Service phần mềm dưới dạng dịch vụ công nghệ Chúng tôi chuyển sang mô hình SaaS để tăng doanh thu định kỳ. (hợp đồng)
ARR Annual Recurring Revenue doanh thu định kỳ hàng năm SaaS ARR của chúng tôi đạt 500 triệu vào cuối quý. (báo cáo)
NRR Net Revenue Retention tỷ lệ giữ chân doanh thu thuần SaaS NRR 120% cho thấy khách hàng hiện tại đang mở rộng sử dụng. (họp)
CAC Customer Acquisition Cost chi phí thu hút khách hàng marketing CAC hiện tại là 3 triệu đồng mỗi khách hàng mới. (báo cáo)
LTV Customer Lifetime Value giá trị trọn đời khách hàng SaaS LTV trung bình là 15 triệu đồng. (họp)
PLG Product-Led Growth tăng trưởng nhờ sản phẩm công nghệ Chiến lược PLG giúp chúng tôi đạt 1000 khách hàng trong 6 tháng. (họp)

Tại sao phải phân biệt ARR và NRR? ARR chỉ doanh thu định kỳ, không bao gồm các yếu tố như churn hoặc upsell. NRR cho bạn cái nhìn đầy đủ hơn về doanh thu giữ lại, đặc biệt quan trọng với mô hình SaaS. Hãy xác nhận định nghĩa ARR/NRR trong nội bộ trước khi đưa vào báo cáo.

Các chữ viết tắt kinh doanh như KPI, ROI và B2B trên báo cáo
Giải mã chữ viết tắt từ B2B, KPI đến SaaS và ARR (Nguồn: edu)

Ví dụ thực tế trên một công ty SaaS

Tình huống: Công ty Alpha bán phần mềm dưới dạng dịch vụ. Tháng 1 có 100 khách hàng, mỗi khách trả 500.000đ/tháng. Chi phí marketing và sales là 200 triệu, thu về 100 khách hàng mới.

Chỉ số Cách tính Kết quả Cách dùng trong câu
MRR (Monthly Recurring Revenue) 100 khách × 500.000đ 50 triệu đồng/tháng “MRR tháng này tăng 10% so với tháng trước.” (họp)
ARR (Annual Recurring Revenue) 50 triệu × 12 600 triệu đồng/năm “ARR dự kiến đạt 800 triệu vào cuối năm.” (báo cáo)
CAC (Customer Acquisition Cost) 200 triệu ÷ 100 khách 2 triệu đồng/khách “Chúng tôi cần giảm CAC xuống dưới 1.5 triệu.” (họp)
LTV (Customer Lifetime Value) 20 tháng × 500.000đ 10 triệu đồng “LTV gấp 5 lần CAC, đây là dấu hiệu lành mạnh.” (báo cáo)
Churn rate 5 khách hủy trong 100 5%/tháng “Churn rate tăng lên 6% trong tháng vừa qua.” (báo cáo)
NRR (Net Revenue Retention) (50 triệu − 5 triệu + 8 triệu) ÷ 50 triệu 106% “NRR trên 100% cho thấy tăng trưởng doanh thu từ khách hàng hiện tại.” (họp)

Lưu ý quan trọng: Định nghĩa ARR và NRR có thể khác nhau giữa các công ty, chẳng hạn ở cách tính phí thiết lập. Hãy hỏi “How does your team define ARR?” trước khi trích dẫn.

Biểu đồ tăng trưởng doanh thu định kỳ của một công ty SaaS
Các chỉ số MRR, ARR, CAC và LTV trong một công ty SaaS thực tế (Nguồn: ngoaingucongnghe)

Phân biệt các cặp từ dễ nhầm và biến thể Anh-Anh, Anh-Mỹ

Bảng đối chiếu 8 cặp thuật ngữ dễ nhầm — kèm lỗi người Việt hay mắc

Cặp / bộ từ Khác biệt cốt lõi Ví dụ đối chiếu Lỗi người Việt hay mắc
revenue / turnover / profit Revenue = doanh thu (chuẩn Anh-Mỹ); turnover = doanh thu (Anh-Anh) nhưng cũng có thể là vòng quay hàng tồn kho hoặc tỷ lệ nghỉ việc (staff turnover); profit = lợi nhuận còn lại sau chi phí Revenue reached $2M, but profit was only $200K. (Doanh thu 2 triệu đô nhưng lợi nhuận chỉ 200 nghìn đô.) Dùng profit khi muốn nói "doanh thu"; viết high turnover trong email mà không nói rõ là doanh thu hay nhân sự nghỉ việc
company / firm / enterprise / corporation Company = từ chung nhất; firm chỉ công ty dịch vụ chuyên nghiệp (law firm, accounting firm); enterprise = doanh nghiệp như khái niệm, hoặc phân khúc khách hàng lớn (enterprise customers); corporation = tập đoàn/công ty cổ phần lớn She works at a law firm. / They sell software to enterprise clients. (Cô ấy làm ở hãng luật. / Họ bán phần mềm cho khách hàng doanh nghiệp lớn.) Dịch mọi "công ty" thành enterprise; gọi công ty 5 người là corporation
price / cost / expense Price = giá bán cho khách hàng; cost = giá vốn/chi phí doanh nghiệp bỏ ra để tạo sản phẩm; expense = khoản chi vận hành (travel expenses, office expenses) We raised the price, but production costs stayed flat. (Ta tăng giá bán nhưng chi phí sản xuất không đổi.) Nói the price of production thay vì production cost; kê khai business prices thay vì business expenses
fire / lay off / make redundant Fire = sa thải do lỗi cá nhân, mang sắc thái nặng; lay off (Anh-Mỹ) và make redundant (Anh-Anh) = cho nghỉ việc do cắt giảm, tái cơ cấu — không phải lỗi của nhân viên He was fired for misconduct. / The company laid off 200 staff after losing a major contract. Dùng fired để mô tả đợt cắt giảm nhân sự hàng loạt, khiến người nghe hiểu là nhân viên phạm lỗi
deposit / earnest money Deposit = tiền đặt cọc nói chung; earnest money = tiền thiện chí trong giao dịch lớn (bất động sản, mua bán doanh nghiệp), thường mất nếu bên mua rút lui vô cớ The buyer paid a 10% deposit. / The earnest money is held in escrow until closing. Dùng earnest money cho khoản cọc nhỏ thông thường; dùng deposit mà không ghi rõ trong hợp đồng là hoàn hay không hoàn
salary / wage Salary = lương cố định theo tháng/năm (thường cho nhân viên văn phòng); wage = tiền công theo giờ/ngày/tuần Her annual salary is $60,000. / The minimum wage is $12 per hour. Nói hourly salary; dùng wage cho lương quản lý
discount / promotion Discount = mức giảm giá cụ thể (10% discount); promotion = chương trình khuyến mãi tổng thể, và cũng có nghĩa ‘thăng chức’ We’re offering a 15% discount during the summer promotion. / She got a promotion to manager. Nghĩ promotion chỉ có nghĩa khuyến mãi, dẫn đến hiểu nhầm khi đọc email nhân sự
invoice / bill / receipt Invoice = hóa đơn yêu cầu thanh toán gửi cho khách trước khi trả (B2B); bill = hóa đơn phải trả (nhà hàng, điện nước); receipt = biên lai xác nhận đã thanh toán Please find attached invoice #1042. / Could I have the receipt for my expense claim? Gửi receipt khi muốn đối tác thanh toán — receipt là giấy xác nhận đã trả tiền

Mẹo nhớ nhanh: Revenue (doanh thu trong tiếng Anh) là tiền chạy vào, profit là tiền còn lại. Bạn có thể dùng câu này để kiểm tra: Revenue is what comes in; profit is what stays.

Đối chiếu các cặp thuật ngữ dễ nhầm như revenue và profit
Revenue là tiền chạy vào, profit là tiền còn lại sau chi phí (Nguồn: tacasoft)

Thuật ngữ kinh doanh Anh-Anh vs Anh-Mỹ: 12 cặp hay gặp trong email và hợp đồng

Anh-Anh (UK) Anh-Mỹ (US) Nghĩa tiếng Việt Khi nào dùng bản nào
turnover revenue doanh thu Báo cáo tài chính của công ty Anh/EU thường ghi turnover; khi viết cho đối tác Mỹ hoặc đa quốc gia, dùng revenue cho rõ nghĩa
CV resume sơ yếu lý lịch xin việc Nộp hồ sơ cho công ty Anh → CV; công ty Mỹ → resume
annual leave vacation / PTO nghỉ phép có lương I’m on annual leave next week (UK) vs I’m on PTO (US) — PTO viết tắt của paid time off
make redundant lay off cắt giảm nhân sự Cùng nghĩa nhưng mỗi vùng một từ; không trộn cả hai trong một email
Ltd Inc. / LLC hậu tố pháp lý công ty Viết đúng tên đăng ký của đối tác: ABC Ltd (Anh), ABC Inc. (Mỹ) — đây là tên riêng, không tự ý đổi
VAT sales tax thuế giá trị gia tăng / thuế bán hàng Hóa đơn Anh và EU ghi VAT; hợp đồng với bên Mỹ ghi sales tax hoặc applicable taxes
solicitor attorney / lawyer luật sư Hợp đồng kiểu Anh có thể ghi solicitor; bên Mỹ ghi attorney hoặc counsel
share stock cổ phần / cổ phiếu Shares (UK) vs stocks (US); với chứng khoán nói chung, Mỹ nói the stock market, Anh cũng dùng được
Managing Director (MD) CEO / President giám đốc điều hành Dùng đúng chức danh trên card visit/email signature của người nhận, không tự ‘dịch’ sang CEO
accounts (department) accounting (department) phòng kế toán Send it to accounts (UK) vs Send it to accounting (US)
enquiry inquiry yêu cầu thông tin Thank you for your enquiry (UK); tiếng Anh-Mỹ dùng inquiry cho cả hai nghĩa
diary calendar lịch làm việc I’ll put it in my diary (UK) vs I’ll add it to my calendar (US) — cặp từ dễ nhầm khi đặt lịch họp xuyên Đại Tây Dương
Hai lá cờ Anh và Mỹ nhỏ trên bàn làm việc gợi ý biến thể tiếng Anh
Thuật ngữ Anh-Anh và Anh-Mỹ khác nhau trong email và hợp đồng (Nguồn: tuoitre)

Nguyên tắc chọn: (1) Theo thị trường của người nhận — email gửi London dùng chuẩn Anh, gửi New York dùng chuẩn Mỹ. (2) Giữ nhất quán trong cùng một tài liệu — đừng viết turnover ở đầu báo cáo rồi revenue ở cuối. (3) Với chức danh và tên pháp lý (Ltd, Inc., MD), hãy sao chép nguyên văn, không dịch đổi.

Chọn từ đúng theo email, cuộc họp, đàm phán và hợp đồng

Cùng một ý có thể diễn đạt khác nhau tùy ngữ cảnh và mức độ trang trọng — ngay cả cách nói đề xuất trong tiếng Anh cũng thay đổi theo tình huống.

Mẫu diễn đạt theo mức độ trang trọng

Tình huống Email chính thức Họp nội bộ Chat thân mật
Xin nghỉ phép I would like to request annual leave from March 10th to 12th. Please let me know if this works for the team. I’d like to take a few days off next week — is that OK with everyone? taking next Friday off, fyi
Yêu cầu làm rõ số liệu Could you please clarify the Q3 revenue figures in the attached report? Can you walk me through the Q3 numbers? wait, q3 rev = 2m or 3m?
Đề xuất sửa điều khoản hợp đồng We would like to propose a revision to Clause 5 regarding the payment terms. I think we should revisit Clause 5 — the payment terms don’t work for us. clause 5 needs tweaking, payment terms are off
Xác nhận việc cần làm sau họp Please find the agreed action items below. Kindly confirm receipt by Friday. So just to confirm — Lan takes the report, Minh handles the client call. so u do report, minh calls client. done?
Báo chậm tiến độ giao hàng We regret to inform you that the shipment will be delayed by three working days. Heads-up — the shipment’s running three days late. shipment’s late, 3 days. sry
Từ chối một đề nghị Unfortunately, we are unable to accommodate this request at the current price point. I don’t think we can do that at this price. can’t do it at that price, sorry

Quy tắc chọn văn phong: email gửi khách hàng, đối tác mới hoặc cấp trên → cột 1; họp định kỳ với đồng nghiệp đã quen → cột 2; Slack/Teams với team thân thiết → cột 3. Khi không chắc, hãy chọn văn phong trang trọng hơn một bậc. Chuyển sang thân mật sau dễ hơn là xin lỗi vì đã quá suồng sã.

Nhân viên văn phòng soạn email chính thức gửi đối tác nước ngoài
Chọn văn phong trang trọng hơn một bậc khi viết email cho đối tác mới (Nguồn: edu)

Đọc hợp đồng kinh tế và thuật ngữ Incoterms cơ bản

Khi tham gia đàm phán hợp đồng quốc tế, bạn sẽ gặp 3 thuật ngữ Incoterms phổ biến: FOB, CIF và EXW.

Incoterm Nghĩa cơ bản Ai chịu rủi ro và chi phí Ví dụ thực tế
FOB (Free On Board) Người bán giao hàng lên tàu tại cảng đi; rủi ro chuyển sang người mua từ lúc đó. Người bán trả chi phí đưa hàng lên tàu; người mua lo phí vận chuyển, bảo hiểm và rủi ro sau đó. Chúng tôi bán FOB tại cảng Hải Phòng.
CIF (Cost, Insurance, Freight) Người bán trả chi phí vận chuyển, bảo hiểm và cước tàu đến cảng đích; rủi ro chuyển sang người mua khi hàng đến cảng đó. Người bán chịu mọi chi phí đến cảng đích; người mua làm thủ tục nhập khẩu. Giá CIF bao gồm cả bảo hiểm.
EXW (Ex Works) Người bán chỉ giao hàng tại nhà máy; người mua chịu mọi chi phí và rủi ro từ lúc lấy hàng. Người mua tự lo xuất khẩu, vận chuyển, bảo hiểm. Chúng tôi bán theo EXW, bạn lo mọi thủ tục.
Container xếp chồng tại cảng biển minh họa điều khoản FOB, CIF, EXW
FOB, CIF và EXW quy định ai chịu chi phí và rủi ro khi vận chuyển (Nguồn: antvina)
Lưu ý pháp lý

Các Incoterms này thuộc phiên bản Incoterms 2020. Hợp đồng nên ghi rõ phiên bản áp dụng để tránh hiểu lầm dẫn đến tranh chấp. Nội dung này mang tính tham khảo; hãy hỏi chuyên gia pháp lý khi soạn thảo hợp đồng.

Lộ trình học 100 thuật ngữ trong 4 tuần, mỗi ngày 15–20 phút

Kế hoạch 4 tuần cho người mới và người bận rộn

  1. Tuần 1 – 30 thuật ngữ lõi cho email và công ty

    • Học 5 từ mới mỗi ngày từ nhóm cơ bản (company, client, revenue, cost, profit, invoice, deadline, contract, meeting, report…)
    • Ghi IPA, một collocation (cụm từ đi kèm) và viết một câu ví dụ theo công việc thật của bạn
    • Đọc to mỗi câu ví dụ 2 lần, chú ý trọng âm (REvenue, not reVENue; INvoice)
    • Cuối tuần: viết một email 5 câu xác nhận lịch họp, dùng ít nhất 5 thuật ngữ vừa học


  2. Tuần 2 – Thuật ngữ theo phòng ban

    • Chọn 2–3 lĩnh vực liên quan công việc thật (marketing: campaign, lead, conversion rate / tài chính: cash flow, profit margin, ROI / nhân sự: onboarding, payroll, performance review)
    • Học 5 từ mỗi ngày, ưu tiên từ xuất hiện trong email thật của bạn tuần trước
    • Cuối tuần: tóm tắt bằng tiếng Anh một báo cáo hoặc cuộc họp gần nhất (5–7 câu)


  3. Tuần 3 – Viết tắt + idioms trong họp

    • Học viết tắt: KPI, ROI, B2B, B2C, ASAP, EOD, FYI, ETA, TBD, N/A
    • Học idioms hay gặp trong họp: touch base (trao đổi nhanh), ballpark figure (con số ước chừng), back to the drawing board (làm lại từ đầu), win-win (cùng có lợi), on the same page (thống nhất ý kiến)
    • Cuối tuần: nghe/xem một video họp kinh doanh 10 phút, ghi lại mọi viết tắt nghe được


  4. Tuần 4 – Pháp lý/Incoterms + ôn tổng hợp

    • Học: agreement, clause, liability, breach, governing law + 3 Incoterms cơ bản (EXW, FOB, CIF)
    • Ôn lại toàn bộ bằng flashcard/Anki theo chu kỳ ngày 1 – 3 – 7
    • Làm bài tự kiểm tra dưới đây trước khi xem đáp án

Danh sách tài nguyên tải về (đường link sẽ được cung cấp sau khi xuất bản)

  • Bảng tra cứu PDF (phiên âm IPA + ví dụ)
  • Flashcard Anki (có thể import trực tiếp vào ứng dụng)
  • Mindmap theo phòng ban (png, có thể in ra)
Sổ kế hoạch học 100 thuật ngữ kinh doanh trong 4 tuần
Lộ trình 4 tuần, mỗi ngày 15 đến 20 phút học 5 từ mới (Nguồn: edu)

Bài tập ứng dụng và cách tự kiểm tra

Tuần 4 – Bài tự kiểm tra (khoanh đáp án rồi đối chiếu)

  1. The company’s was $5M, but after all expenses, the was only $500K.
    (a) profit / revenue (b) revenue / profit (c) turnover / cost
  2. Because orders fell sharply, the factory had to ____ 50 workers.
    (a) fire (b) lay off (c) resign
  3. Câu nào phù hợp gửi email chính thức cho đối tác lần đầu?
    (a) send me the invoice asap (b) Please find attached invoice #1042 for your review. (c) invoice attached, thx
  4. We’d like to touch base on the Q4 targets. nghĩa là:
    (a) liên hệ nhà cung cấp (b) trao đổi nhanh về mục tiêu Q4 (c) ký mục tiêu Q4
  5. FOB nghĩa là:
    (a) người bán giao hàng lên tàu tại cảng đi, rủi ro chuyển sang người mua từ đó (b) người mua tự chịu toàn bộ phí bảo hiểm vận chuyển (c) người bán chịu phí đến cảng đích

Đáp án + giải thích lỗi sai

  1. b — revenue là tiền thu vào trước chi phí; profit là phần còn lại. Chọn (a) tức là đã đảo nghĩa doanh thu và lợi nhuận.
  2. b — lay off là cắt giảm do tình hình kinh doanh; fire ám chỉ sa thải do lỗi cá nhân. Dùng fire ở đây sẽ khiến người nghe hiểu nhầm về 50 người.
  3. b — câu (a) thiếu trang trọng và viết tắt tùy tiện; câu (c) dùng văn phong chat.
  4. b — touch base nghĩa là trao đổi hoặc cập nhật nhanh, không liên quan đến "base" là trụ sở.
  5. a — với FOB, người bán hoàn thành nghĩa vụ khi hàng qua lan can tàu tại cảng xếp; (b) và (c) lẫn với EXW và CIF. Đây là mô tả khái quát; khi giao dịch thực tế, bạn cần đọc kỹ điều khoản và phiên bản Incoterms áp dụng.
Bài tự kiểm tra trắc nghiệm thuật ngữ kinh doanh tiếng Anh
Đúng 4 đến 5 câu là có thể chuyển sang lộ trình nâng cao (Nguồn: edu)

Tiêu chí tự đánh giá: đúng 4–5 câu → sang lộ trình từ nâng cao; đúng 3 câu → ôn lại tuần 1 và 4; dưới 3 câu → làm lại lộ trình với tốc độ 3 từ/ngày thay vì 5.

Mẹo học từ vựng

Hãy viết một “nhật ký thuật ngữ” ngắn mỗi tối: ngày, từ mới, IPA, nghĩa tiếng Việt, collocation, ví dụ đặt câu. Sau 30 ngày, bạn sẽ có một kho tài liệu học tập cá nhân có thể export ra PDF hoặc Anki.


Lưu ý về phát âm

Người Việt thường nói sai trọng âm phụ trong các từ dài như entrepreneurship (/ˌɑːntrəprəˈnɜːr/), reimbursement (/ˌriːɪmˈbɜːrsmənt/) và subsidiary (/ˈsʌb·sɪˌdʒɛri/). Trước khi nhớ nghĩa, hãy luyện trọng âm theo IPA — đây là chìa khóa để người nước ngoài hiểu bạn.


Cẩn trọng với thuật ngữ pháp lý

Agreement, clause, liability và breach là các thuật ngữ pháp lý cơ bản nhưng ý nghĩa chính xác có thể thay đổi tùy theo luật quốc gia. Khi bạn gặp chúng trong hợp đồng, hãy tham khảo ý kiến luật sư địa phương thay vì chỉ dựa vào bảng tra cứu này.

Dữ liệu chính
Thuật ngữPhiên âm IPANghĩa tiếng ViệtLĩnh vựcCấp độNgữ cảnh sử dụngVí dụ minh họa
company/ˈkʌm·pæn.i/công ty, doanh nghiệpCông tyCơ bảnemailChúng tôi thành lập một company mới tại thành phố Hồ Chí Minh.
client/ˈklaɪ·ənt/khách hàngCông tyCơ bảnhọpGiải pháp của chúng tôi giúp client tăng doanh thu 20%.
revenue/ˈrev·ən·ju/doanh thuCông tyCơ bảnbáo cáoRevenue tháng 5 đạt 2 tỷ đồng.
cost/kɒst/chi phí, giá thànhCông tyCơ bảnđàm phánChúng tôi cắt giảm cost sản xuất xuống 10%.
profit/ˈprɒf·ɪt/lợi nhuậnCông tyCơ bảnhợp đồngSau khi trừ tất cả cost, profit đạt 500 triệu.
cash flow/kæʃ floʊ/dòng tiềnTài chínhTrung cấphọp, báo cáoCông ty cần theo dõi cash flow hàng tuần; duy trì cash flow dương trong 3 quý liên tiếp.
expense/ɪkˈspens/chi phí, hao phíTài chínhTrung cấpemail, hợp đồngCác expense đi lại được hoàn lại theo quy định và phải có hóa đơn hợp lệ.
ROI/ɑːrˌoʊ·aɪˈɛn/lợi tức đầu tư (Return on Investment)Tài chínhTrung cấpbáo cáoDự án này có ROI 150% sau 6 tháng.
margin/ˈmɑːrdʒɪn/biên lợi nhuậnTài chínhTrung cấphọpMargin gộp tăng từ 30% lên 35%.
stakeholder/ˈsteɪkˌhoʊldər/bên liên quanTài chínhTrung cấpđàm phánChúng tôi tham vấn các stakeholder trước khi ra quyết định.
profit margin/ˈprɒf·ɪt ˈmɑːrdʒɪn/biên lợi nhuậnTài chínhKhông có trong nguồnhọpProfit margin mục tiêu cho năm nay là 20%.
SaaS/sæs/phần mềm dưới dạng dịch vụ (Software as a Service)Kinh doanh số / SaaSNâng caohợp đồngCông ty đang chuyển sang mô hình SaaS.
churn/tʃɜːrn/tỷ lệ khách hàng hủy dịch vụKinh doanh số / SaaSNâng caobáo cáoChỉ số churn hàng tháng là 4%.
CAC/siːeɪsiː/chi phí thu hút khách hàng (Customer Acquisition Cost)Kinh doanh số / SaaSNâng caohọpCAC hiện tại là 3 triệu đồng mỗi khách hàng mới.
campaign/ˈkæm·peɪn/chiến dịchMarketing và bán hàngKhông có trong nguồnhọp, kế hoạchChúng tôi khởi động một campaign mới nhằm vào target audience là giới trẻ.
lead/liːd/khách hàng tiềm năngMarketing và bán hàngKhông có trong nguồnemail, báo cáoBộ phận marketing cần thêm 50 lead chất lượng.
conversion rate/kənˈvɜːr·ʒən ˌreɪt/tỷ lệ chuyển đổiMarketing và bán hàngKhông có trong nguồnbáo cáoConversion rate tăng từ 2% lên 5% sau khi điều chỉnh quảng cáo.
target audience/ˈtɑːrgət ˈɔːdi·əns/đối tượng mục tiêuMarketing và bán hàngKhông có trong nguồnchiến lược, hợp đồngCác sản phẩm làm đẹp của chúng tôi hướng đến target audience là phụ nữ 25–40 tuổi.
KPI/keɪpiːˈaɪ/chỉ số hiệu suất then chốt (Key Performance Indicator)Marketing và bán hàngKhông có trong nguồnemail, họpKPI của quý này là doanh thu 10 tỷ.
recruitment/rɪˈkruːtment/tuyển dụngNhân sựKhông có trong nguồnemail, họpChúng tôi bắt đầu recruitment cho vị trí giám đốc marketing.
onboarding/ˌɒnˈbɔːrdɪŋ/hướng dẫn công việcNhân sựKhông có trong nguồnhọpQuá trình onboarding mới mất 5 ngày.
payroll/ˈpeɪ·roll/tiền lương nhân viênNhân sựKhông có trong nguồnbáo cáoPhòng nhân sự quản lý payroll hàng tháng.
performance review/pərˈfɔːrməns rɪˈvjuː/đánh giá hiệu suấtNhân sựKhông có trong nguồnhợp đồngBuổi performance review sẽ diễn ra vào cuối quý.
shipment/ˈʃɪp·mənt/lô hàngLogisticsKhông có trong nguồnemail, hợp đồngChúng tôi gửi shipment đến cảng Singapore vào thứ Ba.
inventory/ˈɪn·ven·tɔːri/tồn khoLogisticsKhông có trong nguồnbáo cáoCông ty cần giảm inventory 15% để cải thiện cash flow.
supplier/səˈplaɪ·ər/nhà cung cấpLogisticsKhông có trong nguồnđàm phánChúng tôi ký hợp đồng với một supplier mới có chứng chỉ ISO 9001.
purchase order/ˈpɜːrtʃəs ˈoːrd·ər/đơn đặt hàngLogisticsKhông có trong nguồnhợp đồngVui lòng gửi purchase order trước ngày 15 hàng tháng.

Nhìn nhanhThuật ngữ kinh doanh tiếng Anh: Tra cứu theo lĩnh vực và ngữ cảnh
(Nguồn: ynghia.net)

Tự kiểm tra nhanh

1Một doanh nghiệp có tổng số tiền thu về từ bán hàng trong quý là 2 tỷ đồng, nhưng sau khi trừ tất cả chi phí sản xuất và vận hành thì số tiền còn lại là 500 triệu đồng. Thuật ngữ tiếng Anh nào phản ánh chính xác nhất khoản tiền 500 triệu đồng còn lại này?

2Trong giao dịch mua bán quốc tế theo quy tắc Incoterms 2020, điều khoản EXW (Ex Works) quy định trách nhiệm của người bán như thế nào?

3Khi nộp hồ sơ xin việc hoặc viết email nhân sự cho một công ty có trụ sở tại Mỹ, cụm từ nào dưới đây thường được sử dụng để chỉ 'nghỉ phép có hưởng lương'?

4Do tình hình kinh doanh khó khăn, công ty buộc phải cắt giảm 100 nhân sự dù họ không mắc lỗi kỷ luật. Cụm từ tiếng Anh nào mô tả chính xác nhất bản chất đợt cắt giảm này?

5Một công ty kinh doanh phần mềm dưới dạng dịch vụ (SaaS) muốn theo dõi hiệu quả giữ chân doanh thu và nguồn thu định kỳ từ khách hàng. Những chỉ số nào dưới đây đáp ứng mục tiêu này? (Chọn tất cả các đáp án đúng)

6Những thuật ngữ nào dưới đây thuộc nhóm từ vựng chuyên ngành Logistics và quản lý đơn hàng? (Chọn tất cả các đáp án đúng)

7Trong một buổi thảo luận chiến lược, giám đốc nói: 'Before signing the agreement, we must ensure all stakeholders are on the same page.' Cụm từ 'on the same page' có nghĩa là gì?

8Khi phân biệt từ vựng chỉ doanh nghiệp, từ 'firm' thường được sử dụng phù hợp nhất cho loại hình tổ chức nào?

Câu hỏi thường gặp

Nên học thuật ngữ kinh doanh theo danh sách A–Z hay theo phòng ban?

Nên bắt đầu theo phòng ban hoặc tình huống công việc để nhớ cách dùng trong ngữ cảnh, rồi dùng danh sách A–Z để tra cứu nhanh. Nếu công việc gắn với một lĩnh vực cụ thể, hãy ưu tiên nhóm từ lĩnh vực đó trước.

Học bao lâu thì nắm được khoảng 100 thuật ngữ nếu mỗi ngày chỉ có 15–20 phút?

Có thể đặt mục tiêu bốn tuần nếu học khoảng năm từ mới mỗi ngày và dành thời gian ôn tập, đặt câu thay vì chỉ đọc nghĩa. Mức độ sử dụng thành thạo còn tùy nền tảng tiếng Anh và mức độ thực hành.

Làm sao phát âm các từ dài như entrepreneurship, reimbursement và subsidiary?

Hãy nghe mẫu phát âm Anh-Anh hoặc Anh-Mỹ, tra IPA rồi chia từ thành từng cụm âm để luyện chậm trước khi tăng tốc. Với từ dài, cần chú ý trọng âm và luyện trong cả câu thay vì chỉ đọc từng âm rời.

Business idioms nào phù hợp để dùng trong họp và email?

Một số cụm thường gặp trong trao đổi công việc là “touch base” (liên hệ nhanh), “on the same page” (cùng hiểu thống nhất) và “move the needle” (tạo thay đổi đáng kể). Chúng hợp với hội thoại hoặc email thân thiện; trong hợp đồng và văn bản trang trọng, nên dùng cách diễn đạt trực tiếp.